Bản Tin Khoa Học và Công Nghệ Số 10 năm 2021

25/03/2021 07:50

Tin Trong Tỉnh

Sở KH&CN tổ chức Hội nghị lấy ý kiến tín nhiệm của cử tri đối với ứng cử Đại biểu QH, HĐND tỉnh

         Chiều ngày 5/3/2021, Sở KH&CN đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến tín nhiệm của cử tri tại nơi công tác đối với người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khoá XV và HĐND tỉnh khóa XIV, nhiệm kỳ 2021-2026. Được sự Uỷ quyền, đồng chí Hoàng Vĩnh Khuyến, Phó Bí thư Đảng uỷ, Phó Giám đốc Sở chủ trì Hội nghị. Toàn bộ cán bộ công chức, viên chức, người lao động của Sở KH&CN có mặt dự Hội nghị này.

        Trước đó, Sở KH&CN đã có cuộc họp gồm các đồng chí Lãnh đạo Sở, BCH Công đoàn Sở để giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội. Kết quả, đồng chí Hoàng Bá Nam, Tỉnh uỷ viên, Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Sở KH&CN đã được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khoá XV với tín nhiệm của 100% đại biểu.

         Tại Hội nghị lấy ý kiến tín nhiệm của cử tri tại nơi công tác đối với người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khoá XV và HĐND tỉnh khóa XIV, nhiệm kỳ 2021-2026, các đại biểu đã được phổ biến quy định về tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND và những trường hợp không được ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND quy định tại Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND; tiểu sử các đồng chí được dự kiến giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh.

          Sau khi thảo luận, 100% đại biểu dự Hội nghị nhất trí, tín nhiệm giới thiệu đồng chí Hoàng Bá Nam, Tỉnh uỷ viên, Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Sở KH&CN ứng cử đại biểu Quốc hội; 100% đại biểu dự Hội nghị nhất trí, tín nhiệm giới thiệu 02 đồng chí ứng cử đại biểu HĐND tỉnh khóa XIV, nhiệm kỳ 2021-2026, đó là: đồng chí Hoàng Bá Nam, Tỉnh uỷ viên, Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Sở KH&CN và đồng chí Hoàng Thị Ninh Thuận, Đảng uỷ viên, Phó Chánh Văn phòng Sở KH&CN.

         Ngay sau đó, tại Hội nghị mở rộng gồm các đồng chí Lãnh đạo Sở, Lãnh đạo các phòng, đơn vị thuộc Sở có 100% ý kiến tín nhiệm với 02 đồng chí được giới thiệu ứng cử Đại biểu QH, HĐND tỉnh nêu trên.

Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN

Sở KH&CN triển khai các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh Covid-19 trong tình hình mới

        Ngày 03/03/2021, Sở KH&CN đã có văn bản số 223/SKHCN-VP triển khai các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh Covid-19 trong tình hình mới.

          Nội dung của văn bản căn cứ theo chỉ đạo của Tỉnh ủy tại Thông báo số 137-TB/TU ngày 01/03/2021 về việc triển khai các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh COVID-19 trong tình hình mới tại cuộc họp ngày 01/3/2021; Văn bản số 1180/UBND-DL1 ngày 02/3/2021 của UBND tỉnh về việc triển khai mở lại một số hoạt động kinh tế xã hội trong trạng thái bình thường mới.

         Theo đó, Giám đốc Sở KH&CN yêu cầu Thủ trưởng các phòng, đơn vị thuộc Sở nghiêm túc triển khai một số nội dung trọng tâm nhằm tiếp tục thực hiện “mục tiêu kép” trong đó yêu cầu phải kiên quyết giữ vững địa bàn an toàn, không để địa bàn phát sinh, lây lan ra cộng đồng, thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh theo hướng “thắt chặt bên ngoài, nới lỏng bên trong một cách có kiểm soát”, đồng thời nhanh chóng khôi phục các hoạt động sản xuất kinh doanh, các hoạt động xã hội trong trạng thái bình thường mới.

          Các nội dung cụ thể được nêu rõ trong văn bản kèm theo.

Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN

Các tổ Công đoàn thuộc Công đoàn Sở KH&CN tổ chức kỷ niệm 111 năm ngày Quốc tế phụ nữ 08/3 và 1981 năm cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng

     Hòa trong không khí phấn khởi chào mừng 111 năm ngày Quốc tế phụ nữ (08/3/1910-08/3/2021); Sáng ngày 08/3/2021, các tổ công đoàn thuộc Công đoàn Sở KH&CN tổ chức gặp mặt nhân kỷ niệm 111 năm ngày Quốc tế phụ nữ 08/3 và 1981 năm cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng cho toàn thể nữ CBCCVC-NLĐ của Sở KH&CN.

         Căn cứ tình hình thực tiễn hiện nay dịch bệnh đã được kiểm soát trên địa bàn tỉnh; tuy nhiên để đảm bảo an toàn, Công đoàn Sở KH&CN không tổ chức các hoạt động tập trung đông người tại Sở, đã chỉ đạo các tổ công đoàn tuyên truyền và tổ chức các hoạt động chào mừng kỷ niệm ngày quốc tế phụ nữ 8/3 bằng các hình thức linh hoạt.

          Theo đó, Ban nữ công Sở KH&CN đã tổ chức các hoạt động ý nghĩa chào mừng ngày 08/3 trong trạng thái bình thường mới như: Hưởng ứng “Tuần lễ áo dài” nhằm lan tỏa vẻ đẹp của tà áo dài Việt Nam nơi công tác, học tập và nơi sinh sống; tổ chức gặp mặt nữ CBCCVC-NLĐ theo hình thức phân tán đảm bảo không quá 20 người theo chỉ đạo về phòng, chống dịch của tỉnh tại các tổ công đoàn các đơn vị trực thuộc Sở.

          Đối với hoạt động khen thưởng nữ công Sở KH&CN “giỏi việc nước, đảm việc nhà” đã trao tại các tổ công đoàn; Công đoàn Sở cũng đã tặng nữ công Sở chụp ảnh nghệ thuật chuyên nghiệp nhằm tôn vinh vẻ đẹp phụ nữ KH&CN và cảnh quan đặc sắc tại tỉnh Quảng Ninh.

          Nhân dịp này, Đảng uỷ, Lãnh đạo, Công đoàn Sở KH&CN và Lãnh đạo các phòng, đơn vị thuộc Sở đã tặng quà và những bó hoa tươi thắm tới toàn thể nữ công nhân viên chức, người lao động Sở KH&CN, đồng thời chụp ảnh lưu niệm cùng chị em.

Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN

Tin Trong Nước

Sản xuất biodiesel với giá thành thấp: Một bước ngoặt mới

Dù được xem là nhiên liệu ‘xanh’ cho tương lai, nhưng đến nay biodiesel vẫn không thể cạnh tranh với diesel dầu mỏ bởi giá thành đắt đỏ.

 

          Nghiên cứu về quy trình sản xuất biodiesel do GS.TSKH. Lưu Văn Bôi (Khoa Hóa học, trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQGHN) và cộng sự phát triển được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng này, động thời mở ra một hướng xây dựng kịch bản mới về công nghệ sản xuất biodiesel giá thành thấp không chỉ ở Việt Nam mà trên cả thế giới.

           Vào năm 1900, tại Hội chợ thế giới tổ chức tại Paris, Rudolf Diesel đã biểu diễn động cơ dùng nhiên liệu biodiesel chế biến từ dầu phộng (lạc), mở ra một dấu mốc quan trọng cho lĩnh vực nghiên cứu về loại nhiên liệu này. Cho đến hơn một thế kỷ sau, trong bối cảnh nguồn tài nguyên dầu mỏ đang cạn kiệt và gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, việc sử dụng nhiên liệu thân thiện với môi trường từ dầu thực vật hay mỡ động vật như biodiesel đã trở thành một phương án thay thế khả thi.

           Ngày nay, đã có nhiều cơ sở sản xuất biodiesel từ cây cải dầu, dầu cây đậu nành hay dầu cây hướng dương, mỡ động vật… trên toàn thế giới. Vậy đâu là nguồn nguyên liệu đầu vào phù hợp nhất với Việt Nam? ­­­­Theo GS Lưu Văn Bôi, người đã dành hàng chục năm theo đuổi lĩnh vực chế tạo nhiên liệu biodiesel bằng công nghệ sạch, câu trả lời là mỡ cá tra.

           Mỗi năm, các doanh nghiệp và nông dân Đồng bằng sông Mekong sản xuất được khoảng 1,5 triệu tấn ca tra. Quá trình chế biến cá phát sinh khoảng 800.000 tấn phụ phẩm, trong đó có khoảng 150.000 tấn dầu cá. Phần dầu cá này dù không thể ‘bước’ lên các chuyến hàng xuất khẩu, nhưng đó cũng không phải là thứ bỏ đi. Khoảng 50% số mỡ cá này được tinh luyện làm dầu ăn, số còn lại được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thức ăn gia súc hoặc biodiesel.

           Tuy nhiên, dù đã có nhiều nhà khoa học tiến hành phát triển quy trình chế tạo biodiesel từ mỡ cá tra, nhưng họ vẫn chưa đề ra được một quy trình công nghệ nghiêm nhặt, dẫn đến sản phẩm biodiesel chưa tinh khiết và không tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, gây hậu quả khi đưa vào sử dụng thực tế. Điều này dẫn đến một số nhận định sai lầm cho rằng biodiesel từ mỡ cá tra không thể pha trộn làm nhiên liệu thay thế cho động cơ diesel1.

         Chúng ta đã có thể chủ động được nguồn nhiên liệu, không phụ thuộc vào bên ngoài, nhưng làm thế nào để có được một quy trình tốt? Đó là câu hỏi mà GS Lưu Văn Bôi vẫn luôn trăn trở trong suốt quá trình nghiên cứu.

         Thêm vào đó, một quy trình chuẩn là chưa đủ, quy trình ấy còn phải áp dụng phương pháp đơn giản, thiết bị rẻ tiền, điều này sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. “Tại sao lại như vậy? Câu trả lời chứa trong cấu trúc giá thành biodiesel”, GS Lưu Văn Bôi nhận định. “Sử dụng các thiết bị hiện đại, đắt tiền thì thời gian khấu hao lâu, giá biodiesel cao, không cạnh tranh được với diesel dầu mỏ”, chính vì vậy, khi chúng ta đã chủ động được giá nguyên liệu đầu vào – mà cụ thể là mỡ cá tra, nếu còn tìm ra được một phương pháp đơn giản, không tốn kém nữa, thì giá biodiesel sẽ còn thấp hơn rất nhiều.

         Việc thử nghiệm chất hóa dẻo và chất ổn nhiệt từ quá trình sản xuất biodiesel của nhóm nghiên cứu đã có kết quả tốt, tuy nhiên, theo Giáo sư, muốn đưa vào áp dụng thực tế phải cần thêm thời gian. “Doanh nghiệp đang dùng các phụ gia nhập khẩu, sản phẩm đang được tiêu thụ (trong và ngoài nước) ổn định. Do đó, phải chờ xem mẫu sản phẩm sản xuất từ phụ gia của ta có phát sinh rủi ro hay không”, ông cho biết.

        Dù đang phải đối diện với rất nhiều khó khăn, nhưng trong bối cảnh nhân loại đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng về năng lượng, thì biodiesel chắc chắn sẽ là nhiên liệu của tương lai, như những gì mà Rudolf Diesel đã từng dự báo vào năm 1912: “Hiện nay, việc dùng dầu thực vật cho nhiên liệu động cơ có thể không quan trọng, nhưng trong tương lai, những loại dầu như thế chắc chắn sẽ có giá trị không thua gì các sản phẩm nhiên liệu từ dầu mỏ và than đá”.

Anh Thư (Báo Khoa học và phát triển)

Tạo quy trình mới để tổng hợp PANi

         Các nhà khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu Triển khai Khu Công nghệ cao TP.Hồ Chí Minh (SHTP Labs) đã tạo ra một quy trình mới để tổng hợp polyaniline (PANi) – vật liệu quan trọng để tạo ra các siêu tụ điện, pin và tế bào nhiên liệu – chỉ trong vòng vài phút.

          Với sự phát triển và mở rộng dân số không ngừng, nhiều quốc gia đã bắt đầu dịch chuyển sang nền kinh tế dựa trên điện năng. Tuy nhiên, việc cung ứng điện trực tiếp không thể đáp ứng được hết nhu cầu khác nhau của con người, do vậy các công nghệ lưu trữ và chuyển đổi năng lượng cũng đang được phát triển mạnh mẽ.

           Polyaniline (PANi) là một loại polyme dẫn điện đang đóng vai trò lớn trong các thiết bị lưu trữ và chuyển đổi năng lượng bên cạnh vật liệu carbon và hợp chất kim loại. Nó gây được nhiều sự chú ý bởi có điện dung riêng cao nhất trong số các polyme dẫn điện, đặc tính điện tử tốt và giá thành rẻ. Bên cạnh đó, PANi lại dễ dàng tổng hợp bằng phương pháp hóa học hoặc điện hóa, tạo thành dạng bột hoặc màng mỏng. Do vậy, chất polyme này đã được ứng dụng rộng rãi trong các thiết bị lưu trữ năng lượng như siêu tụ điện, pin và tế bào nhiên liệu.

         Các nhà nghiên cứu tuyên bố rằng siêu tụ điện PANi của họ có điện dung 6.5 F trên mỗi cm vuông và mật độ năng lượng 1.35 Wh/kg và có thể nghiên cứu tối ưu tăng lên đến 25 Wh/kg - tương đương 25% so với pin màng mỏng lithium thương mại nhưng công suất cực đại có thể cao hơn 27 lần. Các mẫu siêu tụ chế tạo được cho thấy tuổi thọ ít nhất 15.000 lần phóng sạc và có thể uốn cong. Những kết quả nghiên cứu này đã được xuất bản trên tạp chí ISI, bao gồm Journal of Electronic Materials (2017) và Advances in Natural Sciences: Nanoscience and Nanotechnology (2019).

          Mặc dù đây không phải là lần đầu tiên PANi được sử dụng để chế tạo siêu tụ điện, ý tưởng này vẫn còn khá mới và chưa được sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên, cách tổng hợp vật liệu PANi bằng phương pháp điện hóa quét vòng đổi chiều thường dùng khiến PANi tạo ra ở cực dương sẽ bị mất đi một phần nhỏ khi dòng điện đổi chiều. Do vậy, quy trình này phải mất 30 phút đến vài giờ mới tạo đủ một mẫu polyme mỏng để chế tạo siêu tụ điện.

          Từ cách suy luận logic lật lại vấn đề - rằng ‘nếu sử dụng dòng điện một chiều thì polyme sẽ chỉ tổng hợp thêm chứ không mất đi’, nhóm nghiên cứu của SHTP Labs đã thử tìm hướng tổng hợp polyme mới. Tuy nhiên, sử dụng dòng điện một chiều lại rất dễ tạo ra PANi loại P không dẫn điện, ngược lại với mong muốn của vật liệu làm siêu tụ điện.

         Qua vô số lần tính toán và thử sai, TS. Đỗ Hữu Quyết và các đồng nghiệp đã tình cờ dựng được một thí nghiệm cho ‘kết quả khả thi’, từ đó dẫn đến thành công trong việc thiết lập quy trình tổng hợp PANi mới. Bằng cách đưa điện áp từ 1,3 – 1,5V với cường độ 50mA chạy qua dung dịch monome anilin và HCl, họ đã thu được polyme PANi màu xanh lá cây đậm trên nền giấy Bucky chỉ trong vòng 2-5 phút.

         Sản xuất dễ dàng và rẻ tiền sẽ tạo điều kiện thúc đẩy việc phát triển các ứng dụng mới của PANi. Hiện nay, SHTP Labs mới hướng tới việc ứng dụng chúng trong siêu tụ điện nhưng họ cũng đã nhận được sự quan tâm tích cực từ cả phía đơn vị của nhà nước và tư nhân. Tuy vậy, TS. Đỗ Hữu Quyết cho biết để cạnh tranh với vật liệu carbon làm siêu tụ điện đang được thương mại hóa thì phải nâng tuổi thọ sạc của các siêu tụ điện PANi lên 100.000 lần.

         Công việc R&D này đang tạm gác lại bởi các ưu tiên nghiên cứu khác về xử lý nước nhiễm mặn cho khu vực miền Tây và khoảng chờ ‘thai nghén’ của thị trường Việt Nam. “Chúng tôi đang đợi các công ty xe điện nội địa làm tốt sản phẩm xe của mình, sau đó sẽ giới thiệu và hợp tác với họ để phát triển các ứng dụng siêu tụ điện”, TS. Đỗ Hữu Quyết nói.

          Các nhà phân tích trên thế giới đánh giá trong tương lai siêu tụ điện có thể bổ trợ, thậm chí đôi khi cạnh tranh thay thế, với các sản phẩm pin chì và pin lithium. Hiện siêu tụ điện đã được một số nước sử dụng trong việc ổn định mạng lưới điện - nhất là các lưới điện thông minh có tích hợp năng lượng tái tạo, chế tạo máy khử rung tim trong y tế, tích hợp trong các thiết bị điện-điện tử di động thế hệ mới hoặc dùng cho các hệ thống xe hơi, xe bus điện nội đô cần xạc nhanh tại mỗi điểm dừng. Theo báo cáo mới nhất của Reportlinker vào tháng bảy năm ngoái, thị trường siêu tụ điện toàn cầu được định giá gần 3,5 tỷ USD vào năm 2025 với tốc độ tăng trưởng CAGR trong giai đoạn 2020-2025 từ 19% đến 21%/năm.

Ngô Hà (Báo Khoa học và phát triển)

Thủ tướng phê duyệt triển khai thí điểm Mobile Money trong 2 năm

         Từ ngày 9/3, các đơn vị cung cấp dịch vụ viễn thông và tiền di động có thể xin phép thí điểm triển khai dịch vụ Mobile Money.

         Theo thông tin từ Bộ Thông tin và Truyền thông, Quyết định phê duyệt triển khai thí điểm dùng tài khoản viễn thông thanh toán cho các hàng hóa, dịch vụ có giá trị nhỏ (Mobile Money) đã dược Thủ tướng Chính phủ ban hành và có hiệu lực kể từ ngày kí 9/3/2021 với thời hạn 2 năm.

        Theo đó, doanh nghiệp có giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán Ví điện tử và Giấy phép thiết lập mạng viễn thông công cộng di động mặt đất sử dụng băng tần vô tuyến điện hoặc các công ty con (được công ty mẹ cho phép sử dụng hạ tầng, mạng lưới, dữ liệu viễn thông) được phép tham gia thí điểm.

       Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho khách hàng có chứng minh thư nhân dân hoặc căn cước công dân, hộ chiếu trùng với thông tin đăng ký thuê bao di động và được định danh, xác thực theo quy định. Các số thuê bao di động có thời gian kích hoạt và sử dụng liên tục trong ít nhất 3 tháng liền kề tính đến thời điểm đăng ký mở và sử dụng dịch vụ Mobile Money. Mỗi khách hàng chỉ được mở 1 tài khoản Mobile Money tại một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

       Tổng hạn mức giao dịch cho một tài khoản loại này không được quá 10 triệu đồng/tháng cho tất cả giao dịch gồm rút tiền, chuyển tiền, thanh toán.

       Cũng theo quy định, doanh nghiệp thực hiện thí điểm cung ứng dịch vụ Mobile Money được sử dụng để nạp tiền mặt vào tài khoản Mobile Money tại các điểm kinh doanh, nạp tiền vào tài khoản Mobile Money từ tài khoản thanh toán tại ngân hàng hoạt ví điện tử của khách hàng.

       Các hành vi bị cấm trong thời gian triển khai thí điểm:

- Cấm trả lãi trên số dư tài khoản Mobile Money hoặc bất kỳ hành động nào có thể làm tăng giá trị tiền tệ trên tài khoản Mobile Money so với giá trị tiền khách đã nạp vào tài khoản.

- Nghiêm cấm các doanh nghiệp thực hiện thí điểm thực hiện hoạt động ngân hàng (cho vay, huy động vốn) hay các hành động cung ứng hoặc sử dụng tài khoản Mobile Money để giao dịch cho mục đích rửa tiền, tài trợ khủng bố, lừa đảo và các hành vi gian lận.

- Cấm cho thuê, cho mượn hoặc trao đổi, mua bán tài khoản Mobile Money và thông tin tài khoản.

        Việc cho phép triển khai thí điểm dịch vụ Mobile Money nhằm góp phần phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt; và tăng cường tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo của Việt Nam.

Bích Ngọc (tổng hợp)

Tin Quốc Tế

Vắc-xin tạo ra phản ứng chống khối u kéo dài ở bệnh nhân ung thư hắc tố

         Ung thư hắc tố da (Melanoma) là ung thư da ác tính nhất, phát triển từ các tế bào sản xuất melanin.

         Một nghiên cứu mới được công bố trực tuyến trên tạp chí Nature Medicine đã chứng minh sức mạnh của phản ứng miễn dịch chống ung thư hắc tố được tạo ra bởi loại vắc-xin có tên NeoVax. Vaccine này được tạo ra dựa trên một số protein cụ thể trên tế bào khối u của mỗi bệnh nhân. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, gần 4 năm sau khi tiêm chủng, các tế bào của hệ thống miễn dịch của bệnh nhân không chỉ hoạt động chống lại các protein cụ thể đó trong khối u, mà còn lan sang các protein khác có trong các tế bào khối u của những bệnh nhân đó.

       Bốn năm sau khi bệnh nhân mắc ung thư hắc tố được điều trị bằng vắc-xin ung thư cá nhân hóa, phản ứng miễn dịch do vắc-xin tạo ra vẫn mạnh mẽ và hiệu quả trong việc kiểm soát các tế bào ung thư, các nhà nghiên cứu tại Viện Ung thư Dana-Farber, Bệnh viện Brigham and Women, Viện Broad MIT và Harvard báo cáo trong nghiên cứu mới.

        Nghiên cứu bao gồm tám bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật ung thư hắc tố giai đoạn muộn và có nguy cơ tái phát cao. Trong một thử nghiệm lâm sàng Giai đoạn 1, họ được điều trị bằng NeoVax trong khoảng thời gian trung bình là 18 tuần sau khi phẫu thuật. Vắc-xin này được tạo ra từ các đoạn protein, được gọi là các epitop, trên bề mặt tế bào và đóng vai trò là tín hiệu cho hệ thống miễn dịch. Các epitop trong NeoVax đến từ các protein bất thường (neoantigens) trên các tế bào khối u, có nhiệm vụ cảnh báo rằng một tế bào bị ung thư và cần bị tiêu diệt. Vì neoantigenschỉ được tìm thấy trên các tế bào khối u, chúng kích hoạt phản ứng miễn dịch không tấn công các tế bào bình thường.

        Để tạo ra NeoVax, các nhà nghiên cứu quét trình tự DNA trong khối u của từng bệnh nhân để xác định các etipop quan trọng trong tế bào khối u của họ. Các etipop đóng vai trò là mục tiêu cho các tế bào T, dẫn đầu cuộc tấn công của hệ thống miễn dịch chống lại ung thư. Khi một bệnh nhân được điều trị bằng NeoVax, các biểu mô sẽ tạo ra phản ứng miễn dịch chống lại bất kỳ tế bào u ác tính nào xuất hiện etipop có trong vắc-xin.

       Trong nghiên cứu mới, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng trung bình 4 năm sau khi điều trị bằng NeoVax, tất cả 8 bệnh nhân đều còn sống, 6 người không có dấu hiệu của bệnh. Khi họ phân tích các tế bào T của bệnh nhân - các tế bào của hệ thống miễn dịch được thúc đẩy hoạt động bởi vắc-xin - họ đã tìm thấy bằng chứng cho thấy các tế bào không chỉ “ghi nhớ” các etipop mục tiêu ban đầu có trong vắc-xin, mà còn mở rộng và nhận ra các etipop khác liên quan đến u ác tính.

Phạm Nhật theo medicalxpress

4 sáng kiến mới trong cuộc chiến chống lại vi nhựa

        Khi nhắc đến vi nhựa, hiếm khi có tin tốt. Các nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục tìm thấy những mảnh nhựa nhỏ ở khắp mọi nơi - từ không khí, nước uống, cho đến nhau thai của người. Chúng ta có thể làm gì để xử lý cuộc ‘đại khủng hoảng’ về nhựa này?

        Chúng ta có thể tìm thấy vi nhựa trong mưa, lõi băng ở Bắc Cực, bên trong món cá mà ta đã ăn tối qua, cũng như trong trái cây và rau quả. Tất cả rác thải nhựa, bất kể kích thước nào, đều có hại cho môi trường; nhưng vi nhựa đặt ra một thách thức đặc biệt do kích thước siêu nhỏ của chúng (một số nhỏ hơn sợi tóc người 150 lần) và khả năng xâm nhập vào chuỗi thức ăn. Mặc dù lập trường của Tổ chức Y tế Thế giới là việc tiêu thụ vi nhựa không gây ra mối đe dọa đáng kể nào đối với sức khỏe con người, nhưng không phải ai cũng đồng ý.

       Tiến sĩ Douglas Rader, trưởng nhóm khoa học về đại dương tại Quỹ Bảo vệ Môi trường, cho biết: “Tôi nghĩ ngày nay những gì chúng ta biết đã đủ để ta phải lo lắng về điều đó”. Ông chỉ ra, nhiều loại vi nhựa chứa các hóa chất gây ảnh hưởng đến sự sinh sản, nội tiết tố và dẫn đến ung thư.

       Trước tình hình đó, các nhà khoa học đã đề ra một số phương án nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng vi nhựa. Dưới đây là 4 sáng kiến tiêu biểu:

Nam châm vi nhựa

         Để loại bỏ vi nhựa khỏi nước, chúng ta có thể kết tụ chúng lại với nhau thành các hợp chất có thể lọc được.

          Nhà phát minh 20 tuổi người Ailen, Fionn Ferrreira, đã tạo ra một loại nam châm lỏng (ferrofluid) – hỗn hợp từ tính của dầu và bột gỉ - và sử dụng thành công nó trong việc loại bỏ 88% vi nhựa khỏi các mẫu nước.

          Nỗ lực của Ferreira đã giúp anh giành được giải thưởng cao nhất tại Hội chợ Khoa học Google 2019. Anh hy vọng sẽ đưa phát kiến của mình vào một thiết bị tương thích với các hệ thống lọc hiện có, chẳng hạn như hệ thống lọc trong các nhà máy xử lý nước thải (hầu hết trong số đó không thể lọc sạch vi nhựa).

         Trong tương lai, anh dự định sẽ thử nghiệm xem liệu có thể sử dụng thiết bị này trong việc tạo bộ lọc tự làm sạch cho động cơ của các con tàu hay không. “Ta có thể tích hợp nó vào các cửa lấy nước và cửa xả nước đã có sẵn, dùng để làm mát động cơ của tàu. Khi chúng đang chạy quanh các đại dương, chúng có thể làm sạch nước ‘đi qua’ những động cơ đó”, anh nói.

         Mùa thu năm 2020, Suzuki Motor Corporation đã công bố kế hoạch ra mắt một bộ lọc vi nhựa gắn vào động cơ bên ngoài tàu thủy của mình, cũng áp dụng logic tương tự.

Biến các loài ăn thức ăn ở tầng đáy làm 'máy hút bụi sống'

         TS José Alava, chuyên gia về bảo tồn và độc học sinh thái biển, tin rằng lời giải cho vấn đề vi nhựa có thể đã nằm trong chính môi trường của chúng ta. Alava nghiên cứu các sinh vật mà ông gọi là “máy hút bụi sống”, bao gồm các loài ăn thức ăn ở tầng đáy như hải sâm, lẫn các sinh vật nhỏ hơn, tạo nên những cộng đồng vi sinh vật gồm các chủng vi khuẩn có thể phân hủy vật liệu tổng hợp, một vài trong số đó ban đầu tiến hóa để chuyển hóa các polymer có trong tự nhiên như lignin và sáp, và những loài khác phát triển để ăn các loại rác nhựa đặc biệt.

         Theo Alava, khi một sinh vật có thể loại bỏ nhiều nhựa hơn lượng nhựa tích tụ trong cơ thể hoặc chất thải, nó sẽ trở thành “đồng minh tốt nhất của chúng ta” trong cuộc chiến chống lại vi nhựa.

Khung lưới bắt ‘bụi nhựa’

         Marc Ward bắt đầu quan tâm đến vi nhựa lần đầu tiên từ 15 năm trước, khi ông tiến hành nghiên cứu các mối đe dọa đối với quần thể rùa biển hoang dã ở Costa Rica. Những con rùa không chỉ nuốt phải vi nhựa độc hại, mà các bãi biển hẻo lánh nơi chúng làm tổ cũng ngập trong rác nhựa.

        Ward tiến hành khảo sát các bãi biển ở cả Nam Mỹ và khu vực gần quê hương của ông ở duyên hải Oregon, sàng lọc cát bằng khung lưới tích điện có thể thu được những hạt nhựa nhỏ tới 50 micron – mà thực chất là bụi nhựa. Tại một số nơi, ông tìm thấy 10 pound vi nhựa trên mỗi mét vuông bãi biển.

         Hiện tại, Ward đang làm việc với một nhóm các nhà nghiên cứu nhằm lọc hàng nghìn pound nhựa ra khỏi các bãi biển ở Oregon mỗi năm, như một phần của sáng kiến Sea Turtles Forever’s Blue Wave.

         Dù biết việc lọc nhựa trong cát cũng chỉ như muối bỏ bể, nhưng Ward vẫn giữ cái nhìn tích cực. “Tôi biết đây không phải là giải pháp cho vấn đề nhựa đại dương. Nhưng dù sao việc này cũng giúp loại bỏ một lượng lớn nhựa từ các bãi biển”.

Mạng lưới có nguồn gốc thực vật lọc được cả những hạt nhựa nhỏ nhất

         Các nhà khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu Kỹ thuật VTT của Phần Lan mới đây đã tạo ra một loại máy lọc nước mới làm từ mạng lưới nanocellulose có nguồn gốc thực vật.

        Nhựa nano – với đường kính chỉ 0,1 micromet – từ lâu đã được chứng minh là đặc biệt khó loại bỏ khỏi nước uống và nước thải vì kích thước quá nhỏ của chúng. Các nhà khoa học đã phát hiện loại nhựa này tích tụ trong mô của con người và các sinh vật khác.

       GS Tekla Tammelin cho biết, cấu trúc xốp, dạng keo của cellulose cho phép vật liệu liên kết với nhựa nano mà không cần sử dụng bất kỳ tương tác hóa học hoặc cơ học nào.

         Về cơ bản, bộ lọc cellulose có thể giúp các nhà khoa học nghiên cứu thêm về nhựa nano, cũng như loại bỏ chúng ra khỏi nguồn nước của chúng ta khi tích hợp vào hệ thống lọc nước thải, hoặc thậm chí là máy giặt – nơi bộ lọc có thể ‘tóm’ được các sợi nhỏ từ quần áo tổng hợp. Và mặc dù những phát hiện này vẫn chỉ đang ở giai đoạn đầu, nhưng sản phẩm nanocellulose đã thu hút được sự quan tâm của ngành công nghiệp.

Anh Thư lược dịch

Bất ngờ với cấu hình "lỗi thời" trên robot khám phá sao Hỏa của NASA

        Có nhiệm vụ khám phá sao Hỏa, robot Perseverance của NASA tưởng như được trang bị một cấu hình hết sức mạnh mẽ để xử lý nhanh các tác vụ nhưng sự thật không phải như vậy.

        Perseverance là robot tự hành mới và hiện đại nhất mà NASA từng thiết kế, để phục vụ cho nhiệm vụ thăm dò sao Hỏa MARS 2020. Robot này được phóng lên vũ trụ từ ngày 30/7/2020 và chính thức đổ bộ xuống bề mặt sao Hỏa vào ngày 18/2 vừa qua. Perseverance có nhiệm vụ chụp ảnh bề mặt sao Hỏa, nghiên cứu các quá trình địa chất, đánh giá khả năng sinh sống được trong quá khứ trên sao Hỏa…

       Với một robot hiện đại và có nhiệm vụ quan trọng như vậy, nhiều người nghĩ rằng Perseverance sẽ được trang bị một bộ vi xử lý cao cấp và mạnh mẽ, giúp xử lý nhanh các tác vụ cần thiết. Tuy nhiên, trên thực tế, Perseverance lại được trang bị một cấu hình "lỗi thời" đến mức khó tin.

         Theo đó, Perseverance chỉ được trang bị bộ vi xử lý PowerPC 750, với một nhân xử lý có xung nhịp tối đa 233MHz. Đây là bộ vi xử lý được phát triển bởi hãng máy tính IBM và Motorola từ năm 1997, từng được sử dụng trên mẫu máy tính iMac của Apple ra mắt vào năm 1998. Đây cũng là bộ vi xử lý mà NASA sử dụng cho robot khám phá sao Hỏa Curiosity được phóng lên sao Hỏa vào năm 2011.

         Câu hỏi đặt ra là tại sao NASA không sử dụng các thế hệ chip máy tính mới và mạnh mẽ hơn cho robot tự hành của mình? Dĩ nhiên, với ngân sách được đầu tư, NASA không quá khó khăn để sắm một bộ vi xử lý mới và cao cấp nhất thị trường hiện nay, chẳng hạn chip Core i9-10900K của Intel, với 10 lõi xử lý và xung nhịp tối đa 5,3GHz, có giá bán khoảng 500 USD. Tuy nhiên, trên thực tế, một con chip mới và hiện đại lại không phù hợp để sử dụng cho một robot hoạt động trên sao Hỏa.

         Vấn đề ở đây chính là sự khác biệt trong bầu khí quyển của sao Hỏa và Trái đất. Theo tạp chí khoa học New Scientist, bầu khí quyển sao Hỏa có khả năng bảo vệ khỏi bức xạ có hại từ mặt trời kém hơn nhiều so với khí quyển của Trái đất. Một vụ nổ bức xạ trên sao Hỏa có thể phá hỏng các thiết bị điện tử nhạy cảm của một bộ vi xử lý hiện đại. Điều này đồng nghĩa với việc sử dụng chip xử lý càng hiện đại trên sao Hỏa, nguy cơ hỏng hóc bất ngờ xảy ra càng cao.

         Dĩ nhiên, nếu xảy ra lỗi, NASA sẽ không thể can thiệp gì để xử lý vấn đề trên robot tự hành của mình. Do vậy, robot Perseverance chỉ được trang bị một bộ vi xử lý đơn giản và một bộ xử lý dự phòng trường hợp bộ xử lý chính gặp sự cố hỏng hóc và không thể tiếp tục hoạt động.

         Để giúp hệ thống của mình trở nên vững chắc hơn trong môi trường sao Hỏa khắc nghiệt, NASA cũng đã tùy biến bộ xử lý PowerPC 750 trên robot Perseverance, giúp chip xử lý này có khả năng chống bức xạ tốt hơn. Chi phí để phát triển chip xử lý phiên bản đặc biệt này lên đến 200.000 USD.

       Ngoài chip đời cũ, các thông số cấu hình khác của robot Perseverance cũng chỉ tương đương các mẫu máy tính cách đây hai chục năm, khi chỉ được trang bị bộ nhớ RAM 256MB và ổ cứng lưu trữ 2GB.

        Dù cấu hình của robot Perseverance có thể "lỗi thời" và yếu hơn đáng kể so với các máy tính và smartphone ngày nay, nhưng thông số này vẫn mạnh hơn gấp chục lần các robot tự hành khác mà NASA từng phóng lên sao Hỏa.

       Perseverance là robot tự hành thứ 5 được NASA phóng lên để khám phá sao Hỏa. Ngoài Perseverance, hiện còn một robot khám phá sao Hỏa khác của NASA đang còn hoạt động là Curiosity, được phóng lên từ trái đất vào ngày 26/11/2011 và đổ bộ lên sao Hỏa vào ngày 6/8/2012.

Theo vtv.vn

 


Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 596
Đã truy cập: 869536