Bản tin Khoa học và Công nghệ số 46 năm 2023

14/12/2023 17:32

TIN TRONG TỈNH

 

Sở KH&CN: Công bố và trao Quyết định về công tác cán bộ

 

Sáng ngày 01/12/2023, Sở KH&CN đã tổ chức Lễ công bố và trao Quyết định về công tác cán bộ. Dự và chủ trì buổi lễ có đồng chí Phạm Xuân Đài – Tỉnh Ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở KH&CN.

 

Dự Hội nghị có đồng chí Phạm Hồng Thái, Chủ tịch Công đoàn, Phó Giám đốc Sở KH&CH; cùng lãnh đạo các phòng, đơn vị thuộc Sở KH&CN và toàn thể công chức Khối Văn phòng Sở.

Đồng chí Phạm Xuân Đài, – Tỉnh Ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở KH&CN trao Quyết định nghỉ hưu cho đồng chí Nguyễn Hồng Sơn–Trưởng Phòng Quản lý Chuyên ngành.

Tại buổi lễ, đồng chí Phạm Xuân Đài – Tỉnh Ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở KH&CN đã trao quyết định nghỉ hưu để hưởng chế độ bảo hiểm xã hội từ ngày 1/12/2023 đối với đồng chí Nguyễn Hồng Sơn –Trưởng Phòng Quản lý Chuyên ngành. Đồng thời trao quyết định luân chuyển, chuyển đổi vị trí, điều động đối với 02 đồng chí lãnh đạo cấp phòng.

Cũng trong ngày, Sở KHCN cũng thực hiện chuyển đổi vị trí công tác định kỳ đối với một số vị trí việc làm đến hạn chuyển đổi.

Chia sẻ khi nhận Quyết định nghỉ hưu,  đồng chí Nguyễn Hồng Sơn gửi lời cảm ơn tới đồng chí Bí thư Đảng uỷ, Giám đốc Sở KH&CN; các đồng chí lãnh đạo Sở KH&CN cùng toàn thể các đồng nghiệp. Đồng thời, bày tỏ sự tin tưởng vào nòng cốt hiện tại của Sở KH&CN sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, nỗ lực trong công tác, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ trong thời gian tới.

Đồng chí Phạm Xuân Đài, – Tỉnh Ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở KH&CN trao Quyết định luân chuyển cán bộ cho 02 đồng chí Đỗ Kim Đồng và đồng chí Phạm Xuân Dương.

Đại diện cho các cán bộ nhận nhiệm vụ mới, đồng chí Phạm Xuân Dương, Phó trưởng phòng Quản lý Khoa học khẳng định: Vinh dự khi được sự tín nhiệm của tập thể Đảng uỷ, lãnh đạo Sở, chúng tôi hứa sẽ quyết tâm cố gắng, nỗ lực nắm bắt, học hỏi ở lĩnh vực mới để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, cùng xây dựng khối đoàn kết vững mạnh và hoàn thành tốt nhiệm được giao.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Phạm Xuân Đài, Tỉnh Ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Sở KH&CN đã chúc mừng, ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp của các đồng chí trong thời gian qua. Đồng thời, đồng chí mong muốn trong thời gian tới, trên vị trí công tác mới các đồng chí tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, phát huy năng lực, sở trường công tác, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. 

Bùi Thị Như Hoa, Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN

 

 

 

Áp dụng hệ thống tưới tự động trồng rau thủy canh và dưa lưới trong nhà màng, theo hướng công nghệ cao

 

Đi vào hoạt động năm 2017 đến nay, Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Ðầm Hà (huyện Ðầm Hà, Quảng Ninh) đã đầu tư hơn 15 tỷ đồng để thành lập trang trại trồng rau thủy canh và dưa lưới trong nhà màng, theo hướng nông nghiệp sạch, công nghệ cao.

Hệ thống tưới tự động giúp tiết kiệm chi phí trong sản xuất nông nghiệp.

Công ty đã áp dụng hệ thống tưới tự động theo công nghệ điều khiển bằng điện thoại thông minh. Với công nghệ này, nước được tưới nhỏ giọt đến từng gốc cây; phân bón được hòa vào nước, theo hệ thống tưới cung cấp dinh dưỡng cho cây phát triển. Hệ thống này tự động tưới chính xác giúp cây trồng phát triển đồng đều, tiết kiệm nước, phân bón, thời gian và nhân công chăm sóc.

Được biết, nhờ ứng dụng công nghệ số đã hỗ trợ tích cực cho đội ngũ quản lý trang trại và người lao động tham gia sản xuất. Ðồng thời, thuận tiện trong theo dõi sự sinh trưởng, phát triển của cây, kịp thời đưa ra những điều chỉnh phù hợp và giảm bớt sức lao động.

Nguyễn Trung Kiên, Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN

 

 

 

 

Ứng dụng công nghệ cao  áp dụng vào lĩnh vực sản xuất, nuôi trồng thủy sản

 

Việc chuyển đổi số cũng được khu phức hợp sản xuất giống công nghệ cao Việt - Úc Quảng Ninh tại xã Tân Lập, huyện Ðầm Hà do Tập đoàn Việt - Úc làm chủ đầu tư áp dụng vào lĩnh vực sản xuất, nuôi trồng thủy sản với quy mô gần 170 ha.

 

Nhằm thực hiện chủ trương số hóa trong sản xuất, công ty đã đầu tư khu nhà sản xuất tảo, khu sản xuất thức ăn tươi sống Artemia, phòng xét nghiệm đạt chuẩn quốc tế, hệ thống lọc nước tự động hiện đại nhất thế giới; hệ thống tự động cho tôm ăn. Tất cả được kết nối qua hệ thống máy tính xử lý để có thể theo dõi quá trình sinh trưởng và môi trường phát triển tốt nhất cho tôm giống.

Bên cạnh đó, tôm giống đã được mã hóa đảm bảo truy xuất nguồn gốc, chủng loại, bố mẹ, địa điểm nuôi, thời gian xuất bán, qua đó, khẳng định chất lượng tôm giống trên thị trường. Theo kế hoạch, năm 2022, đơn vị phấn đấu sản xuất đạt 1,5 tỷ con giống thủy sản, tăng 50% so với năm 2021 phục vụ nhu cầu nuôi tôm công nghiệp trong và ngoài tỉnh.

Nguyễn Trung Kiên - Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN

 

 

 

TIN TRONG NƯỚC

 

Luật Viễn thông sửa đổi sẽ thúc đẩy phát triển hạ tầng số cho Việt Nam

 

Đại diện Cục Viễn thông cho rằng, sự hội tụ của viễn thông, CNTT và gần đây là hội tụ với công nghệ số làm mờ đi ranh giới giữa viễn thông và CNTT, đặt ra những yêu cầu mới về xây dựng, hoàn thiện thể chế.

Trả lời VietNamNet, đại diện Cục Viễn thông cho hay, Luật Viễn thông được nghiên cứu và chỉnh sửa dựa trên những kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn cũng như xu hướng tại Việt Nam. 

Cụ thể, Luật Viễn thông (sửa đổi) đã nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến mới có sửa đổi, điều chỉnh khung pháp lý về viễn thông trong những năm gần đây, như các nước châu Âu, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và các nước ASEAN như Malaysia, Singapore… để kịp thời bổ sung quy định quản lý đối với dịch vụ trung tâm dữ liệu, dịch vụ điện toán đám mây, dịch vụ viễn thông cơ bản trên Internet, phù hợp với xu thế phát triển lĩnh vực viễn thông, xu hướng hội tụ giữa viễn thông, công nghệ thông tin.  

Đại diện Cục Viễn thông cho biết, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ số, chuyển đổi số đã diễn ra mạnh mẽ với tốc độ chưa từng có trong hơn 10 năm qua, có tác động lớn đến lĩnh vực viễn thông.

Hạ tầng viễn thông vốn là hạ tầng thông tin liên lạc truyền thống đã trở thành một loại hạ tầng mới là hạ tầng số - hạ tầng của nền kinh tế số.

Hạ tầng số bao gồm hạ tầng viễn thông băng rộng và phổ cập, hạ tầng IoT, hạ tầng trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây, hạ tầng công nghệ số như dịch vụ và nền tảng số có tính chất hạ tầng.

Hạ tầng viễn thông vốn là hạ tầng thông tin liên lạc truyền thống đã trở thành một loại hạ tầng mới là hạ tầng số - hạ tầng của nền kinh tế số.

Hạ tầng số có vai trò quan trọng hơn rất nhiều hạ tầng thông tin liên lạc, phải đảm bảo băng rộng và siêu rộng, phổ cập, bền vững, xanh, thông minh và an toàn. Việc phát triển hạ tầng số sẽ ngày một tốn kém và cần thiết phải được tích hợp, dùng chung với các hạ tầng khác. 

Trong xu thế chuyển đổi số, dữ liệu trở thành tài nguyên quan trọng nhất của nền kinh tế số, là đầu vào mới của sản xuất, nên nhiều nước rất coi trọng hạ tầng trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và đưa ra các chính sách, quy định để quản lý.

Trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây sẽ trở thành cấu phần quan trọng nhất của hạ tầng số, cần có chính sách phù hợp để bảo đảm sự phát triển bền vững.

Đại diện Cục Viễn thông cho rằng, sự hội tụ của viễn thông, công nghệ thông tin và gần đây là hội tụ với công nghệ số. Sự hội tụ này làm mờ đi ranh giới giữa viễn thông và công nghệ thông tin, đặt ra những yêu cầu mới về xây dựng, hoàn thiện thể chế. 

“Trước đây, cung cấp dịch vụ viễn thông phải có hạ tầng mạng viễn thông. Quản lý doanh nghiệp hạ tầng mạng là quản lý luôn được dịch vụ viễn thông. Nhưng ngày nay, trên Internet có thể cung cấp được các dịch vụ viễn thông (bao gồm cả những dịch vụ viễn thông cơ bản trên Internet),  dịch vụ viễn thông xuyên biên giới. Điều này đặt ra bài toán về quản lý các dịch vụ viễn thông trên Internet, quản lý dịch vụ viễn thông xuyên biên giới bảo đảm nguyên tắc quản lý bình đẳng giữa các dịch vụ viễn thông và vấn đề an toàn, an ninh”, đại diện Cục viễn thông cho hay.

Chia sẻ tiếp về thực tiễn tại Việt Nam, Cục Viễn thông cho hay, từ năm 2010 đến nay, Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do, đặc biệt là các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam -EU... với những cam kết mới và cao hơn so với các cam kết của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới.

Môi trường pháp luật chung cũng có nhiều thay đổi, từ sau năm 2010, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế như: Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Cạnh tranh, Luật Quy hoạch, Luật Quản lý và sử dụng tài sản công, Luật Đấu giátài sản, Luật Giá... đã được ban hành mới, sửa đổi, bổ sung có các nội dung liên quan đến lĩnh vực viễn thông.

Do đó, Luật Viễn thông cần được xem xét, điều chỉnh để bảo đảm tính đồng bộ, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh mâu thuẫn với các luật khác đã có hoặc đang sửa. 

Luật Viễn thông sửa đổi đã được nghiên cứu xây dựng dựa trên kinh nghiệm quốc tế, xu hướng phát triển và các yêu cầu thực tiễn trong của ngành viễn thông Việt Nam, khắc phục những vấn đề vướng mắc về thể chế, bất cập trong các quy định của Luật Viễn thông 2009 và các quy định pháp luật có liên quan gây hạn chế quá trình phát triển.

Bên cạnh đó, Luật Viễn thông sửa đổi sẽ đồng bộ với hệ thống pháp luật, phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên; góp phần đơn giản hóa các thủ tục hành chính, định hướng phát triển cơ sở hạ tầng viễn thông băng rộng phổ cập, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây theo hướng bền vững, hiện đại; hình thành hạ tầng số đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số - xã hội số, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân. 

Đại diện Cục Viễn thông còn nhấn mạnh, Luật Viễn thông sửa đổi sẽ tạo tiền đề quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển viễn thông tại các nghị quyết của Đảng và nâng cao thứ hạng của Việt Nam  trong bảng xếp hạng chỉ số phát triển về viễn thông trên thế giới.

Theo vietnamnet.vn

 

 

 

Cách chống kẻ gian thay đổi nội dung trên bảng LED chạy chữ

 

Để ngăn chặn vấn nạn trên, các cơ quan, tổ chức cần rà soát lại mật khẩu WiFi của bảng điện tử đang sử dụng và thay đổi thành mật khẩu khác có tính phức tạp và khó đoán hơn.

 

Nhiều người dân sống bên cổng chào xã An Sơn (TP Thuận An, Bình Dương) đã phát hiện trên bảng điện tử có dòng chữ "Nhà cái đến từ Châu Phi". Nội dung này khác hoàn toàn so với thông tin tuyên truyền về các ngày lễ, sự kiện quan trọng của xã, thành phố.

Nội dung xuất hiện trên bảng điện tử (Ảnh: Người dân cung cấp).

Thời gian gần đây, nhiều người dùng Internet đã chia sẻ các hình ảnh về bảng điện tử chạy chữ tại một số trường học cũng bị thay đổi nội dung và hiển thị các dòng chữ khác nhau như "Fi Fai" hay "Chế độ sinh tồn chiến đấu".

Trên trang Facebook, anh Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), chuyên gia tại Trung tâm Giám sát An toàn không gian mạng quốc gia (NCSC), thuộc Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông), cho biết những bảng điện tử LED bị thay đổi nội dung thường là các bảng LED cũ hoặc bảng LED có xuất xứ không rõ nguồn gốc.

Cụ thể, các bảng LED này có chung một đặc điểm là cho phép quản lý thông qua WiFi. Chúng thường sử dụng các mật khẩu mặc định dễ đoán như 88888888, 11111111, 12345678,… Điều này cho phép kẻ gian có thể dễ dàng truy cập và thay đổi nội dung hiển thị trên bảng LED.

Cũng theo cảnh báo từ Cục An toàn thông tin, hiện nay có rất nhiều ứng dụng trên điện thoại cho phép chỉnh sửa nội dung bảng điện tử LED. Người dùng chỉ cần kết nối vào WiFi của bảng LED và truy cập ứng dụng là có thể chỉnh sửa được nội dung hiển thị trên bảng điện tử LED.

Trên các nền tảng mạng xã hội như Tiktok hay Facebook, nhiều người còn chia sẻ rộng rãi cách thức thực hiện hành vi này. Các bạn trẻ coi đây là chiến tích để khoe khoang dẫn đến nhiều bạn học và làm theo khiến vấn nạn này xuất hiện tại nhiều địa phương trên cả nước.

Theo các chuyên gia, để ngăn chặn vấn nạn trên, các cơ quan, tổ chức cần thực hiện một số biện pháp bảo mật như kiểm tra, rà soát lại toàn bộ mật khẩu WiFi của bảng điện tử đang sử dụng và thay đổi thành mật khẩu khác có tính phức tạp và khó đoán hơn.

Đối với những thiết bị quản trị qua kết nối có dây, người dùng có thể tắt hoàn toàn kết nối WiFi, từ đó vô hiệu quá khả năng truy cập không dây của các đối tượng không liên quan.

Theo Dân trí

 

 

 

Hơn 3.500 tên miền giả mạo được dùng trong chiến dịch lừa đảo người dùng Việt

 

Trong 3 quý đầu năm nay, hệ thống kỹ thuật của Viettel Cyber Security đã ghi nhận hơn 3.500 tên miền giả mạo, lừa đảo được sử dụng trong các chiến dịch lừa đảo người dùng Việt Nam.

 

Công ty An ninh mạng Viettel – Viettel Cyber Security vừa chia sẻ những thông tin, nhận định về tình hình an toàn thông tin mạng tại Việt Nam trong quý III năm nay, được ghi nhận và phân tích từ dịch vụ Viettel Threat Intelligence của đơn vị này.

Theo báo cáo mới được công bố, nửa cuối năm luôn là thời gian hoạt động mạnh mẽ của các nhóm tấn công lừa đảo. Quý III vừa qua, số lượng tên miền giả mạo, lừa đảo tăng mạnh, với nhiều phương thức lừa đảo mới nhằm vào người dùng và các cơ quan, tổ chức tại Việt Nam.

 

Thống kê cho thấy, số tên miền lừa đảo, giả mạo được ghi nhận đã tăng từ 942 tên miền trong quý I năm nay lên 1.134 tên miền trong quý II và con số này trong quý III là 1.462.

Phân tích của các chuyên gia Viettel Cyber Security chỉ ra rằng, lĩnh vực tài chính ngân hàng vẫn là mục tiêu hàng đầu của các nhóm tấn công lừa đảo, giả mạo, chiếm 62% tổng số các cuộc tấn công, với các hình thức lừa đảo liên quan đến các dịch vụ thẻ tín dụng, vay tiền trực tuyến, lừa đảo lấy cắp tài khoản ngân hàng.

Trong khi đó, lĩnh vực dịch vụ công chiếm 18% tổng số các cuộc tấn công trong quý III năm nay, đặc biệt là các chiến dịch tấn công lừa đảo sử dụng ứng dụng giả mạo các cơ quan tổ chức tại Việt Nam.

Với lĩnh vực năng lượng, lợi dụng quá trình chuyển đổi số của các doanh nghiệp trong lĩnh vực, các nhóm tấn công khai thác để thực hiện các cuộc tấn công lừa đảo.

Phân bố tỷ lệ lừa đảo, giả mạo theo ngành (Ảnh: Viettel Threat Intelligence)

Về phương thức tấn công, bên cạnh các hình thức tấn công lừa đảo cũ như lừa đảo qua hình thức vay tiền trực tuyến, đăng ký cộng tác viên trên các sàn thương mại điện tử, trong quý III năm nay, hệ thống kỹ thuật của Viettel Cyber Security ghi nhận thêm các hình thức tấn công lừa đảo mới, nổi bật là lừa đảo chiếm đoạt thông tin thẻ tín dụng và lừa đảo sử dụng ứng dụng giả mạo của các cơ quan tổ chức tại Việt Nam.

Trong đó, với hình thức lừa đảo chiếm đoạt thông tin thẻ tín dụng, các đối tượng lợi dụng lòng tin và nhu cầu sử dụng dịch vụ thẻ tín dụng để phục vụ chi tiêu của nhiều người để lừa đảo nạn nhân qua từng bước hết sức tinh vi.

Các đối tượng mạo danh là nhân viên ngân hàng, công ty tài chính… gọi điện chào mời các dịch vụ hỗ trợ thẻ tín dụng như rút tiền, đáo hạn, nâng hạn mức, khoá thẻ…

Tiếp đó, các đối tượng gửi các đường dẫn lừa đảo, hướng dẫn nạn nhân truy cập và thực hiện các bước để cung cấp thông tin cá nhân, thông tin thẻ tín dụng. Thông tin thẻ sau đó được các đối tượng sử dụng để thanh toán các giao dịch trực tuyến, chiếm đoạt tài sản của nạn nhân.

Đối với hình thức lừa đảo sử dụng ứng dụng giả mạo các cơ quan tổ chức tại Việt Nam, đối tượng mạo danh cán bộ, viên chức cơ quan Nhà nước gọi điện cho nạn nhân, yêu cầu nạn nhân xác minh thông tin và hướng dẫn cài đặt ứng dụng giả mạo.

Nạn nhân cài đặt và cấp quyền truy cập cho ứng dụng giả mạo trên thiết bị di động của mình. Sau đó, đối tượng truy cập vào các ứng dụng tài chính trên thiết bị nạn nhân và thực hiện chiếm đoạt tài sản.

Ông Trần Minh Quảng, Giám đốc Trung tâm phân tích và chia sẻ nguy cơ an ninh mạng của Viettel Cyber Security đã chỉ ra 5 nguyên nhân chính góp phần vào sự gia tăng mạnh mẽ của các vụ tấn công lừa đảo trực tuyến, bao gồm sự phổ biến của công nghệ và Internet, sự phụ thuộc vào hạ tầng kỹ thuật số, thiếu nhận thức về an ninh mạng, sự tinh vi hóa và tiến bộ của kẻ tấn công, lợi ích kinh tế.

Cụ thể, theo ông Trần Minh Quảng, sự phát triển nhanh chóng của CNTT và mạng Internet đã và đang tạo ra nhiều cơ hội mới cho các kẻ tấn công, giúp chúng tiếp cận với một số lượng lớn người dùng tiềm năng.

Trong khi đó, một số người dùng vẫn chưa có đủ nhận thức và kiến thức về an ninh mạng. Điều này làm cho họ trở thành mục tiêu dễ dàng cho các cuộc tấn công lừa đảo.

Sự thiếu thông tin và sự chủ quan trong việc bảo vệ thông tin cá nhân có thể dẫn đến việc rơi vào các chiêu trò lừa đảo.

Các nhóm tấn công ngày càng thông minh và tinh vi hơn trong việc sử dụng các kỹ thuật tiên tiến để lừa đảo người dùng. Họ sử dụng các kịch bản lừa đảo tinh vi và kỹ thuật tâm lý để đánh lừa người dùng.

Các cuộc tấn công ngày càng được tùy chỉnh và mở rộng để đáp ứng nhu cầu của các mục tiêu tiềm năng.

Mặt khác, lừa đảo trực tuyến đã trở thành một ngành công nghiệp đen đáng kể, với tiềm năng kiếm lợi rất lớn. “Các đối tượng thực hiện các cuộc tấn công lừa đảo để chiếm đoạt tiền, thông tin cá nhân và tài sản của người dùng. Lợi nhuận kinh tế từ các hoạt động lừa đảo này là một nguồn hấp dẫn và thúc đẩy sự gia tăng của chúng”, chuyên gia Trần Minh Quảng phân tích.

Để phòng chống hiệu quả lừa đảo trực tuyến, các chuyên gia đều thống nhất rằng, một trong những biện pháp người dùng cần chú trọng là nâng cao nhận thức và kiến thức về an ninh mạng.

Người dùng cần tự cập nhật và nắm vững kiến thức về an ninh mạng, bao gồm việc hiểu về các hình thức lừa đảo trực tuyến phổ biến, nhận diện các dấu hiệu cảnh báo, phân biệt thông tin thật và giả mạo.

Nhận thức và kiến thức về an ninh mạng sẽ giúp người dùng đưa ra quyết định thông minh và tránh rơi vào bẫy của các kẻ lừa đảo.

Theo Vietnamnet

 

 

TIN QUỐC TẾ

 

Siêu trí tuệ nhân tạo AGI là gì?

 

AGI là những hệ thống có thể học mọi tri thức, có nhận thức, vượt qua trí thông minh của con người và đang khiến nhiều chuyên gia lo sợ.

 

Tháng 6/1956, một nhóm nhà khoa học và toán học từ khắp nước Mỹ tụ họp tại Đại học Dartmouth. Họ lên tầng cao nhất của khoa toán, tranh luận về một chủ đề mới đến mức khi đó còn chưa có tên gọi.

"Họ không thống nhất được việc nó thực sự là gì, thực hiện nó thế nào, hay gọi nó ra sao", Grace Solomonoff, góa phụ của một trong những nhà khoa học, kể lại trên Smithsonianmag. Những gì các chuyên gia đang bàn là làm sao tạo ra được một "cỗ máy biết nghĩ".

Hội thảo Dartmouth là một trong những khởi đầu của công cuộc tìm kiếm kéo dài hàng thập kỷ về trí thông minh nhân tạo. Trước đó, từ 1948, Alan Turing, cha đẻ ngành khoa học máy tính, cũng dự đoán về sự hình thành của AI toàn năng, có thể tư duy, học hỏi tương tự con người.

Trong hàng thập kỷ qua, hầu hết giải pháp được các nhà nghiên cứu đưa ra theo hướng AI hẹp (Narrow AI), chuyên thực hiện những nhiệm vụ riêng. Ví dụ, tổ chức tài chính dùng AI để dự đoán thị trường chứng khoán. Google đưa AI vào chẩn đoán bệnh tim. Người dùng sử dụng ChatGPT để làm văn, viết thơ, dùng Dall-E để vẽ tranh...

Tuy nhiên, thứ mà các nhà khoa học hướng tới là trí tuệ nhân tạo tổng quát AGI (Artificial General Intelligence) - những cỗ máy có khả năng tư duy như loài người. Khái niệm này được nhà vật lý người Mỹ Mark Gubrud đề cập trong các thảo luận về chủ đề tự động hóa từ 1997.

Một mẫu robot hình người. Ảnh: Reuters

Hiện nay AGI chưa xuất hiện, nên được các nguồn định nghĩa khác nhau, nhưng hiểu chung là một dạng "siêu trí tuệ", thông thạo đa dạng lĩnh vực và làm được mọi việc.

Tại sự kiện TED AI ngày 17/10 ở San Francisco, Ilya Sutskever, nhà khoa học trưởng của OpenAI, mô tả AGI có thể hiểu và đọc dữ liệu từ nhiều nguồn riêng biệt. Khi tích lũy đủ kiến thức, hệ thống này thậm chí thông minh hơn con người. Nó cũng biết tận dụng khả năng tự huấn luyện để tạo thêm những AGI mới, ưu việt hơn thế hệ cũ.

Còn theo Ian Hogarth, chuyên gia AI của chính phủ Anh, AGI biết sáng tạo, phát triển một cách tự chủ và ý thức được sự tồn tại của bản thân. "AGI hiểu ngữ cảnh giao tiếp mà không cần cung cấp thêm gợi ý. Chúng sẽ trở thành một thế lực nằm ngoài tầm kiểm soát và hiểu biết của chúng ta", ông nói.

AGI đang được phát triển đến đâu?

"Tôi từng nghĩ phải 20-50 năm tới con người mới đạt được AGI, nhưng giờ mọi thứ thay đổi quá nhanh. Vấn đề của chúng ta là tìm ra cách kiểm soát chúng", Geoffrey Hinton, giáo sư đoạt giải Turing - giải thưởng cao nhất về khoa học máy tính, nói với CBS News vào tháng 3.

Đến tháng 5, sau hơn 10 năm cống hiến cho Google, ông bất ngờ từ chức để có thể công khai cảnh báo về sự nguy hiểm của công nghệ mới. Ông tin cuộc đua của Microsoft, Google và một số công ty công nghệ sẽ nhanh chóng leo thang thành cuộc đua toàn cầu mà không bị kiểm soát bởi bất kỳ quy định nào. AI có thể bị chi phối bởi số ít tập đoàn và chính phủ, dẫn đến bị "vũ khí hóa" nhằm phục vụ mục đích xấu.

Cũng trong tháng 5, Microsoft Research nhận định GPT-4 của OpenAI đã tiến gần hơn đến mô hình AGI.

Ngày 16/11 tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở San Francisco, Sam Altman, CEO OpenAI, phát biểu: "Trong bốn lần tạo nên lịch sử tại OpenAI, lần gần nhất chỉ mới cách đây vài tuần. Tôi đã có mặt trong phòng. Chúng tôi gần như đã đẩy lùi bức màn tối phía trước và mở ra biên giới khám phá mới. Làm được điều đó là vinh dự nghề nghiệp của một đời".

Altman không mô tả chi tiết về bước đột phá mà ông nhắc đến, nhưng một ngày sau, ông bất ngờ bị sa thải. Nguyên nhân chưa được công bố, nhưng Reuters dẫn nguồn nội bộ cho biết nguồn cơn là một lá thư mật do các nhà nghiên cứu trong công ty gửi đến hội đồng quản trị, cảnh báo về dự án Q* (Q-Star).

Q* được cho là một một dạng AGI cơ bản, được OpenAI phát triển song song với ChatGPT. Bức thư đề cập đến "mối nguy hiểm và sức mạnh tiềm tàng" mà Q* có thể gây ra. Một nguồn tin cho biết thuật toán trên Q* đã "vượt qua môn toán cấp phổ thông". Hiện các mô hình AI rất giỏi viết và dịch ngôn ngữ, nhưng cũng đưa ra nhiều câu trả lời khác nhau cho cùng một câu hỏi. Tùy vào nguồn dữ liệu được đào tạo, nó có thể bịa đặt và không phải lúc nào câu trả lời cũng đúng. Nhưng với năng lực hiểu biết toán học cao cấp, AI có thể tính toán và đưa ra một câu trả lời đúng và duy nhất, tức có khả năng suy luận tốt hơn, gần giống trí thông minh của con người.

Trên mạng xã hội X, tỷ phú Elon Musk cũng đặt nghi vấn OpenAI có thể đang phát triển "điều gì đó đáng sợ". "Thế giới cần biết nếu OpenAI sở hữu thứ gì đó gây nguy hiểm cho nhân loại", ông nói ngày 20/11.

Nỗi lo về siêu trí tuệ AGI

Khi từ chức hồi tháng 5, giáo sư Hinton lo ngại AI sẽ trở thành mối đe dọa cho nền văn minh nhân loại khi có thể xử lý lượng dữ liệu khổng lồ và liên tục học hỏi. "Khi chúng bắt đầu viết code và chạy dòng mã của riêng mình, những con robot sát thủ sẽ xuất hiện ngoài đời thực", ông nói.

"Tôi lo lắng trước viễn cảnh thế giới tràn ngập những robot không cảm xúc. Nó có thể là một thảm họa", Giáo sư triết học David Chalmers tại Đại học New York nói từ năm 2019.

Nhiều người nổi tiếng như nhà vật lý học Stephen Hawking, tỷ phú Elon Musk cũng từng cảnh báo nguy cơ AI hủy hoại hành tinh. "Trí tuệ nhân tạo có thể là điều tồi tệ nhất của lịch sử nhân loại. Sớm muộn chúng sẽ không thể bị kiểm soát", Hawking nhiều lần khuyến cáo khi còn sống.

"Tôi thực sự tiếp xúc rất gần với những công nghệ mới của AI. Điều này khiến tôi khiếp sợ", Musk từng viết trên X. "Hãy nhớ lời tôi: AI nguy hiểm hơn vũ khí hạt nhân nhiều".

Nhằm hạn chế nguy cơ từ AI, một số quốc gia đang thông qua quy định quản lý, gồm phát triển AI có trách nhiệm. Trong khi đó, một số chuyên gia lại nhận định AGI còn lâu mới xuất hiện để có thể gây hại cho nhân loại.

"AI vẫn có những thiếu sót lớn, những mô hình như ChatGPT không thông minh hơn con người, thậm chí còn không thông minh bằng một con chó", Yann Lecun, Giám đốc AI tại Meta, nói tại sự kiện Viva Tech ở Paris vào tháng 6.

Nhiều nhà nghiên cứu cũng cho rằng viễn cảnh thiên đường hay địa ngục từ AGI đều rất khó diễn ra. Thế giới sẽ không xây dựng AI theo cách con người mơ ước hay lo sợ. Có nghĩa, AI chỉ đóng vai trò là một công cụ, tương tự lửa hay ngôn ngữ. Nó có mặt trái, thậm chí có thể gây thảm họa, nhưng lợi ích mà nó đem lại còn lớn hơn thế. Việc thiết kế và sử dụng nó như thế nào mới là quan trọng.

"AGI sẽ giải quyết bất kỳ nhiệm vụ nào của con người mà không bị giới hạn bởi cách chúng được thiết lập, ví dụ phát triển phương pháp chữa bệnh hay khám phá các dạng năng lượng tái tạo mới", Tom Everitt, nhà nghiên cứu an toàn AGI tại DeepMind, bộ phận AI của Google, cho biết.

Còn theo Jacques Attali, chuyên gia kinh tế, xã hội người Pháp, siêu AI trở nên tốt hay xấu phụ thuộc vào lựa chọn của con người. "Nếu dùng AI để phát triển vũ khí, kết quả sẽ rất khủng khiếp. Ngược lại, AI ứng dụng cho sức khỏe, giáo dục, văn hóa sẽ mang đến điều tuyệt vời", ông nói.

Theo Vnexpress.net

 

 

 

Amazon phát triển chip lượng tử tự sửa lỗi

 

Mẫu chip lượng tử do bộ phận đám mây Amazon Web Services (AWS) chế tạo có khả năng chống hiện tượng "lật bit" phổ biến.

 

"Đây là một mẫu chip được thiết kế tùy chỉnh hoàn toàn do nhóm lượng tử AWS phát triển nội bộ", Peter Desantis, Phó chủ tịch cơ sở hạ tầng toàn cầu và hỗ trợ khách hàng của AWS, cho biết trong sự kiện AWS re:Invent ngày 28/11 ở Las Vegas. "Chip đánh dấu cột mốc quan trọng trong nỗ lực tạo ra máy tính lượng tử có thể tự sửa lỗi. Chúng tôi có thể giảm thiểu lỗi gấp 100 lần thông thường".

Nguyên mẫu một mẫu chip lượng tử của Amazon. Ảnh: AWS

Trong khi máy tính truyền thống dựa vào các bit nhị phân - bật hoặc tắt, ký hiệu là 1 và 0, để xử lý thông tin, máy tính lượng tử sử dụng qubit làm nền tảng, tức có thể xử lý 0, 1 hoặc cả hai cùng lúc. Do thông tin cơ bản của máy tính lượng tử có thể biểu thị tất cả khả năng đồng thời, về lý thuyết, chúng nhanh và mạnh hơn nhiều so với máy tính thông thường sử dụng trong cuộc sống hàng ngày.

Trên máy tính, gồm cả máy tính lượng tử, việc xảy ra lỗi là điều không thể tránh khỏi. Máy tính thông thường sẽ sử dụng các kỹ thuật sửa lỗi, như EEC với khả năng tự kiểm tra và sửa theo hệ thống thuật toán được lập trình logic, nhằm bảo vệ bộ nhớ khỏi hiện tượng "lật bit" (bit flip), tức tự chuyển đổi bit 0 sang 1 và ngược lại, khiến hệ thống hoạt động sai.

Trên máy tính lượng tử, tình trạng lỗi bit thậm chí phổ biến hơn và khó sửa chữa bởi tính nhạy cảm vốn có khi hoạt động của nó. Các qubit có thể gặp lỗi ở cả hai chiều: lật bit và lật pha (phase flip), tức qubit đột nhiên "đổi hướng" hoạt động và có thể dẫn đến sự thiếu chính xác trong tính toán lượng tử.

Trong 15 năm qua đã có những tiến bộ đáng kể trong việc giảm tỷ lệ lỗi qubit. Trước đây, trung bình cứ 10 phép tính lượng tử sẽ gặp một lỗi, còn hiện là 1.000 phép tính. Dù đã tiến bộ đáng kể, tỷ lệ lỗi qubit vẫn còn quá lớn, nhất là khi giải quyết các vấn đề phức tạp.

"Các thuật toán lượng tử có trên chip mới mà chúng tôi sở hữu có thể xử lý hàng tỷ yêu cầu mà không xảy ra lỗi", DeSantis nói. Ông lấy ví dụ việc đã chạy thành công thuật toán Shor với khả năng phá vỡ mã hóa RSA vốn là một trong những kỹ thuật phức tạp nhất hiện nay.

Theo nhóm điện toán lượng tử của AWS - bộ phận đứng sau việc tạo ra chip mới, sản phẩm được thiết kế tùy chỉnh, sửa lỗi bằng cách tách các lần đảo bit khỏi các lần đảo pha. Bằng phương pháp sửa thụ động, chip đã giảm thành công lỗi lật bit tới 99%, thậm chí 100% trong một số trường hợp.

Forbes đánh giá, dù hành trình tạo máy tính lượng tử tự sửa lỗi vẫn ở giai đoạn đầu, sự ra đời của chip AWS là bước tiến quan trọng, mở ra giai đoạn mới trong quá trình vận hành các cỗ máy điện toán lượng tử với ít sự cố hơn. "Những tiến bộ đạt được của Amazon trong việc sửa lỗi và tăng hiệu quả phần cứng đưa chúng ta đến gần tương lai mới, nơi máy tính lượng tử có thể giải quyết các vấn đề phức tạp mà trước đây không thể tưởng tượng được", trang này bình luận.

Theo Vnexpress

 

 

 

Công nghệ sinh học tạo ra loại bê tông mới có thể tự vá các vết nứt

 

Các nhà khoa học đã sáng chế một loại bê tông mới có khả năng tự vá vết nứt bằng 'sợi sinh học' của các vi khuẩn được đưa vào trong kết cấu của vật liệu ban đầu.

Sự kết hợp giữa công nghệ sinh học và chế tạo vật liệu có thể tạo ra những đột phá mang tính bước ngoặt.

Bê tông là sản phẩm thường xuyên phải chịu tác động khắc nghiệt của môi trường, dẫn đến sự xuất hiện của các vết nứt và nguy cơ bị ăn mòn. Vì vậy, kết cấu bê tông đòi hỏi phải bảo trì liên tục, tốn kém và không thực tế. 

Các công trình nghiên cứu trước đây đã từng chỉ ra rằng bê tông có thể tự phục hồi nếu thành phần của chúng có chứa những loại vi khuẩn đặc thù.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là tìm ra biện pháp để giữ cho vi khuẩn tồn tại lâu dài mà không làm hỏng kết cấu bê tông.

Các nhà khoa học tại Đại học Drexel (Mỹ) đã tìm ra giải pháp đột phá cho vấn đề này bằng cách sử dụng các nội bào tử, được bọc trong hydrogel và lớp vỏ polymer bảo vệ.

Nhờ đó, họ đã sáng chế thành công loại bê tông BioFiber, với khả năng tự vá các vết nứt sau khi chúng hình thành.

Trong quá trình sản xuất bê tông BioFiber, một loại sợi polymer đặc biệt được sử dụng. Những sợi polymer này có chức năng kép: chúng vừa cường hóa bê tông, vừa tạo ra cơ chế tự phục hồi.

Các sợi polymer này bao phủ quanh một lớp hydrogel, bên trong có chứa các vi khuẩn bất hoạt - nội bào tử, có khả năng ‘ngủ say’ trong những điều kiện khắc nghiệt, nhưng lại có thể hồi sinh khi môi trường trở nên thuận lợi. 

Bê tông sợi sinh học có thể được sử dụng giống như bê tông thông thường. Tuy nhiên, tính đặc thù của nó chỉ trở nên rõ ràng khi các vết nứt xuất hiện.

Khi nước thẩm thấu thông qua vết nứt, lớp hydrogel bị hòa tan và các vi khuẩn đang ngủ yên sẽ được đánh thức. Vi khuẩn bắt đầu ăn cacbon và canxi từ bê tông xung quanh, tạo thành canxi cacbonat - một chất kết dính, có tác dụng lấp đầy các vết nứt.

BioFiber có thể tự vá các vết nứt chỉ trong 1-2 ngày sau khi chúng xuất hiện. Theo các nhà nghiên cứu, bê tông BioFiber sẽ đơn giản hóa các yêu cầu bảo trì tòa nhà và cũng giảm lượng khí thải CO2 từ quá trình sản xuất bê tông.

Theo Vietnamnet


Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 74
Đã truy cập: 1987720