TIN TRONG TỈNH
Văn bản mới ban hành
Ngày 28/8/2024, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số 31/2024/QĐ-UBND về việc bãi bỏ Quyết định số 2107/2016/QĐ-UBND.
Theo đó, Quyết định số 31/2024/QĐ-UBND bãi bỏ Quyết định số 2107/2016/QĐ-UBND ngày 08/7/2016 của Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Quy định định mức xây dựng, phân bổ dự toán kinh phí đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh có sử dụng ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Lý do bãi bỏ: Thông tư Liên tịch số 55/2015/TTLT-BTC-BKHCN ngày 22 tháng 4 năm 2015 của Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ hết hiệu lực thi hành và được thay thế bởi Thông tư số 03/2023/TT-BTC ngày 10 tháng 01 năm 2023 của Bộ Tài chính quy định lập dự toán, quản lý sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ và Thông tư số 02/2023/TT-BKHCN ngày 08 tháng 5 năm 2023 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn một số nội dung chuyên môn phục vụ công tác xây dựng dự toán thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước.
Trước đó, cũng về nội dung này, ngày 10/7/2024, tại Kỳ họp thứ 19, Khóa XIV, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 39/2024/NQ-HĐND Quy định định mức lập dự toán và mức chi kinh phí ngân sách nhà nước thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Quyết định số 31/2024/QĐ-UBND có hiệu lực thi hành kể từ ngày 28/8/2024.
Nguyễn Quang Minh – Phòng Quản lý Khoa học (Sở KH&CN)
Sở KH&CN tham quan, trao đổi kinh nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh
Triển khai các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 13-NQ/TU ngày 28/4/2023 của BCH Đảng bộ tỉnh về phát khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến 20230, ngày 28/8/2024, Đoàn công tác Sở KH&CN Quảng Ninh do đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở làm trưởng đoàn; đồng chí Vũ Thị Kim Chi, Phó Giám đốc Sở cùng đại diện một số phòng chuyên môn thuộc Sở làm việc, trao đổi kinh nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Tại TP Hồ Chí Minh, Đoàn đã đến và làm việc với Sở KH&CN thành phố, nhằm trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm về công tác quản lý hoạt động khoa học và công nghệ của TP.HCM, trong đó, tập trung vào các nội dung như: Thủ tục xây dựng, thành lập và vận hành Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM; Quá trình thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù cho hoạt động khoa học công nghệ mà Thành phố đang áp dụng; Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, kết nối các nguồn lực của xã hội cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo; Thúc đẩy hợp tác trong nước và quốc tế về lĩnh vực đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp; Tăng cường truyền thông các hoạt động đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp….
Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường – Giám đốc Sở KH&CN làm việc với Lãnh đạo Sở KH&CN Thành phố Hồ Chí Minh.
Về việc xây dựng, thành lập và vận hành Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM. Theo đó, Trung tâm có các khu vực: hỗ trợ cộng đồng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo do Nhà nước phụ trách (không gian làm việc chung, không gian kết nối mở, phòng đào tạo…); không gian thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư, thiết kế triển khai các chương trình ươm tạo và tăng tốc; không gian ưu tiên các lĩnh vực giải pháp công nghệ cho thành phố thông minh (Big data, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet of thing (IoT), chính phủ điện tử…); thương mại điện tử (E-commerce); công nghệ tài chính (Fintech); công nghiệp sáng tạo (điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh - triển lãm, quảng cáo và du lịch văn hóa, truyền thông…); khoa học sự sống - Life Science.
Ngoài ra, còn có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới sáng tạo theo phương thức kết nối các doanh nghiệp nhỏ và vừa với cộng đồng khởi nghiệp.
Đồng thời, Đoàn đã làm việc, trao đổi kinh nghiệm tại Khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. Khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh (SHTP) là một trong những khu công nghệ hàng đầu của Việt Nam, được thành lập nhằm thúc đẩy sự phát triển công nghiệp công nghệ cao và nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ. Nằm ở phía Đông của thành phố, SHTP không chỉ là nơi tập trung các doanh nghiệp, tập đoàn lớn trong lĩnh vực công nghệ mà còn là môi trường lý tưởng để khuyến khích khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Khu vực này có hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại, không gian làm việc tiện nghi, và các dịch vụ hỗ trợ đa dạng. SHTP đã thu hút nhiều dự án đầu tư trong các lĩnh vực như điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin, sinh học, và năng lượng tái tạo. Với mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ cao hàng đầu trong khu vực, SHTP tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nghiên cứu phát triển và ươm tạo các doanh nghiệp khởi nghiệp, góp phần nâng cao vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
Đoàn công tác Sở KH&CN làm việc tại Khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh.
Trong thời gian ngắn của chuyến đi, Đoàn đã được tiếp thu rất nhiều kiến thức, gặp gỡ và trao đổi kinh nghiệm quý báu từ các chuyên gia và lãnh đạo trong lĩnh vực khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Qua đó, Đoàn đã rút ra được một số định hướng quan trọng về công tác triển khai hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.
Đồng chí Nguyễn Anh Thi – Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM giới thiệu Quy hoạch phát triển và các dự án trọng điểm tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh.
Cũng thông qua chuyến đi, trong thời gian tới để thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Quảng Ninh, Sở KH&CN sẽ thực hiện ký kết hợp tác với Sở KH&CN, Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm tận dụng nguồn lực và kinh nghiệm để hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp và sáng tạo trong tỉnh, cũng như xây dựng các chương trình đào tạo, ươm tạo doanh nghiệp và phát triển công nghệ mới. Sự hợp tác này sẽ mở ra cơ hội để Quảng Ninh tiếp cận với những công nghệ tiên tiến, các mô hình kinh doanh sáng tạo, và hệ sinh thái khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, việc hợp tác còn giúp thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Quảng Ninh./.
Phòng QLCN&TTCN - Sở KH&CN
Sở KH&CN Quảng Ninh tham dự Khai mạc Techfest và Techmart DongNai 2024
Với chủ đề "Đường băng sáng tạo – Nai vàng cất cánh", Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Đồng Nai (Techfest DongNai 2024) và Chợ Công nghệ - Thiết bị và Thương mại tỉnh Đồng Nai (Techmart DongNai 2024) đã được khai mạc vào sáng 27/8 tại Trung tâm Hội nghị và Tổ chức sự kiện tỉnh.
Đoàn công tác Sở KH&CN Quảng Ninh do đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở làm trưởng đoàn; đồng chí Vũ Thị Kim Chi, Phó Giám đốc Sở cùng đại diện một số phòng chuyên môn thuộc Sở tham dự sự kiện.
Techfest DongNai 2024 gồm chuỗi các sự kiện hội nghị, hội thảo, diễn dàn, cuộc thi dưới hình thức trực tiếp, kết hợp trực tuyến. Đây là dịp để tôn vinh các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tiềm năng, quảng bá các sản phẩm, dịch vụ khoa học và công nghệ và sản phẩm đặc trưng của các địa phương. Đồng thời lan tỏa tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo cho mọi tầng lớp nhân dân trên địa bàn tỉnh; thể hiện mong muốn tăng tốc cho các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo có tiềm năng, góp phần phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
Đoàn Sở KH&CN cùng Lãnh đạo tỉnh Đồng Nai tham quan các gian hàng tại Techfest DongNai 2024.
Techmart DongNai 2024 với hơn 100 gian hàng trưng bày, giới thiệu gần 1.000 công nghệ, thiết bị, sản phẩm, giải pháp khoa học và công nghệ của các tổ chức, doanh nghiệp đến từ tỉnh Đồng Nai và 10 tỉnh, thành phố trong cả nước. Các sản phẩm, công nghệ được trưng bày giới thiệu là các sản phẩm dịch vụ về ứng dụng tiện ích, dịch vụ logistics, tự động hóa quy trình, công nghiệp dược phẩm, chế phẩm sinh học, công nghiệp năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, năng lượng thông minh, công nghiệp chế biến, chế tạo phục vụ nông nghiệp, các sản phẩm thuộc công nghệ, thiết bị, chế biến bảo quản sau thu hoạch, công nghệ sản xuất nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu; các sản phẩm tiêu biểu, đặc trưng của địa phương; các sản phẩm cá nhân tự nghiên cứu, mô hình, sáng kiến/cách làm hay của nông dân; các sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên.
Đoàn Sở KH&CN tham quan các gian hàng tại Techfest DongNai 2024.
Techfest và Techmart DongNai 2024 do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Nai tổ chức trong 4 ngày (từ 27 - 30/8) tại Trung tâm Hội nghị và Tổ chức sự kiện tỉnh (số 1, Nguyễn Ái Quốc, phường Tân Phong, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai).
Trong khuôn khổ sự kiện, Đoàn công tác Sở Khoa học và Công nghệ đến thăm và làm việc tại cơ sở sản xuất và kinh doanh sản phẩm từ da cá sấu Hạ Vy, là một trong những tấm gương sáng tạo khởi nghiệp tại Đồng Nai.
Đoàn công tác Sở KH&CN thăm và làm việc tại cơ sở sản xuất và kinh doanh sản phẩm từ da cá sấu Hạ Vy.
Năm 2019, cơ sở Hạ Vy tại xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu được thành lập, chuyên chế tác và cung cấp các sản phẩm từ da cá sấu, đồng thời kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm tại trang trại nuôi cá sấu. Dự án này giúp ổn định đầu ra cho người chăn nuôi, tạo việc làm cho người dân, và đang hoàn thiện hồ sơ sản phẩm OCOP 4 sao cho năm 2024 của tỉnh Đồng Nai.
Phòng QLCN&TTCN - Sở KH&CN
BCH Công đoàn Sở KH&CN tổ chức trao quà hỗ trợ cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, mất nguồn nuôi dưỡng trên địa bàn huyện Đầm Hà
Thực hiện Thông báo số 1184-TB/TU ngày 22/3/2024 của Thường trực Tỉnh ủy về đỡ đầu, trợ giúp trẻ em dưới 18 tuổi không may bị mất nguồn nuôi dưỡng; Thư vận động của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh về hưởng ứng phong trào nhận đỡ đầu, trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, mất nguồn nuôi dưỡng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; Sáng ngày 30/8/2024, BCH Công đoàn Sở Khoa học và Công nghệ (Sở KH&CN) tổ chức trao quà hỗ trợ cho cháu Chìu Như Chung, xã Quảng Lâm, huyện Đầm Hà có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn huyện.
Tham dự Đoàn có đồng chí Nguyễn Thanh Hải - Phó Chủ tịch Công đoàn viên chức tỉnh; đồng chí Lâm Văn Phong- Phó chủ tịch công đoàn Sở KH&CN; đ/c Đinh Văn Huynh- Phó phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, UBND huyện Đầm Hà; đại diện các Phòng, đơn vị thuộc Sở KH&CN.
Qua trao đổi với gia đình cháu Chìu Như Chung, xã Quảng Lâm, huyện Đầm Hà được Sở KH&CN nhận đỡ đầu cho biết: Gia đình cháu thuộc diện có hoàn cảnh khó khăn, mẹ thường xuyên đau ốm, mọi thu nhập phụ thuộc vào bố, gia đình cháu chưa có chỗ ở.
Hiện tại, gia đình cháu đang ở nhờ nhà họ hàng, xã đang tìm chỗ ở nhưng chưa bố trí được đất. Hưởng ứng kêu gọi của UBND tỉnh, của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Khoa học và Công nghệ đã vận động sự đóng góp của đoàn viên Công đoàn Sở và đến thăm hỏi, nhận chứng nhận đỡ đầu và hỗ trợ cháu Chìu Như Chung kinh phí (3 tháng), xe đạp, trang phục để chuẩn bị điều kiện cho cháu đến trường năm học mới. Hy vọng với những đóng góp trên là nguồn động viên, bảo đảm điều kiện cần thiết để cháu đến trường. Công đoàn Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục thực hiện vận động, hỗ trợ cháu trong những năm tiếp theo theo đúng cam kết./.
Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN
TIN TRONG NƯỚC
Tiến sĩ Việt phát triển công nghệ tạo thuốc diệt tế bào ung thư
Từ một chất có trong sữa mẹ, TS Trần Thị Hiền cùng cộng sự tại Đại học Lund (Thụy Điển) đã tạo ra phức hợp alpha lactalbumin-oleic acid ở quy mô công nghiệp phục vụ phát triển thuốc mới điều trị ung thư.
Từ năm 2000, nhiều nhóm nghiên cứu trên thế giới bắt đầu chạy đua nghiên cứu tạo phức hợp alpha lactalbumin-oleic acid (còn gọi là HAMLET/BAMLET - chất có trong sữa mẹ) cho sản xuất thuốc chống lại bệnh ung thư. Chất này vốn được phát hiện bởi nhóm nghiên cứu của GS Catharina Svanborg (Đại học Lund, Thụy Điển) vào năm 1995, đã được chứng minh có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư mà không gây hại cho tế bào/mô khỏe mạnh. Tuy nhiên các nhóm nghiên cứu mới chỉ tạo được phức hợp HAMLET ổn định trong thời gian ngắn, quy mô phòng thí nghiệm.
Nhóm nghiên cứu của TS Trần Thị Hiền, 40 tuổi, cùng với giáo sư Catharina Svanborg trở thành nhóm đầu tiên thành công tìm ra quy trình tạo phức hợp đưa vào thử nghiệm lâm sàng và quy mô sản xuất công nghiệp.
Điểm độc đáo của phức hợp này là có thành phần alpha lactalbumin - một protein tìm thấy trong sữa mẹ hoặc sữa bò - nên an toàn cả với trẻ sơ sinh. Phức hợp đặc hiệu chỉ trên tế bào ung thư hay tế bào nhiễm virus/vi khuẩn gây bệnh, không gây ra độc tính và tác dụng phụ như các thuốc hóa trị, xạ trị thường thấy khác.
Nghiên cứu mở ra hướng mới trong điều trị ung thư an toàn và hiệu quả khi phối hợp với các liệu pháp thông thường. "Đây là khác biệt lớn nhất so với các thuốc ung thư hiện nay, khiến chúng trở thành ứng viên tiềm năng cho các phương pháp điều trị bệnh", TS Hiền nói với VnExpress từ Thụy Điển.
TS Trần Thị Hiền trong phòng thí nghiệm. Ảnh: NVCC
Nghiên cứu này được TS Hiền và cộng sự bắt tay thực hiện từ năm 2015. Sau gần 10 năm, họ tìm được quy trình tạo dạng hoạt động ổn định của phức hợp trên quy mô công nghiệp. Từ kết quả đó phát triển bào chế có tính khả thi thực hiện sản xuất được trên các dây chuyền nhà máy đạt GMP và đưa ra phương pháp đánh giá tác dụng tiêu diệt ung thư của thuốc sau khi sản xuất.
Hiện nhóm đã thành công trên nghiên cứu tiền lâm sàng phức hợp HAMLET trong điều trị và dự phòng với các bệnh ung thư đại trực tràng, gan, dạ dày, phổi, vú, cổ tử cung, tuyến tiền liệt, hạch bạch huyết, vòm họng, khoang miệng, da... với các dạng bào chế khác nhau. Giai đoạn thử nghiệm phase 3 lâm sàng do FDA phê duyệt với ung thư bàng quang và giai đoạn 1 của ung thư não ác tính.
Nhóm còn chứng minh được cơ chế phức hợp này có tác dụng tiêu diệt đặc hiệu tế bào nhiễm virus HPV, một trong những nguyên nhân gây ra ung thư cổ tử cung. Bằng cách tấn công và phá hủy RNA thông tin di truyền của virus HPV, phức hợp này khiến cả tế bào nhiễm virus và virus bị chết mà không gây ảnh hưởng đến tế bào lành. Phương pháp điều trị đặc hiệu mới này có tác dụng với các bệnh liên quan đến HPV như sùi mào gà, viêm nhiễm phụ khoa do HPV/vi khuẩn và ung thư cổ tử cung do HPV. HPV hiện nay chưa có thuốc đặc trị. Phát hiện được công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng hàng đầu thế giới New England Journal of Medicine.
Hiện TS Hiền lên kế hoạch đưa công nghệ sản xuất này về Việt Nam nhằm phát triển thuốc ung thư mới với giá thành rẻ hơn so với thuốc nhập khẩu. "Tôi sẵn sàng hợp tác chuyển giao công nghệ cho Việt Nam", cô nói và bày tỏ mong muốn hợp tác với các chuyên gia, bác sĩ, nhà khoa học và các tổ chức thực hiện thử nghiệm lâm sàng cho bệnh nhân ung thư và phát triển sản xuất.
PGS.TS Đỗ Thị Hà, Phó Viện trưởng Viện Dược liệu Thuốc Trung ương, chuyên gia nghiên cứu và phát triển thuốc mới, Bộ Y tế cho biết thuốc hóa trị và xạ trị điều trị ung thư hiện nay phá hủy các tế bào khỏe mạnh và gây ra các tác dụng phụ (như rụng tóc, buồn nôn, đau đớn, rối loạn tạo máu, suy giảm miễn dịch và tổn thương đến thần kinh...). "Các liệu pháp điều trị ung thư mới được các hãng dược lớn sản xuất, đều khá tốn kém, giá thành cao", bà nói và thêm rằng đây là lý do việc tìm kiếm các thuốc điều trị ung thư an toàn, hiệu quả có giá thành hợp lý được nhiều quốc gia không ngừng tìm kiếm.
"Việc phát hiện ra phức hợp HAMLET sẽ mở ra hướng điều trị ung thư trong tương lai nếu chúng ta có thể thực hiện được các thử nghiệm lâm sàng kịp thời", PGS Hà nói. Theo bà, thuốc ung thư mới từ sữa có thể sẽ giải quyết được hai vấn đề lớn là hiệu quả điều trị và tác dụng phụ, đây cũng là thuốc rất tiềm năng trong điều trị dự phòng ung thư trong tương lai gần.
TS Trần Thị Hiền sinh ra trong gia đình làm nông nghèo tại Yên Thế, Bắc Giang. Ban đầu cô dự định theo học ngành Sư phạm ở quê nhà để tiết kiệm chi phí, nhưng rồi một "sự cố" đã đưa Hiền đến với Đại học Dược Hà Nội vào năm 2002. Hiền tìm thấy tình yêu khoa học khi học năm thứ hai và quyết tâm theo đuổi. Cô nhận bằng thạc sĩ và tiến sĩ chuyên ngành độc tính và dược lý miễn dịch tại Khoa Dược, Đại học Chosun, Hàn Quốc. Từ năm 2013, TS Hiền là chuyên gia nghiên cứu cao cấp và giảng dạy tại khoa ung thư miễn dịch, trường Y, Đại học Lund, Thụy Điển. Song song với đó, cô công tác tại Khoa Dược, Đại học Y Dược Thái Bình, thực hiện nghiên cứu khoa học và đào tạo giảng viên từ xa.
Hơn 20 năm làm nghiên cứu, TS Hiền trở thành tác giả và đồng tác giả của 50 bài báo quốc tế, trong đó nhiều công trình đăng trên tạp chí Y khoa hàng đầu thế giới: Nature biotechnology, Nature communications, Nature Reviews Urology và Journal of Clinical Investigation. Cô cũng sở hữu 2 bằng sáng chế quốc tế (cấp năm 2020 và 2021) về phức hợp alpha lactalbumin-oleic acid, cùng 3 bằng sáng chế tại Việt Nam.
Năm 2015, cô giành Giải thưởng nhà khoa học trẻ dưới 35 tuổi của Quỹ L’oreal-Unesco. Năm 2020, nhóm nghiên cứu của cô nhận được quỹ tài trợ European Union's Horizon 2020 của Châu Âu (2 triệu EURO) cho thử nghiệm lâm sàng trên ung thư bàng quang và là nhà khoa học Việt Nam đầu tiên tham gia nghiên cứu và thử nghiệm thành công thuốc ung thư được FDA phê duyệt cho phase 3.
Theo Báo VnExpress
Quần thể Voọc Cát Bà tăng lên hơn 90 con
Trong hơn 6 tháng năm 2024 có 15 cá thể Voọc Cát Bà con được sinh ra, nâng tổng số quần thể lên hơn 90, con số cao nhất trong khoảng 100 năm qua.
Ông Neahga Leonard, Giám đốc Dự án Bảo tồn Voọc Cát Bà cho biết, số lượng quần thể được xác nhận qua nghiên cứu về gene di truyền Voọc Cát Bà của Trung tâm nghiên cứu Linh trưởng Göttingen - CHLB Đức.
Voọc Cát Bà hay còn gọi Voọc Đầu Vàng (Trachypithecus poliocephalus) là loài linh trưởng đặc hữu của Quần đảo Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng, đang ở mức cực kỳ nguy cấp và có số lượng ít thứ 2 trên thế giới.
Từng phân bố rộng rãi trên đảo quần đảo Cát Bà, song nạn săn bắt đã khiến loài vật đặc hữu này giảm xuống chỉ khoảng trên 40 cá thể vào năm 2000. Sau đó Vườn Quốc gia Cát Bà đã phối hợp với Hội động vật về bảo tồn loài và quần thể (ZGAP) và Vườn thú Allwetterzoo Münster (CHLB Đức) thành lập Dự án Bảo tồn Voọc Cát Bà để ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng loài này.
Kết quả, số lượng cá thể Voọc tăng dần. Từ đầu năm 2024 đến nay có 14/15 con non được sinh ra và sống khỏe mạnh. Theo Ban quản lý dự án, đây là năm có số lượng con non được sinh ra nhiều nhất. "Điều này chứng tỏ những nỗ lực bảo vệ an toàn cho đàn Voọc Cát Bà có kết quả. Chúng tôi hy vọng có thể có thêm con non từ nay đến cuối năm", ông Neahga nói.
Một cá thể Voọc Cát Bà trưởng thành và một ở độ tuổi niên thiếu. Ảnh: Neahga Leonard
Theo ông Neahga Leonard, dự án bắt đầu với một quần thể động vật hoang dã bị sụt giảm xuống mức nguy hiểm, đứng bên bờ tuyệt chủng vào năm 2000. Những năm đầu, nhóm triển khai cố gắng ổn định quần thể, tránh mất mát hơn nữa do nạn săn bắt. Khi đó tỷ lệ con cái tham gia hoạt động sinh sản thấp. Cứ hai năm cá thể mẹ mới sinh con một lần. Bởi vậy sự gia tăng trong những năm đầu vô cùng chậm. "Chỉ đến khi kích thước quần thể dần lớn hơn, chúng tôi mới có được số cá thể cái tham gia sinh sản tăng lên đáng kể như ngày nay, khoảng 30 cá thể, chiếm 30% quần thể Voọc Cát Bà", ông Neahga Leonard nói.
Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch UBND huyện Cát Hải đánh giá, sự gia tăng của quần thể Voọc Cát Bà là một tín hiệu đáng mừng cho công tác bảo tồn linh trưởng của Việt Nam và thế giới. Voọc Cát Bà là một trong số ít những loài linh trưởng trong tình trạng nguy cấp đang gia tăng.
Hơn 90 cá thể Voọc Cát Bà hiện sống chủ yếu trên những vách đá cheo leo bên bờ biển của Quần đảo Cát Bà, nơi gắn liền với nguồn thức ăn và nơi trú ngụ an toàn cho chúng.
Tất cả các loài voọc trong chi Trachypithecus đều sinh con có màu vàng cam. Đây là một đặc điểm xã hội, giúp thu hút sự chú ý, quan tâm của các cá thể trưởng thành, tạo sự gắn kết, chia sẻ trong đàn. Voọc con bú sữa mẹ trong những tháng đầu đời. Chúng bắt đầu tập ăn chồi non từ khoảng tháng thứ 3. Tùy từng cá thể, song từ tháng thứ 5 màu da và lông của cá thể trưởng thành đã dần xuất hiện - tối hơn ở cơ thể, hơi xám ở chân và màu vàng đến vàng nhạt ở cổ, đầu. Khi màu lông của con non dần chuyển sang màu của con trưởng thành thì sự quan tâm của các thể khác trong đàn cũng sẽ giảm dần đi. Con cái bắt đầu sinh sản từ khoảng 4 - 6 tuổi.
Voọc Cát Bà (Trachypithecus poliocephalus) có những đặc điểm ngoại hình khá giống với Voọc Đầu trắng (Trachypithecus leucocephalus) ở miền Nam Trung Quốc và thường bị gọi nhầm theo tên gọi đó. Tuy nhiên, màu lông phần đầu của Voọc Cát Bà trưởng thành có màu trắng và vàng, của Voọc Đầu Trắng chỉ có màu trắng và chúng vẫn là những loài khác biệt.
Theo Báo VnExpress
Đưa công nghệ lọc nước nhiễm phèn, mặn về miền Tây
Hệ thống lọc nước nhiễm phèn, mặn bằng công nghệ hiện đại, chất lượng cao được Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc trao tặng trường học vùng sâu tỉnh Sóc Trăng.
Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy (giữa) kiểm tra hệ thống lọc nước nhiễm phèn, mặn tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Trần Đề. Ảnh: An Bình
Sau 3 ngày lắp đặt, hệ thống lọc nước nhiễm phèn, mặn được trao tặng cho Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Trần Đề, huyện Trần Đề, hôm 29/8.
PGS.TS Vũ Đức Lợi - Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (Vkist), cho biết đây là hệ thống sử dụng công nghệ lọc nước tân tiến, được nghiên cứu và phát triển chung bởi Vkist và Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc, từ năm 2021.
"Trải qua quá trình thử nghiệm trên nhiều vùng nhiễm mặn và nhiễm phèn khác nhau tại đồng bằng sông Cửu Long, đến tháng 9/2023, Vkist đã tối ưu hóa và hoàn thiện công nghệ này bằng việc tích hợp hệ thống keo tụ, lắng, kết hợp hệ vi lọc, hệ lọc RO và cuối cùng là khứ khuẩn bằng đèn UV trước khi đưa vào bình chứa nước sạch để sử dụng", ông Lợi nói và cho biết hệ thống được tối ưu hóa có giá thành thấp, sử dụng lâu dài, cho ra sản phẩm chất lượng cao.
Hệ thống được thiết kế thông minh, lắp đặt trong container 20 feet, công suất 12 m3 mỗi ngày đêm, sử dụng năng lượng mặt trời, vận hành tự động với kinh phí trên 300 triệu đồng. Hệ thống có chức năng xử lý nước phèn, nước mặn thành nước sạch, đạt tiêu chuẩn nước ăn uống theo quy chuẩn của Bộ Y tế.
Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Trần Đề, hệ thống được đấu nối với nguồn nước máy để sản xuất ra nước sạch cho học sinh, giáo viên nhà trường uống hàng ngày.
Đây là hệ thống lọc nước nhiễm phèn, mặn thứ 3 (sau tối ưu hóa) được lắp đặt tại miền Tây, sau tỉnh Bến Tre. "Chúng tôi mong muốn công nghệ mới này được chuyển giao, sử dụng rộng rãi ở đồng bằng sông Cửu Long, nhằm góp phần thích ứng biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn", TS Lợi nói.
Ông Trần Sung, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Trần Đề, cho biết, trường có gần 300 học sinh theo học với 8 lớp từ lớp 6-9 cùng 33 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Hiện tất cả học sinh đều ở nội trú nên nhu cầu sử dụng nước uống khá lớn.
Theo Báo VnExpress
TIN QUỐC TẾ
Giải pháp giúp bồi đắp cát bãi biển
MIT và tổ chức Invena đang thử nghiệm cấu trúc chìm để thu gom cát, bảo vệ các đảo của Maldives, thậm chí tạo nên những hòn đảo mới.
Trên thế giới, các bờ biển đang bị đe dọa bởi mực nước biển dâng cao và bão ngày càng mạnh. Nhiều quốc đảo và thành phố ven biển đang hành động để tự cứu mình, từ xây đê chắn sóng đến nạo vét cát dưới đáy biển và bơm lên bãi biển. Nhưng những sự can thiệp này có thể tốn kém, khó bảo trì và gây hại cho hệ sinh thái.
Tại Maldives, quốc gia gồm khoảng 1.200 hòn đảo tạo thành chuỗi dài 900 km ở Ấn Độ Dương, Phòng thí nghiệm Tự lắp ráp thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và tổ chức Invena của Maldives đang nghiên cứu một giải pháp tự nhiên hơn. Sử dụng những cấu trúc chìm, nhóm chuyên gia tận dụng các lực của đại dương để khiến cát tích tụ ở một số vị trí được chọn cẩn thận để bảo vệ Maldives, thậm chí có thể tạo ra những hòn đảo mới.
Đầu tiên, nhóm nhà khoa học thử nghiệm trong bể sóng của MIT ở Cambridge, bang Massachusetts, Mỹ. Để xác định cách định hướng và hình dạng lý tưởng của các cấu trúc chìm, họ nghiên cứu thông tin về sóng và dòng chảy đại dương từ hệ thống cảm biến ở Maldives, dữ liệu thủy triều và thời tiết, hàng nghìn mô phỏng máy tính và một mô hình học máy được đào tạo dựa trên ảnh vệ tinh để dự đoán cách cát di chuyển.
Từ năm 2019, MIT và Invena đã tiến hành thử nghiệm thực địa ở Maldives, nơi bờ biển của hầu hết đảo đều đang xói mòn. Với độ cao trung bình chỉ 1 m so với mực nước biển, đây là quốc gia thấp nhất thế giới.
Các thử nghiệm, chủ yếu diễn ra ở khu vực nông của một rạn san hô phía nam thủ đô Malé, rất đa dạng. Chúng bao gồm việc nhấn chìm một mạng lưới dây thừng buộc chặt để thu thập cát và sử dụng một vật liệu biến đổi từ vải thành bêtông cứng khi được phun nước để tạo ra hàng rào dưới đáy biển giúp tích tụ cát. Trong thử nghiệm khác, nhóm chuyên gia thiết lập một khu vườn nổi trên một dải cát để tìm hiểu xem rễ cây có thể giúp ổn định cát đã tích tụ và thu thập thêm hay không.
Với mỗi thử nghiệm thực địa, nhóm nghiên cứu hiểu thêm về những vật liệu, cấu trúc và kỹ thuật xây dựng nào có thể làm cát tích tụ một cách đơn giản, tiết kiệm chi phí, bền vững, tồn tại lâu dài và dễ mở rộng quy mô. Đến nay, thử nghiệm thực địa thứ hai, khởi động vào năm 2019, cho kết quả hứa hẹn nhất. Thử nghiệm đặt những túi vải có thể phân hủy sinh học và chứa đầy cát ở các vị trí chiến lược nhằm tạo ra một dải cát.
Chỉ trong 4 tháng, khoảng 0,5 m cát đã tích tụ trên một khu vực rộng 20 x 30 m. Hiện nay, dải cát này cao khoảng 2 m, rộng 20 m và dài 60 m. Vật liệu được sử dụng dự kiến tồn tại khoảng 10 năm, bền hơn và tiết kiệm chi phí hơn so với phương pháp nạo vét và bơm cát, theo Skylar Tibbits, nhà sáng lập kiêm đồng giám đốc Phòng thí nghiệm Tự lắp ráp thuộc MIT.
Trong tương lai gần, Tibbits tin rằng những gì họ đã học hỏi được sẽ giúp bồi đắp lại các bãi biển và đảo một cách hiệu quả. Mục tiêu xa hơn sẽ là xây nên những hòn đảo nhân tạo mới.
Theo CNN
Quá trình xây quần đảo nhân tạo lớn nhất thế giới
Quần đảo hình cây cọ Palm Jumeirah rộng 5,72 km ở ngoài khơi Dubai được xây bằng đá và cát nạo vét dưới đáy vịnh Ba Tư.
Quần đảo Palm Jumeirah ở ngoài khơi Dubai. Ảnh: Andrew Ring
Dubai là mảnh đất của nhiều kỳ quan kỹ thuật, nhưng có lẽ một trong những công trình nổi tiếng nhất ở đây là Palm Jumeirah. Quần đảo nhân tạo hình cây cọ này bắt đầu được xây vào năm 2001 và nằm trong số các địa danh dễ nhận biết nhất của thành phố kể từ sau đó, theo IFL Science.
Các kỹ sư xây dựng loạt đảo nhân tạo lớn nhất thế giới cách vùng ven biển Dubai 56 km bằng cách sử dụng cát nạo vét và đất đá. Thay vì dùng vật liệu xây dựng như bê tông và thép như ở phần còn lại của thành phố, dự án tận dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên. Hơn 7 triệu tấn đá được đào từ dãy núi Hajar trong khi công ty Hà Lan Van Oord quyết định nạo vét khoảng 120 triệu m3 cát từ đáy vịnh Ba Tư. Lý do họ không sử dụng cát sa mạc có sẵn quanh Dubai bởi cát sa mạc sẽ hóa lỏng khi ở trong nước, theo Ali Mansour, người làm việc trong dự án. Cân nhắc kế hoạch cung cấp nơi ở cho hàng nghìn cư dân và một số khách sạn trên quần đảo, cát không hóa lỏng trở thành lựa chọn tối ưu hơn.
Nhưng cát vẫn có thể hóa lỏng trong tình huống khác như động đất. Để đối phó vấn đề này, các kỹ sư nén cát bằng kỹ thuật gọi là đầm rung sâu (vibro compaction), được thiết kế để ổn định vật liệu và ngăn nó chảy giống nước. Điều này đòi hỏi sử dụng một máy rung khổng lồ và đặt nó trong đất, trong đó rung động ép những hạt cát theo cách chặt nhất.
Quần đảo còn sử dụng biện pháp bảo vệ quan trọng khác. Xây dựng bằng lượng đá khổng lồ, bao quanh quần đảo là đê chắn sóng dài 11 km. Thiết kế đê giúp bảo vệ những đảo bên trong khỏi sự phá hủy của sóng biển hoặc xói mòn cát. Tuy nhiên, điều đó cũng dẫn tới hiện tượng nước đọng. Dù quần đảo cây cọ trông rất ấn tượng, các nhà nghiên cứu phát hiện quá trình xây dựng dẫn tới xói mòn bờ biển ở nơi khác, xuống cấp rạn san hô và nhiệt độ cao hơn.
Hơn 20 năm từ sau quá trình xây dựng, nhiều khách sạn sang trọng, thủy cung, trung tâm mua sắm và bãi biển đã ra đời trên quần đảo. Nhà chức trách cũng lên kế hoạch mở một trong những bể bơi vô cực cao nhất thế giới tại đây cuối năm nay.
Dù là quần đảo nhân tạo lớn nhất thế giới, Palm Jumeirah không chứa đảo nhân tạo lớn nhất. Danh hiệu đó thuộc về đảo Flevopolder ở Hà Lan. Xây vào năm 1968, hòn đảo rộng 972 km2 đóng vai trò ngăn lũ lụt và tăng thêm đất canh tác nông nghiệp. Trên thực tế, danh hiệu quần đảo nhân tạo lớn nhất đáng lẽ thuộc về dự án Palm Jebel Ali. Quá trình xây dựng bắt đầu từ năm 2002 nhưng khó khăn tài chính khiến dự án bị trì hoãn.
Theo IFL Science
Máy bay vũ trụ phóng nhờ xe trượt lên quỹ đạo
Công ty Radian sẽ sử dụng xe trượt lắp động cơ tên lửa để đưa máy bay vũ trụ cất cánh và bay lên quỹ đạo với 5 hành khách và 2.267 kg hàng hóa.
Một công ty hàng không vũ trụ Mỹ lên kế hoạch biến mẫu máy bay vũ trụ mà NASA từng hy vọng phát triển trong quá khứ thành hiện thực. Vào thập niên 1990, cùng với Boeing, NASA quyết định phát triển VentureStar hay X-33, phương tiện phóng tái sử dụng một tầng. Tuy nhiên, quá trình phát triển bị ngừng lại do công nghệ vật liệu composite dùng cho phương tiện chưa hoàn tiện. Hiện nay, mẫu Radian One của công ty Radian Aerospace hướng tới trở thành phương tiện vũ trụ tái sử dụng một tầng đầu tiên trên thế giới hoạt động ở quỹ đạo thấp của Trái Đất, Interesting Engineering hôm 3/9 đưa tin.
Cất cánh thẳng đứng rất cần thiết để đưa tàu vũ trụ vào không gian. X-33, thiết kế một tầng phóng lên quỹ đạo (SSTO), đặt mục tiêu cách mạng hóa du hành vũ trụ thông qua loại bỏ nhiều tầng thường gặp ở tên lửa thông thường. Thay vì bỏ bớt bộ phận trong lúc bay lên, X-33 được thiết kế như một phương tiện tái sử dụng toàn bộ. Nó sẽ phóng thẳng đứng như tên lửa và hạ cánh theo phương ngang trên đường băng, giúp giảm chi phí đưa 0,5 kg hàng hóa lên quỹ đạo từ 10.000 USD xuống 1.000 USD.
Sau khi dự án ngừng hoạt động, Livingston Holder, quản lý X-33 ở NASA lúc đó, hồi sinh ý tưởng. Holder là một trong những nhà đồng sáng lập Radian và công ty đã thử nghiệm thành công động cơ kích thước thật đầu tiên. Theo Radian, từ năm 2001, thành tựu phát triển công nghệ khiến việc chế tạo máy bay vũ trụ như vậy trở nên khả thi hơn. "Chúng tôi có vật liệu composite nhẹ, bền và có dải nhiệt lớn hơn trong quá khứ. Lực đẩy cũng tốt hơn bất cứ thứ gì chúng tôi từng có về mặt đốt nhiên liệu hiệu quả và trọng lượng các hệ thống", Holder chia sẻ.
Dù hiệu quả, tên lửa rất tốn kém do phụ thuộc vào nhiều tầng dùng một lần. Những công ty như SpaceX giảm bớt chi phí bằng tên lửa tái sử dụng như Falcon 9. Tuy nhiên, máy bay vũ trụ đòi hỏi ít nhiên liệu và không cần nhiều tầng, có thể cung cấp giải pháp giá rẻ và dễ chịu hơn để du hành không gian. Cách tiếp cận của công ty Radian ở Washington bao gồm một xe trượt hoạt động bằng tên lửa di quyển trên đường chạy dài 3,2 km, đạt tốc độ 864 km/h. Sau khi xe trượt nhả máy bay vũ trụ, phương tiện tiếp tục hành trình lên quỹ đạo bằng động cơ của chính nó. Sau khi hoàn thiện, Radian One, máy bay vũ trụ đầu tiên của công ty, có thể chở 5 hành khách và 2.267 kg hàng hóa lên quỹ đạo.
Radian One dùng 3 động cơ nhiên liệu lỏng, sẽ phóng từ đường băng tiêu chuẩn, lên tới độ cao thích hợp, sau đó khai hỏa động cơ tên lửa để tiến vào quỹ đạo. Theo công ty, phương tiện sẽ ở trên quỹ đạo nhiều nhất là 5 ngày trước khi quay lại khí quyển. Với phần cánh, máy bay có thể hạ cánh trên bất kỳ đường băng nào dài từ 3.048 m, nạp nhiên liệu và khởi hành cho nhiệm vụ khác trong chưa đầy 48 giờ. Máy bay vũ trụ này được thiết kế để tái sử dụng tới 100 lần.
Radian đang tự tin vượt qua những thách thức của SSTO với 3 công nghệ chủ chốt. Đầu tiên, hệ thống phóng bằng xe trượt của họ cung cấp sức mạnh cho cả động cơ của chính nó và máy bay vũ trụ, đảm bảo máy bay có bình nhiên liệu đầy khi phóng. Thứ hai, càng hạ cánh siêu nhẹ được thiết kế chuyên để tiếp đất. Thứ ba, phần cánh chưa từng có trên các tên lửa bay thẳng đứng, cung cấp lực nâng, giảm yêu cầu về lực đẩy trong lúc bay lên. Theo Radian, một mô hình cỡ nhỏ sẽ được thử nghiệm trong năm nay và những thử nghiệm bay với kích thước thật được lên lịch vào năm 2028.
Theo Interesting Engineering