Bảo đảm an ninh nguồn nước - nhu cầu tất yếu và khách quan

30/09/2021 14:20

        Thay đổi tư duy mạnh mẽ với hướng tiếp cận mới, mang tính đột phá toàn diện đối với vấn đề an ninh nguồn nước, nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả khai thác, sử dụng nước đáp ứng được các yêu cầu của cuộc sống hiện tại và tương lai.

     

Đồng chí Vũ Duy Văn - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Quảng Ninh cùng đoàn công tác khảo sát nguồn nước tại huyện đảo Cô Tô

      An ninh nguồn nước là sự bảo đảm về số lượng, chất lượng nước để phục vụ cho sức khỏe, sinh kế, hoạt động sản xuất, môi trường sinh thái đối với cộng đồng dân cư; đồng thời cũng là sự bảo đảm được bảo vệ trước các loại hình dịch bệnh, thiên tai liên quan đến nước và năng lực và hiệu quả quản trị hệ thống cấp nước. Tuy nhiên an ninh nguồn nước ở Việt Nam nói chung cũng như Quảng Ninh nói chung đang còn gặp nhiều thách thức, khó khăn.

      Quảng Ninh được đánh giá là tỉnh có nguồn nước dồi dào, tổng lượng nước mặt khoảng 8,33 tỷ m3/năm, song phân bố không đều theo không gian và thời gian. Mất cân đối nguồn nước theo mùa và khu vực, gây khó khăn cho việc đáp ứng nước cho các mục tiêu phát triển. Tiềm năng nước dưới đất của Quảng Ninh tương đối giàu (trữ lượng tiềm năng là 1.690.796 m3/ngày đêm) nhưng khả năng khai thác, sử dụng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội gặp nhiều khó khăn do đặc điểm địa hình chia cắt, sự phân bố các tầng chứa nước chủ yếu trong các khe nứt, đới dập vỡ kiễn tạo. Tình trạng khai thác nước ngầm quá mức dẫn đến nguy cơ cạn kiệt, sụt lún đất đã và đang xảy ra tại một số địa phương. Thảm phủ rừng, nhân tố giữ vai trò quan trọng trong việc tạo nguồn sinh thủy tự nhiên. Tuy nhiên, tình trạng suy giảm thảm phủ và chất lượng rừng dẫn đến mất tầng trữ nước bề mặt, xói mòn đất làm tăng nguy cơ lũ lụt, giảm trữ lượng nước ngầm cho mùa khô, đồng thời mất cân bằng lượng ô xy và cacbonic làm mất cân bằng sinh thái, khả năng sinh thủy và hiệu quả giữ nước, điều hòa nguồn nước còn hạn chế.

Tranh thủ sự nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, lồng ghép các dự án,... để xây dựng công trình cấp nước sinh hoạt, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân vùng nông thôn, đặc biệt quan tâm đến người dân ở vùng sâu, vùng xa vùng đồng bào dân tộc thiểu số

      Trong bối cảnh áp lực từ gia tăng dân số, phát triển kinh tế dẫn đến tăng nhu cầu sử dụng nước, nguồn nước bị ô nhiễm sẽ đe dọa nghiêm trọng đảm bảo an ninh nguồn nước của Quảng Ninh. Bên cạnh đó, trước những tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, hiện tượng nước biển dâng, khiến cho việc đảm bảo an ninh nguồn nước và phòng, chống thiên tai ngày càng cấp thiết, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và dân sinh. Nhiều vùng sẽ không cân đối được nguồn nước tại chỗ cho các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, với tình trạng hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn có xu hướng xảy ra trên diện rộng, diễn biến phức tạp, mức độ ngày càng nghiêm trọng đòi hỏi phải có các giải pháp giải quyết kịp thời.

      Cơ cấu kinh tế thay đổi, tốc độ đô thị hoá tăng nhanh đòi hỏi yêu cầu cấp nước ngày càng tăng cao. Đặc biệt là yêu cầu cấp nước cho các khu công nghiệp, các làng nghề cũng như nhu cầu cấp nước sạch từ hệ thống thuỷ nông cho các khu dân cư ở nông thôn đang ngày một gay gắt hơn. Nhu cầu đảm bảo chất lượng nguồn nước là đảm bảo môi trường sống, sự phát triển bền vững của đất nước, đòi hỏi bắt buộc phải nghiên cứu các giải pháp mới, bổ sung về quy hoạch hệ thống cấp nước cũng như xây dựng bổ sung các hệ thống hồ chứa trên địa bàn tỉnh để bảo đảm an ninh nguồn nước ngày càng trở nên cấp thiết.

      Các yếu tố chủ yếu tác động đến an ninh nguồn nước của Quảng Ninh có thể kể đến, bao gồm: Nguồn nước phân bố không đều theo thời gian và không gian; phân chia nguồn nước còn bất cập; hạ tầng ngành nước xuống cấp trầm trọng, năng lực chưa đáp ứng nhu cầu; áp lực từ phát triển kinh tế, đô thị hóa, gia tăng dân số dẫn đến nhu cầu dùng nước tăng, làm suy giảm nguồn nước, ô nhiễm môi trường trầm trọng; thách thức từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng; suy giảm thảm thực vật nghiêm trọng, đặc biệt là rừng đầu nguồn và rừng ngập mặn, làm gia tăng các loại hình thiên tai liên quan đến nước; sự phụ thuộc vào nguồn nước các sông từ nước ngoài; công tác quản lý và khai thác, sử dụng tài nguyên nước còn bất cập, ý thức trách nhiệm về sử dụng hiệu quả và tiết kiệm nước chưa cao.

      Trước những thách thức và tác động nghiêm trọng, cần phải thay đổi tư duy một cách mạnh mẽ, với phương thức tiếp cận mới, mang tính đột phá toàn diện đối với vấn đề an ninh nguồn nước nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả khai thác, sử dụng nước đáp ứng được các yêu cầu của cuộc sống hiện tại và tương lai. Để đạt được điều đó, cần xây dựng chiến lược dài hạn về an ninh nguồn nước với các giải pháp căn cơ, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh. Nhiệm vụ hàng đầu trong đảm bảo an ninh nguồn nước là tăng cường thể chế, chủ động được nguồn nước trong mọi tình huống, đảm bảo an toàn, phát huy đầy đủ công năng của hạ tầng ngành nước; đề xuất được các giải pháp an toàn công trình để tích trữ nước nhằm điều hòa nguồn nước giữa các mùa, vùng, địa phương; các giải pháp điều chuyển nước; các công nghệ và giải pháp chủ động phòng tránh thiên tai và các tác hại do nước gây ra.

Bảo vệ và phục hồi thảm thực vật, đặc biệt là rừng đầu nguồn, rừng ngập mặn ven biển nhằm tăng khả năng tích trữ nước, giảm thiểu lũ lụt về mùa mưa, tăng nguồn sinh thủy về mùa khô.

      Đảm bảo an ninh nguồn nước cũng đòi hỏi nâng cao năng lực cho tất cả các bên liên quan từ nhà quản lý đến người sử dụng nước, doanh nghiệp và cộng đồng, nhằm thường xuyên đánh giá, giải quyết các rủi ro về nước thông qua các kế hoạch và hành động mạnh mẽ. Phát triển kết cấu hạ tầng ngành nước sẽ không thể mang lại các lợi ích mong muốn, nếu không tiếp cận theo nguyên tắc quản lý tổng hợp nguồn nước, củng cố và phát triển rừng đầu nguồn, thay đổi nhận thức và hành vi xã hội cùng với cải cách chính sách, thể chế.

      Để chủ động nguồn nước trong mọi tình huống, bảo đảm số lượng, chất lượng nước để đáp ứng đủ nhu cầu nước của tỉnh Quảng Ninh trên cơ sở cân đối nguồn nước tại chỗ, kết nối, liên kết nguồn nước giữa các huyện, vùng, miền, lưu vực sông. Mặt khác để chủ động ứng phó có hiệu quả với các loại hình thiên tai liên quan đến nước, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, bảo đảm sức khoẻ, đời sống, sản xuất của người dân trong toàn tỉnh thì rất cần có một đề án tổng thể để đảm bảo an ninh nguồn nước và phòng chống các thiên tai do nước gây ra cho toàn tỉnh.

      Ngày 09/10/2021, Tỉnh ủy Quảng Ninh ban hành Chương trình hành động số 01-CTr/TU thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2020 – 2025, theo đó đề ra nhiệm vụ quản lý chặt chẽ, sử dụng hợp lý và hiệu quả các nguồn lực tài nguyên thiên nhiên; tăng cường bảo vệ môi trường; chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai với mục tiêu: Tỷ lệ sử dụng nước sạch của dân cư thành thị đạt 98%; Tỷ lệ sử dụng nước họp vệ smh của dân cư nông thôn đạt trên 99%; Tỷ lệ thu gom và xử lý rác ứiài rần sinh hoạt đô thị và các xã đảo, các xã có hoạt động du lịch, dịch vụ bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn đạt trên 99%; Tỷ lệ thu gom, xử lý nước ứiải tại các khu đô thị tập trung (Hạ Long, cẩm Phả, Vân Đồn, Quảng Yên) đạt trên 65%; Tỷ lệ khu cồng nghiệp, cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn xả thải ra môi trường đạt 100%; Tỷ lệ các cơ sở kinh doanh đạt quy chuẩn về môi trường đạt 100%; Giữ tỷ lệ che phủ rừng ồn định 55% và nâng cao chất lượng rừng. Để đảm bảo mục tiêu trên một trong những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu là xây dựng và triển khai "Đề án đảm bảo an ninh nguồn nước trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 ". Đề án được UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì tham mưu. Dự kiến thời gian hoàn thành trong năm 2021./.

Thành Minh


Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 53
Đã truy cập: 1907632