1. Kết quả quan trắc môi trường vùng nuôi Hàu tập trung
Kết quả phân tích mẫu nước: Bình quân trong quý I, các thông số nhiệt độ, pH, DO, độ mặn, độ kiềm, NH4+, S2- ở các điểm thu mẫu có giá trị phù hợp cho nuôi trồng thuỷ sản; các chỉ số về mật độ Vibrio tổng số và Coliform tổng số cao so với quy định về nuôi trồng thủy sản.
Kết quả phân tích mẫu hàu: Phát hiện vi khuẩn Vibrio fluvialis, V. parahaemolyticus và V. alginolyticus với tần suất bắt gặp 1/6 và 2/6 mẫu hàu đã thu tại các điểm thu mẫu. Không phát hiện kí sinh trùng Perkinsus olseni trong các mẫu hàu đã thu.
Kết quả phân tích mẫu thực vật: Xác định loài tảo Cladophora sp. thuộc nhóm tảo lục và loài rong biển Sargasssum muticum trong cả 2 mẫu thực vật tại điểm thu mẫu.
Tảo Cladophora sp. là một chi thuộc ngành tảo lục, một trong những nhóm tảo phát triển mạnh trong các thuỷ vực nước ngọt cũng như mặn lợ. Tảo Cladophora xuất hiện ở các môi trường nghèo dinh dưỡng đến các môi trường phú dưỡng cao, phân bố trải dài từ vùng nước biển Bắc cực đến biển nhiệt đới (Stanford và Precott, 1988; Van den Hoek, 1982).
Tảo Cladophora sp. phát triển mạnh vào thời gian cuối mùa xuân, cuối mùa hè và mùa thu. Tảo thích hợp với môi trường có ánh sáng yếu, phát triển chậm hoặc tàn trong mùa hè khi có nhiệt độ cao và cường độ chiếu sáng cao (Burkholder, 2009; Li và cộng sự, 2009, 2018). Ở vùng biển Quảng Ninh tảo Cladophora sp. được phát hiện vào các thời điểm tháng 2, tháng 7 và tháng 9 (Đàm Đức Tiến, 2016).
Cladophora sp. có các sợi phân nhánh đều đặn, có các vách ngăn cách giữa các các tế bào. Cladophora sp. phát triển ở dạng búi hoặc quả bóng, các sợi có thể dài tới vài mét. Khi phát triển quá mức, đến giai đoạn tảo tàn và phân huỷ sẽ đe dọa nghiêm trọng cân bằng sinh thái của nước, dẫn đến hiện tượng di cư hoặc chết của động vật thủy sinh (Lehvo and Back, 2001; Berezina et al., 2007; Berezina and Golubkov, 2008).
Tảo Cladophora sp trong mẫu thu
Loài rong biển Sargasssum muticum: Thường được gọi là rong biển Nhật Bản, là một loại rong biển lớn màu nâu thuộc chi Sargassum, chiều dài có thể lên tới 10 m. Qua thực tế khảo sát và kết quả phân tích thì loài rong biển này xuất hiện tại điểm thu mẫu với tần suất bắt gặp ít, chưa ảnh hưởng đến hàu nuôi.
Rong biển Sargasssum muticum trong mẫu thực vật
2. Nhận xét
Kết quả phân tích mẫu môi trường nước cho thấy mật độ Vibrio tổng số và Coliform tổng số trong nước cao. Tại điểm thu mẫu có nhiều tảo Cladophora sp phát triển, bám vào hệ thống dây nuôi hàu, làm chậm tốc độ dòng chảy trong khu vực bãi nuôi, tích luỹ chất dinh dưỡng là điều kiện để vi khuẩn phát triển. Trong các mẫu hàu đã thu phát hiện 3 loài vi khuẩn thuộc giống Vibrio spp. Đây là các loài vi khuẩn có khả năng gây bệnh cho hàu khi hàu nuôi yếu, giảm sức đề kháng dưới các điều kiện môi trường bất lợi. Tuy nhiên tỉ lệ nhiễm vi khuẩn thấp (1/6 -2/6 mẫu), nên đây không phải là nguyên nhân ban đầu và nguyên nhân chính làm hàu chết tại một số thời điểm trong quý I năm 2023.
Tảo Cladophora sp. phát triển mạnh, mật độ tảo trong nước tại điểm thu lên tới 1.095.000 tế bào/lít và 2.437.500 tế bào/lít. Đây là loài tảo đã phát triển, bám vào dây hàu và gây chết hàu ở một số điểm tại vùng nuôi hàu huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh trong khoảng thời gian kiểm tra thực tế.
3. Khuyến cáo
Dựa trên kết quả quan trắc môi trường vùng nuôi Hàu tập trung, Chi cục Thủy sản có khuyến cáo như sau:
(1) Đối với các hộ nuôi
- Nghiêm túc duy trì mật độ nuôi phù hợp, không thả nuôi hàu với mật độ cao dẫn đến thiếu nguồn thức ăn cho hàu phát triển, làm hàu yếu, tăng nguy cơ nhiễm bệnh vi khuẩn. Thu hoạch hàu nuôi đã đạt kích cỡ thương phẩm.
- Đối với toàn vùng nuôi: Các cơ sở nuôi tạm thời dừng thả giống cho đến khi có hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Các cơ sở nuôi cần đinh kỳ vệ sinh rổ, dây hàu, tạo độ thông thoáng cho bãi nuôi từ đó làm giàu nguồn thức ăn, tăng sức đề kháng cho hàu nuôi và nâng cao chất lượng môi trường nước khu vực nuôi.
- Đối với các bãi nuôi có tảo Cladophora sp phát triển: Kiểm tra hàu nuôi, vệ sinh, thu gom tảo để làm thông thoáng bãi nuôi, tránh hiện tượng tảo nở hoa gây chết hàu nuôi hàng loạt.
Khu vực nuôi hàu tập trung
(2) Đối với người tiêu dùng
Khuyến cáo người tiêu dùng khi sử dùng hàu làm thực phẩm không nên ăn sống hàu tại thời điểm này, sử dụng các sản phẩm hàu làm thực phẩm đã được chế biến và nấu chín.
(3) Khuyến cáo khác
Đề nghị cơ quan quản lý địa phương thông báo kết quả và khuyến cáo tới cơ sở nuôi để biết và thực hiện hỗ trợ hướng dẫn các giải pháp kỹ thuật đối với các hộ nuôi hàu khi cần thiết./.