Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và yêu cầu về minh bạch trong sản xuất nông nghiệp ngày càng cao, chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu tất yếu. Đối với các HTX nông nghiệp – nơi tập hợp nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ – việc áp dụng công nghệ số đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Tại Quảng Ninh, chuyển đổi số trong các HTX nông nghiệp bước đầu đã ghi nhận những kết quả đáng khích lệ. Toàn tỉnh hiện có 31 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoặc công nghệ kỹ thuật vào hoạt động sản xuất Dù con số này mới chiếm khoảng 4% tổng số HTX nông nghiệp toàn tỉnh, nhưng đây là những mô hình tiên phong, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong khu vực nông thôn.

Các HTX áp dụng chuyển đổi số hiện tập trung chủ yếu vào các công nghệ như: Nhà màng, nhà lưới: Kiểm soát vi khí hậu, hạn chế sâu bệnh, nâng cao năng suất cây trồng. Hệ thống tưới tiêu nhỏ giọt, bán tự động giảm lượng nước sử dụng, tiết kiệm chi phí nhân công (HTX nông nghiệp Hương Việt - Uông Bí). Dây chuyền sản xuất giống, ấp trứng tự động giúp chủ động nguồn con giống, đảm bảo chất lượng đầu vào như HTX dịch vụ và TMSXKD Thành Lợi - Quảng Yên): Triển khai dây chuyền gồm 3 máy ấp trứng hiện đại, giúp đảm bảo tỷ lệ nở cao, kiểm soát chặt chẽ dịch bệnh và rút ngắn thời gian sản xuất giống;  Hệ thống giám sát môi trường nuôi trồng thủy sản, đo nhiệt độ, độ mặn, oxy hòa tan... giúp tối ưu quy trình chăm sóc và thu hoạch. Công nghệ được các HTX sử dụng chủ yếu đến từ các quốc gia có nền nông nghiệp tiên tiến như Israel, Hà Lan, Trung Quốc, bên cạnh những giải pháp trong nước. Đây là điểm sáng cho thấy sự chủ động hội nhập và thích ứng của các HTX với xu thế phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Chuyển đổi số trong HTX không chỉ gói gọn trong ứng dụng công nghệ sản xuất, mà còn thể hiện rõ trong quá trình tổ chức tiêu thụ sản phẩm và xây dựng thương hiệu: toàn tỉnh có 43 chuỗi liên kết nông sản, trong đó có 29 HTX là thành viên chính thức. Ngoài ra, tỉnh Quảng Ninh hiện có 83 HTX nông nghiệp tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), chiếm 11,8% tổng số HTX nông nghiệp toàn tỉnh. Đây là những HTX năng động, tích cực đầu tư xây dựng nhãn hiệu, mã QR truy xuất nguồn gốc, tham gia thương mại điện tử – những biểu hiện rõ nét của chuyển đổi số trong khâu thương mại và hậu cần nông nghiệp. Thông qua các chuỗi liên kết, HTX có thể kết nối với doanh nghiệp, công ty chế biến, đơn vị phân phối, từ đó giúp nông dân tiêu thụ ổn định, giảm thiểu rủi ro thị trường.

Các HTX đã có những tiến bộ, đột phá trong việc ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sản xuất, tuy nhiên vẫn còn nhiều mặt hạn chế. Do đó, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, các hợp tác xã (HTX) cần chủ động, tích cực đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. HTX cần tận dụng các cơ hội, vượt qua thách thức để phát triển, đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Cụ thể, các HTX cần:

(1) Nâng cao nhận thức, năng lực số và đổi mới tư duy: Cán bộ, thành viên HTX cần hiểu rõ vai trò, tầm quan trọng của khoa học, công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong bối cảnh mới; Xây dựng tư duy đổi mới sáng tạo trọng quản lý, sản xuất, kinh doanh, thích ứng với cơ chế thị trường.

(2) Ứng dụng công nghệ số trong quản lý và sản xuất: Sử dụng các phần mềm vào quản lý, điều hành HTX, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ mới, nâng cao năng suất, chất lượng; Áp dụng công nghệ số trong quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc, giám sát chất lượng, tự động hóa.

(3) Chuyển đổi mô hình kinh doanh và xúc tiến thương mại số: Đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử (Postmart, Voso, Shopee…); Xây dựng và vận hành các kênh bán  hàng online, fanpage, website; Ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc như QR code, blockchain.

(4) Tăng cường hợp tác khoa học – công nghệ: Ký kết, hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ để tiếp nhận chuyển giao công nghệ; Tìm kiếm các mô hình sản xuất ứng dụng công  nghệ cao phù hợp với điều kiện HTX.

HXT Nuôi Tôm công nghệ cao Cẩm Phả đang từng bước ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số

5) Tận dụng các chính sách hỗ trợ: Nghiên cứu, tìm hiểu các chính sách, chương trình hỗ trợ của nhà nước, địa phương dành cho HTX trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo chuyển đổi số; Chủ động tiếp cận, tận dụng các nguồn lực hỗ trợ để phát triển HTX.

(6) Xây dựng dữ liệu và liên thông thông tin: Xây dựng cơ sở dữ liệu sản xuất – kinh doanh của HTX; Kết nối và chia sẻ thông tin với các cơ quan chức năng, sàn giao dịch, người tiêu dùng./.