Giai đoạn 2021 - 2025, mặc dù chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, đặc biệt là đại dịch Covid-19 và cơn bão số 3 năm 2024, đã ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, đời sống của người dân trên địa bàn tỉnh. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh; sự nỗ lực vượt bậc của ngành Nông nghiệp và Môi trường; sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành và trên hết là sự đồng lòng, sáng tạo và chủ động của người nông dân, tỉnh ta đã đạt được nhiều kết quả nổi bật: Cơ cấu nông nghiệp chuyển dịch tích cực, giảm dần tỷ trọng nông nghiệp truyền thống, tăng tỷ trọng chăn nuôi, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp; GRDP khu vực I giai đoạn này ước đạt 3,62%. Hàng nghìn hộ nông dân chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, tuần hoàn; áp dụng tưới thông minh, nhà kính, chế phẩm sinh học. Nhiều mô hình công nghệ cao trong nuôi biển, giám sát môi trường tự động, áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm được triển khai hiệu quả.

Phong trào “Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” đã trở thành hạt nhân của phát triển kinh tế nông thôn. Nhiều hội viên nông dân đã trở thành chủ thể OCOP, sở hữu thương hiệu nông sản tiêu biểu như: Gạo nếp cái hoa vàng Đông Triều, Miến dong Bình Liêu, Trà hoa vàng Ba Chẽ, Hải sản Vân Đồn… Đến nay toàn tỉnh có 408 sản phẩm OCOP (3 sao trở lên); 100% sản phẩm OCOP được truy xuất nguồn gốc trên hệ thống số; nhiều hộ nông dân tham gia bán hàng qua thương mại điện tử.

Có thể khẳng định rằng nông dân là lực lượng nòng cốt, quyết định thành công của phong trào toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới, góp phần xây dựng diện mạo nông thôn khang trang, văn minh. Quảng Ninh là một trong những tỉnh đi đầu cả nước về số xã, huyện đạt chuẩn và hoàn thành nhiệm vụ nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu. Đến hết năm 2024: 91/91 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 100% số xã, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch; 54/91 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 25/91 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu; 13/13 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; tháng 6/2025, Quảng Ninh được Thủ tướng Chính phủ công nhận tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2024. Hạ tầng nông thôn ngày càng đồng bộ, hoàn thiện, bộ mặt khu vực nông thôn thay đổi rõ nét, kinh tế nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, bảo đảm an sinh xã hội được quan tâm phát triển và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đời sống nông dân có đời sống ngày càng cải thiện; Tỉnh cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn đa chiều; tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng nước sạch hợp quy chuẩn đạt trên 85%. 

Những kết quả này cho thấy khi người nông dân được giao nhiệm vụ, được trang bị tri thức, được đồng hành, hỗ trợ; họ trở thành lực lượng tạo nên thành tựu của phát triển nông thôn Quảng Ninh.

Nông dân Bình Liêu tự tin đưa đặc sản quê hương vươn xa qua chương trình OCOP

Bên cạnh kết quả đạt được, nông dân tỉnh ta vẫn đối mặt với nhiều thách thức: Sản xuất chưa thực sự liên kết chưa bền vững, giá trị gia tăng chưa cao; một bộ phận nông dân ngại đổi mới, chưa mạnh dạn tham gia hợp tác xã; chưa chủ động ứng dụng chuyển đổi số hay thương mại điện tử. Để khắc phục những hạn chế đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định một số giải pháp trọng tâm trong thời gian tới:

Tiếp tục nâng cao nhận thức và phát huy vai trò chủ thể của nông dân, phối hợp với các sở, ngành, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu. Nghiên cứu đẩy mạnh chương trình học tập kinh nghiệm các mô hình trong và ngoài tỉnh, đưa nông dân tiếp cận tư duy sản xuất hiện đại.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông dân, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng về ứng dụng kỹ năng số, đăng ký mã vùng trồng và cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, thương mại điện tử. Bồi dưỡng kiến thức về kinh doanh, quản trị, quản lý tài chính. Hỗ trợ đưa sản phẩm của nông dân lên sàn thương mại điện tử.

Phát triển kinh tế nông thôn gắn với liên kết chuỗi giá trị, hoàn thiện quy hoạch vùng sản xuất, hướng dẫn nông dân tham gia liên kết với doanh nghiệp. Đổi mới mô hình hợp tác xã, gắn với quy mô lớn, sản xuất theo tiêu chuẩn, có hợp đồng bao tiêu. Hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm chủ lực, định hướng sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Đa dạng hóa sinh kế và tăng thu nhập cho nông dân, khuyến khích phát triển du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng, các nghề truyền thống, dịch vụ hậu cần nông nghiệp. Đẩy mạnh mô hình sử dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân bón hữu cơ, năng lượng sinh học. Phát triển rừng gỗ lớn, gắn với khai thác dịch vụ môi trường rừng, tín chỉ carbon tạo nguồn thu mới cho nông dân.

Gắn vai trò nông dân với xây dựng nông thôn mới hiện đại, văn minh phát huy cơ chế dân chủ cơ sở, bảo đảm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng thụ”; tăng cường giám sát, phản biện xã hội trong triển khai chương trình, dự án. Người dân được cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin, được tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến vào các quyết định liên quan đến đời sống và sinh kế của cộng đồng. Qua đó, nâng cao trách nhiệm, ý thức tự quản, cùng giám sát việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới, kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý các vấn đề phát sinh. Bên cạnh đó, việc người dân tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng nông thôn mới tạo sự đồng thuận cao, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, xây dựng cộng đồng nông thôn phát triển toàn diện, bền vững, ngày càng văn minh, hiện đại. 

 Trong giai đoạn phát triển mới, đặc biệt là giai đoạn 2025–2030, khi người nông dân thực sự trở thành trung tâm của quá trình phát triển, sản xuất gắn liền với bảo vệ môi trường, nông thôn trở thành nơi đáng sống, thì nông nghiệp sinh thái, nông dân văn minh, nông thôn hiện đại sẽ không còn là mục tiêu xa, mà là hiện thực đang được hình thành từng ngày trên mảnh đất Quảng Ninh giàu truyền thống và khát vọng đổi mới./.