Đến nay, 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đã được lắp đặt và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình (VMS) theo quy định. Tuy nhiên, nhóm tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m hiện chưa thuộc diện bắt buộc lắp đặt VMS, trong khi đây là lực lượng tàu chiếm tỷ lệ lớn và tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm nếu không có giải pháp quản lý phù hợp. Riêng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh hiện có khoảng 460 tàu cá thuộc nhóm chiều dài từ 12m đến dưới 15m, chủ yếu hoạt động ven bờ và vùng lộng, gây không ít khó khăn cho công tác theo dõi, kiểm soát bằng các biện pháp quản lý truyền thống.

 Theo thông tin trình bày tại buổi làm việc, Dự án VAMFAT nhằm hỗ trợ quản lý hoạt động khai thác của đội tàu nhỏ thông qua hệ thống thiết bị giám sát hành trình kết hợp nhật ký khai thác điện tử. Mục tiêu của dự án là góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát tàu cá hoạt động trên biển, tăng cường minh bạch dữ liệu khai thác, từng bước đánh giá cường lực khai thác, phục vụ quản lý nghề cá bền vững và công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). 

 Dự án thí điểm ứng dụng công nghệ vệ tinh và Trí tuệ nhân tạo

 Ứng dụng công nghệ hiện đại, phù hợp với tàu cá nhỏ

 Một trong những nội dung nổi bật của dự án là giới thiệu thiết bị NEMO - thiết bị giám sát hành trình và nhật ký khai thác điện tử do Tập đoàn Collecte Localisation Satellites (CLS – Pháp) phát triển. Thiết bị này được thiết kế chuyên biệt cho tàu cá quy mô nhỏ với nhiều ưu điểm như:

 - Sử dụng năng lượng mặt trời, phù hợp điều kiện vận hành thực tế trên tàu cá.

 - Kết hợp công nghệ vệ tinh và mạng di động, bảo đảm khả năng truyền dữ liệu liên tục.

 - Có chức năng cảnh báo khi thiết bị bị can thiệp vật lý (tháo dỡ, tắt nguồn…).

 - Cho phép tích hợp nhật ký khai thác điện tử, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

 Ngoài ra, dự án còn giới thiệu các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích dữ liệu hành trình tàu cá, nhận diện hành vi khai thác, xác định cường lực khai thác và xây dựng bản đồ rủi ro khai thác theo khu vực. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý nhà nước có thêm công cụ khoa học trong giám sát hoạt động trên biển, đồng thời phục vụ hoạch định chính sách quản lý nghề cá bền vững.

 Hướng tới quản lý nghề cá hiện đại, minh bạch

 Việc tiếp cận các giải pháp công nghệ mới như Dự án VAMFAT được đánh giá là phù hợp với định hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy sản và yêu cầu thực tiễn hiện nay, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với hoạt động khai thác hải sản.

 Đối với Quảng Ninh - địa phương có số lượng lớn tàu cá hoạt động ven bờ, đặc biệt là nhóm tàu nhỏ dưới 15m - việc nghiên cứu, xem xét áp dụng các mô hình quản lý dựa trên công nghệ hiện đại sẽ góp phần:

 - Nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu.

 - Hạn chế tình trạng tàu vi phạm vùng biển, mất kết nối giám sát.

 - Tăng cường minh bạch dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc.

 - Hướng tới quản lý nghề cá bền vững, có trách nhiệm.

 Quang cảnh Cuộc họp

 Bước đi phù hợp với chủ trương chung

 Các nội dung được giới thiệu tại buổi làm việc cũng phù hợp với chủ trương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy sản; đồng thời phù hợp với định hướng xây dựng hệ thống quản lý thông tin thủy sản tích hợp đa nguồn dữ liệu, kết nối từ Trung ương đến địa phương.

 Trong thời gian tới, trên cơ sở các thông tin tiếp nhận, tỉnh Quảng Ninh sẽ tiếp tục nghiên cứu, phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ để đánh giá tính khả thi, hiệu quả, từ đó xem xét lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Đồng thời, tỉnh cũng đang nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp, trong đó có nội dung hỗ trợ lắp đặt và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình đối với nhóm tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m, nhằm từng bước mở rộng phạm vi quản lý, nâng cao hiệu quả giám sát và phòng, chống khai thác IUU một cách bền vững./.