Năm 2026, trong bối cảnh thời tiết cực đoan tiếp diễn, dịch bệnh nguy hiểm có nguy cơ tái phát và lan rộng, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục xác định công tác phòng, chống dịch bệnh nông nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và liên tục, tập trung vào ba nhóm lĩnh vực: chăn nuôi – thú y, trồng trọt và thủy sản; triển khai đồng bộ từ công tác tuyên truyền, giám sát dịch tễ, vệ sinh môi trường, tiêm phòng đến tổ chức lực lượng và nâng cao năng lực ứng phó của cơ sở.

Trọng tâm của công tác phòng, chống dịch bệnh năm 2026 là kiểm soát hiệu quả các bệnh nguy hiểm trên đàn vật nuôi, đặc biệt là dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm, lở mồm long móng, viêm da nổi cục trên trâu bò. Theo kế hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tổ chức triển khai tiêm phòng các loại vắc xin định kỳ và tiêm bổ sung theo diễn biến dịch. Phấn đấu tỷ lệ tiêm phòng đạt từ 80% trở lên với các bệnh trọng điểm, trong đó bao phủ toàn bộ đàn lợn, gia cầm và trâu bò có nguy cơ cao.

Cùng với tiêm phòng, các địa phương sẽ tổ chức tháng tổng vệ sinh, khử trùng, tiêu độc môi trường chăn nuôi vào thời điểm giao mùa và trước khi vào vụ chăn nuôi tập trung. Các đơn vị chuyên môn, địa phương trên địa bàn tỉnh đã tích cực dự phòng hóa chất để triển khai vệ sinh chuồng trại, cơ sở giết mổ, chợ đầu mối gia súc, gia cầm trên toàn tỉnh. Lực lượng thú y cơ sở được kiện toàn, tăng cường giám sát lâm sàng, lấy mẫu xét nghiệm và xử lý dứt điểm ổ dịch mới phát sinh.

Đặc biệt, công tác kiểm dịch động vật, kiểm soát vận chuyển, giết mổ tiếp tục được siết chặt. Các trạm kiểm dịch động vật liên ngành duy trì hoạt động thường xuyên, phối hợp với lực lượng công an, quản lý thị trường, chính quyền cơ sở để ngăn chặn việc vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, kịp thời xử lý vi phạm hành chính về thú y và an toàn thực phẩm.

Kế hoạch phòng, chống dịch bệnh cây trồng năm 2026 tập trung kiểm soát các đối tượng sinh vật gây hại chủ yếu trên lúa, ngô, rau màu và cây ăn quả như: sâu đục thân, sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, bệnh đạo ôn, bạc lá, khô vằn. Ngay từ đầu vụ, các địa phương phải xây dựng phương án phòng trừ sâu bệnh phù hợp với cơ cấu mùa vụ và điều kiện thực tế.

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì phối hợp với UBND các huyện, thị xã, thành phố thực hiện điều tra, dự tính, dự báo dịch hại theo tuần; cảnh báo sớm đến người dân qua hệ thống truyền thanh, cổng thông tin điện tử và mạng xã hội. Khi phát hiện ổ bệnh, triển khai ngay biện pháp khoanh vùng, xử lý, phun thuốc sinh học, hạn chế phát tán. Bên cạnh đó, các mô hình quản lý dịch hại tổng hợp, ứng dụng công nghệ sinh học, biện pháp phòng trừ không dùng thuốc BVTV được khuyến khích mở rộng tại các vùng sản xuất an toàn, sản xuất hữu cơ. 

Đối với địa phương có vùng trồng cây ăn quả tập trung, cần tăng cường kiểm soát dịch hại đặc thù như ruồi đục quả, sâu xanh, bệnh thán thư, sương mai. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, thời gian cách ly, đảm bảo dư lượng không vượt ngưỡng cho phép, không gây ô nhiễm đất, nước, không khí và bảo vệ thiên địch có ích. 

Lĩnh vực thủy sản năm 2026 tập trung phòng, chống các bệnh nguy hiểm như: hoại tử gan tụy cấp, vi bào tử trùng (EHP), đốm trắng (WSSV) ở tôm; hoại tử thần kinh (VNN), bệnh do Streptococcus ở cá biển; bệnh Perkinsus ở nhuyễn thể; TiLV ở cá rô phi. Công tác giám sát dịch bệnh sẽ được tổ chức theo vùng nuôi tập trung, vùng nuôi trọng điểm.

Chi cục Chăn nuôi và Thú y chủ trì phối hợp Chi cục Thủy sản thực hiện lấy mẫu định kỳ hàng tháng kiểm tra về bệnh lý, chỉ tiêu môi trường và tồn dư hóa chất kháng sinh. Khi phát hiện mầm bệnh, phải thông báo kết quả xét nghiệm cho địa phương, cơ sở nuôi và hướng dẫn các khử trùng, xử lý môi trường, biện pháp phòng chống dịch bệnh.

Cán bộ thú y thực hiện giám sát dịch tễ tại khu chăn nuôi gia cầm

Kế hoạch cũng nhấn mạnh yêu cầu hướng dẫn người nuôi trồng thực hiện nghiêm quy trình nuôi an toàn sinh học, cải tạo ao đầm, sử dụng chế phẩm vi sinh và xử lý nước trước khi đưa vào ao. Các hộ được khuyến cáo ghi nhật ký, thực hiện truy xuất nguồn gốc giống và thức ăn thủy sản, hạn chế sử dụng thuốc kháng sinh, hóa chất cấm, nhằm bảo vệ hệ sinh thái biển và chất lượng sản phẩm.

Các địa phương kiện toàn ban chỉ đạo phòng, chống dịch bệnh nông nghiệp năm 2026, phân công rõ trách nhiệm từng thành viên, từng địa bàn. Đội ngũ thú y xã, cộng tác viên bảo vệ thực vật, cán bộ thủy sản cơ sở được tập huấn kiến thức chuyên môn, kỹ năng lấy mẫu, chẩn đoán và báo cáo dịch kịp thời.

Một trong những nhiệm vụ xuyên suốt là đẩy mạnh công tác tuyên truyền về phòng, chống dịch bệnh, nhất là ở khu vực nông thôn. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Hội Nông dân tỉnh, các đoàn thể xã hội tổ chức hội nghị truyền thông, lớp tập huấn, mô hình trình diễn, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật.

Các cơ quan thông tin, truyền thông tỉnh và hệ thống đài phát thanh cơ sở được đề nghị đồng hành phổ biến các khuyến cáo, hướng dẫn phòng bệnh cho người dân. Ứng dụng công nghệ số, mã QR truy xuất nguồn gốc, nhật ký sản xuất điện tử cũng được khuyến khích nhân rộng trong cộng đồng nông dân.

Kế hoạch năm 2026 đề cao vai trò của công nghệ số trong giám sát dịch bệnh. Các phần mềm quản lý dịch bệnh động vật, hệ thống giám sát sâu bệnh cây trồng trực tuyến và cơ sở dữ liệu môi trường ao nuôi được tích hợp, cập nhật liên tục. Dự kiến triển khai thí điểm kết nối dữ liệu dịch bệnh giữa các cấp để chia sẻ cảnh báo, báo cáo nhanh, phản ứng sớm với tình huống bất thường.

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với các địa phương thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) trong giám sát đàn vật nuôi, phát hiện thay đổi môi trường bất thường tại các vùng nuôi trồng tập trung. Mục tiêu hướng tới là từng bước hình thành hệ sinh thái quản lý dịch bệnh số, đồng bộ, chính xác và hiệu quả.

Kế hoạch phòng, chống dịch bệnh nông nghiệp năm 2026 được xây dựng trên tinh thần chủ động, tổng thể và liên ngành. Việc triển khai hiệu quả kế hoạch không chỉ góp phần bảo vệ đàn vật nuôi, cây trồng, thủy sản an toàn, mà còn duy trì ổn định sản xuất, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, môi trường và phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững. Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành và sự tham gia tích cực của người dân, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục giữ vững vùng nông nghiệp an toàn, hướng đến mục tiêu phát triển nhanh, xanh và hiện đại./.