Lễ hội đình Trà Cổ là một lễ hội truyền thống gắn liền với di tích kiến trúc văn hoá đình Trà Cổ, đã phản ánh rõ nét ý thức hệ của người dân nơi đây về niềm tin thiêng liêng với những người có công với dân làng. Mặc dù có một thời gian dài trong thời kì chiến tranh lễ hội đình Trà Cổ không được duy trì, nhưng những phong tục tập quán, những buổi lễ long trọng và những trò chơi mang đậm tính dân gian trong ngày lễ đã ăn sâu vào tiềm thức của nhân dân không bao giờ phai mờ. Dù đi đâu, ở đâu cứ vào dịp hội làng là người dân Trà Cổ lại nô nức trở về quê hương để tham dự lễ hội.
Lễ hội xưa thường diễn ra trong tám ngày (từ ngày mồng một đến ngày mồng bảy tháng Sáu âm lịch). Lễ hội đình Trà Cổ xuất xứ từ lễ hội làng khá tiêu biểu của người Việt với những nghi lễ nông nghiệp nhưng trong bối cảnh địa văn của vùng biển Đông Bắc nó trở nên độc đáo và sống động với tục cắt cử 12 ông đám nuôi “ông voi” với các tiêu chuẩn sau: khoẻ mạnh; có độ tuổi từ 32 đến 35; trong thời gian được chọn làm cai đám phải giữ mình trong sạch tinh khiết, nếu trong thời gian này mà mà vợ có chửa thì làng bắt phạt một mâm xôi, một con gà và truất quyền làm cai đám, làng sẽ chọn người khác thay thế; đặc biệt hơn là lễ nghinh thần (rước các vị thành hoàng thay phiên hàng năm từ đình ra miếu trấn ải và từ miếu về đình dự hội)… đã tạo dựng nên biểu tượng tinh thần của lễ hội đó là “lập làng giữ nước”.
Đ/c Nông Quốc Thành, Phó Cục trưởng Cục DSVS trao Bằng công nhận của Bộ VHTT&DL
Lễ hội là dịp để các thế hệ trẻ nhớ về lịch sử địa phương mình, học tập ý chí và noi theo tinh thần lao động sáng tạo của cha ông, là dịp giải toả mệt nhọc và thăng hoa văn hoá sau những ngày lao động vất vả.
Lễ nghinh thần (rước các vị thành hoàng) trong Lễ hội đình Trà Cổ
Với những ý nghĩa và giá trị như trên, ngày 20/12/2019, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 4590/QĐ-BVHTTDL về việc công bố Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Lễ hội truyền thống Lễ hội đình Trà Cổ, phường Trà Cổ, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.