Vai trò cúa Thiết chế văn hóa trong lộ trình xây dựng Nông thôn mới ở Quảng Ninh
30/05/2011 00:00
Thực hiện Nghị quyết 01-NQ/TU của BCH Đảng bộ tỉnh và Quyết định số 3467-QĐ/UBND ngày 19/11/2010 của UBND tỉnh về xây dựng nông thôn mới tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020; các địa phương trong tỉnh đã tập trung chỉ đạo sâu sát nhiệm vụ này như kịp thời ban hành Nghị quyết chuyên đề; thành lập Ban chỉ đạo; chủ động lập kế hoạch và các giải pháp thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế địa phương; tổ chức tuyên truyền huy động các nguồn lực khác để xây dựng Nhà văn hóa thôn...
Nhận thức được tầm quan trọng của Nhà văn hóa thôn, khu trong việc góp phần nâng cao đời sống văn hóa, xây dựng và tổ chức các phong trào quần chúng, đưa đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước đến với nhân dân, góp phần xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh; các địa phương đã tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân về mục đích, ý nghĩa của việc xây dựng Nhà văn hóa thôn, khu... tạo được sự đồng tình của đông đảo nhân dân, phát huy các nguồn lực trong dân. Nhiều xã, thôn đã không ỷ lại, trông chờ vào nhà nước mà chủ động huy động nguồn kinh phí xây dựng Nhà văn hóa. Ở một số địa phương nhân dân đã hiến đất, đổi đất, đóng góp ngày công lao động để xây dựng Nhà văn hoá, sớm bàn giao mặt bằng cho bên thi công, đảm bảo đáp ứng qui mô về diện tích đất xây dựng và khuôn viên theo tiêu chí của tỉnh, điển hình như các địa phương: Đông Triều, Tiên Yên, Vân Đồn, Hải Hà, Móng Cái...
Để hoàn thành được mục tiêu xây dựng nông thôn mới của tỉnh đến năm 2020, trong đó có mục tiêu quan trọng là "Năm 2011, có 100% thôn có Nhà văn hóa đạt chuẩn...", UBND tỉnh đã có Quyết định quy định về tên gọi, quy mô, tiến độ thực hiện, kinh phí xây dựng Nhà văn hóa thôn, khu... Đối với các thôn, khu, làng, bản chưa có Nhà văn hóa, sẽ tổ chức xây dựng ngay, đảm bảo hoàn thành trước kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và HĐND các cấp nhiệm kỷ 2011- 2016. Đối với các Nhà văn hóa đã xây dựng, UBND tỉnh giao cho UBND các địa phương chủ động sửa chữa và mua sắm đủ nội thất thiết yếu. Các Nhà văn hóa đã xây dựng cũ, sẽ được cải tạo, nâng cấp, hoặc phá dỡ xây mới để đảm bảo tiêu chí quy định. Chủ trương này đã được thống nhất cao giữa Thường trực Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh với lãnh đạo các huyện, thị xã, thành phố khi triển khai nhiệm vụ năm 2011 và nhiệm vụ giai đoạn 2011-2015 vào dịp cuối năm 2010. Xây dựng Nhà văn hóa thôn, khu là để phục vụ hoạt động thường xuyên, lâu dài của cả cộng đồng dân cư, nhằm gớp phần thực hiện xây dựng nông thôn mới, trong đó mốc phấn đấu là trước ngày 30/4 ở những nơi chưa có Nhà văn hóa phục vụ công tác bầu cử.
Về quy mô xây dựng, tỉnh thống nhất nguyên tắc chỉ quy định quy mô tối thiểu, diện tích đất và diện tích công trình tối thiểu theo “Thông tư Quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và tiêu chí của Nhà văn hoá – Khu thể thao thôn” số 06/2011/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.
Về kinh phí, ngân sách tỉnh hỗ trợ cho xây dựng Nhà văn hóa thôn, mức hỗ trợ tối đa cho mỗi Nhà văn hóa thôn xây mới là 750 triệu đồng (bao gồm cả mặt bằng xây dựng, các công trình phụ trợ và thiết bị). Theo báo cáo của các địa phương, tính đến cuối năm 2010 có 1100 Nhà văn hóa, trong đó đạt chuẩn chỉ có 105 nhà, chiếm 10%, số Nhà văn hóa phải phá dỡ xây dựng lại là 523 nhà chiếm 48,7 %, cải tạo nâng cấp 399 nhà chiếm 37,6 %. Tổng kinh phí đã huy động xây dựng 130,345 tỷ đồng, trong đó huy động ngoài NSNN chiếm 38,3%. Một số địa phương làm tốt việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Nhà văn hóa như: Cô Tô 100%; Hạ Long 89%; Hải Hà 29%, còn các địa phương khác chưa có.
Các Nhà văn hóa thôn, khu ở các huyện, thị, thành phố được coi là một thiết chế văn hóa có nhiều tiện ích đối với cơ sở. Nhiều địa phương đã đưa Nhà văn hóa thôn khu trở thành một "tiêu chuẩn cứng" để xét công nhận danh hiệu làng, bản, khu phố văn hóa, nên tiêu chí này đã gây một hiệu ứng tích cực.
Nhà văn hoá thôn, khu cơ bản đáp ứng được các yêu cầu sinh hoạt tối thiểu của khu dân cư, là nơi hội họp, sinh hoạt của các đoàn thể nhân dân; triển khai các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước và nhiệm vụ chính trị do cấp trên giao; là nơi tổ chức các hoạt động của phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao, vui chơi, giải trí, nơi sinh hoạt của các câu lạc bộ…thu hút được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia sinh hoạt, góp phần nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần cho nhân dân.
Phần lớn các nhà văn hoá thôn, khu phát huy hiệu quả trong các hoạt động tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, giao tiếp, ứng xử văn hoá trong sinh hoạt cộng đồng, thực hành tiết kiệm trong hiếu, hỷ, giỗ, tết và các hình thức sinh hoạt văn hoá - xã hội ở địa phương; thông qua các hoạt động văn hoá, văn nghệ để tuyên truyền công tác bảo vệ môi trường và giữ gìn an ninh trật tự, phòng chống các tệ nạn xã hội trên địa bàn; khai thác, bảo tồn, phát huy được giá trị văn hoá truyền thống như: các môn thể thao dân tộc, các trò chơi dân gian ở địa phương như: kéo co, đánh đu, cờ tướng, chọi gà, cầu lông, bóng chuyền, đi cà kheo, ném còn, học chữ nôm, hát giao duyên...
Nhà văn hoá thôn, khu đi vào hoạt động đã hình thành các câu lạc bộ (CLB) thu hút đông đảo nhân dân tham gia như: CLB dưỡng sinh, khiêu vũ thể thao, võ thuật, cầu lông, văn nghệ... Nhiều Nhà văn hóa có tủ sách pháp luật, tủ sách thiếu nhi. Các hoạt động ở Nhà văn hóa đã góp phần quan trọng thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước, hưởng ứng các phong trào như “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá khu dân cư”; cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại" ...
Nhà văn hóa thôn, khu là một thiết chế văn hóa quan trọng cần thiết cho nhiều hoạt động của cộng đồng dân cư, góp phần không nhỏ vào thành công của các hoạt động ở khu dân cư, tạo nên sự gắn kết của cộng đồng, làm cơ sở quan trọng cho xây dựng phát huy sức mạnh đại đoàn kết trong nhân dân, góp phần cho các phong trào của quần chúng nhân dân, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Trong những năm qua, tỉnh ta cũng đã quan tâm chỉ đạo, huy động các nguồn lực đầu tư cho xây dựng và hoạt động của Nhà văn hóa thôn, khu. Những nơi phong trào xây dựng Nhà văn hóa phát triển mạnh đều do công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương đã biết phát huy được vai trò của quần chúng, tăng cường công tác xã hội hóa, huy động được nhiều nguồn lực trong dân, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, với phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm dân kiểm tra”, thu hút được các thành phần xã hội tham gia vào các hoạt động văn hóa, nhằm nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân.
Nhà văn hóa thôn, khu phố là nơi tổ chức Bầu cử 
Khai trương CLB Cờ tại Nhà VH phường Trần Hưng Đao- TP Hạ Long