Dự án “Nhận thức, thái độ và hành vi của đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở đối với việc phòng chống bạo lực gia đình hiện nay” do Viện Xã hội học (thuộc Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh) thực hiện và nghiệm thu từ tháng 12.2010.
Mục tiêu của dự án là tìm hiểu thực trạng nhận thức, thái độ, hành vi cán bộ lãnh đạo quản lý cơ sở (CBLĐQL) về phòng chống bạo lực gia đình (PCBLGĐ); phân tích các nguyên nhân/yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi CBLĐQL cơ sở về PCBLGĐ, đồng thời đưa ra giải pháp, kiến nghị nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực cho cán bộ cơ sở về PCBLGĐ.
Đối tượng khảo sát là hơn 1.300 cán bộ xã, phường trên phạm vi 8 vùng địa lý - kinh tế đại diện, đólà: Quảng Ninh, Quảng Bình, Sơn La, Bình Phước, An Giang, Phú Yên, Đắk Lắk, Vĩnh Phúc.
Nội dung của dự án nghiên cứu tập trung tìm hiểu ba vấn đề chính bao gồm: Nhận thức về PCBLGĐ (kiến thức, hiểu biết, cách thức tiếp cận và quá trình tìm ra tri thức về PCBLGĐ), Thái độ về PCBLGĐ (trạng thái, tâm thế, nguyện vọng của cán bộ đối với thực thi PCBLGĐ), và Hành vi về PCBLGĐ (hành động/việc làm cụ thể trong thực thi PCBLGĐ tại cộng đồng). Nhận thức của cán bộ về BLGĐ và về các khái niệm chung liên quan đến BLGĐ rất đáng được ghi nhận. Các cán bộ cónhận thức về BLGĐ và các hình thức của BLGĐ tương đối tốt.
Tuy nhiên, bên cạnh đókết quả điều tra cũng cho thấy không ít cán bộ cóxu hướng coi BLGĐ chỉ là bạo lực thể chất, hoặc là bạo lực của người chồng đối với người vợ. Một số cán bộ được hỏi không cho rằng dùng vũ lực để ép buộc quan hệ tình dục với vợ/chồng là BLGĐ. Điều đáng nói ở đây là cósự vênh nhau giữa nhận thức và thái độ của cán bộ về PCBLGĐ.
Kết quả điều tra thái độ của cán bộ về PCBLGĐ cho thấy, cóđến 72,4% cán bộ tán thành quan niệm BLGĐ là chuyện riêng tư của GĐ; 73,9% cán bộ đồng tình với quan niệm để duy trì tôn ti trật tự GĐ, đôi khi BLGĐ là cần thiết.
Mặc dù nạn nhân của BLGĐ thường là nữ, nhưng nữ CBLĐQL được hỏi lại cótỉ lệ tán thành các quan niệm nêu trên cao hơn so với nam. Nhìn vào thực tế những vụ BLGĐ hiện nay, nạn nhân là nữ nhưng thường chọn cách cam chịu, nhẫn nhịn sự bạo hành của chồng.
Bên cạnh đó, tư tưởng “trọng nam, khinh nữ” đã tác động không nhỏ tới mối quan hệ giữa các thành viên trong các gia đình của VN cũng như việc dạy dỗ con cái. Mặt khác, gánh nặng nuôi con và chăm sóc con nhỏ của người vợ, người mẹ cũng là một yếu tố tác động làm cho họ cóquan điểm sai lầm rằng sự tồn tại của BLGĐ đôi khi là cần thiết cho dù chỉ để giáo dục con cái.
Rõ ràng, kết quả điều tra của dự án “Nhận thức, thái độ và hành vi của đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở đối với việc PCBLGĐ hiện nay” của Viện Xã hội học cho thấy nhận thức của cả nam và nữ là CBLĐQL cấp cơ sở còn cónhững biểu hiện sai lệch.
Kiến thức và quan niệm của nhiều người trong số họ về BLGĐ chưa phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện đại, với chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng xã hội công bằng, văn minh, nhất là đối với việc thực hiện Chiến lược xây dựng gia đình VN, thực hiện Luật PCBLGĐ và các chính sách, pháp luật cóliên quan đến BLGĐ.
Không có gì phải ngạc nhiên(?!)
Trao đổi với chúng tôi, TS Đặng Ánh Tuyết, Thư ký dự án này cho biết qua kết quả khảo sát điều tra đã cho thấy nhiều vấn đề cần phải suy nghĩ một cách nghiêm túc. Đội ngũ CBLĐQL cấp cơ sở phường, xã là người triển khai luật PCBLGĐ tới nhân dân, do đóviệc nghiên cứu, nắm vững và có thái độ, quan điểm nhìn nhận vấn đề này phải thực sự thấu đáo hơn.
Câu hỏi điều tra “Duy trì tôn ti trật tự GĐ đôi khi BLGĐ là cần thiết” mới chỉ dừng ở kết quả điều tra ban đầu mang tính báo động về thái độ của cán bộ đối với BLGĐ. Để tìm ra nguyên nhân của câu trả lời này cần cónhững nghiên cứu sâu hơn nữa: Việc cán bộ nữ ủng hộ đôi khi BLGĐ để ổn định trật tự GĐ nhiều hơn số cán bộ nam khi điều tra không cógì ngạc nhiên (?!).
Cần xác định BLGĐ ở đây là mức độ như thế nào? Bởi họ không chỉ nhìn từ góc độ người vợ mà còn nhìn BLGĐ ở các khía cạnh như cha mẹ với con cái, ông bà với cháu… theo kiểu “thương thì cho roi cho vọt”. BLGĐ cókhi chỉ được hiểu là dừng lại ở những lời mắng chửi, quát tháo…
“Sau kết quả điều tra và hoàn thành dự án, chúng tôi thấy rằng việc lớn nhất hiện nay là cán bộ chưa nhận thức một cách thấu đáo về PCBLGĐ. Nhiều cán bộ ở nông thôn, vùng sâu vùng xa nắm kiến thức về BLGĐ còn rất hạn chế.
Biện pháp trước mắt vẫn phải là công tác tuyên truyền về Luật PCBLGĐ một cách đa dạng hóa về mặt hình thức, nội dung và phải phù hợp với từng nhóm, từng loại đối tượng. Cách tuyên truyền và hướng dẫn cần phải đơn giản, dễ hiểu chứ không nên quá hàn lâm. Đặc biệt là cần tổ chức các đợt tập huấn về PCBLGĐ cho đội ngũ cán bộ cơ sở cấp xã, phường…
Hiện nay, công tác PCBLGĐ được giao chung cho cán bộ theo dõi về vấn đề dân số, gia đình và trẻ em. Theo tôi, cần cócán bộ chuyên trách về lĩnh vực PCBLGĐ”, bà Đặng Ánh Tuyết nói.