Với diện tích tự nhiên hơn 8.100ha, điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đa dạng, xã Thống Nhất có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa. Bên cạnh việc mở rộng diện tích các loại cây ăn quả và dược liệu có giá trị kinh tế cao, những năm gần đây, xã Thống Nhất đặc biệt chú trọng phát triển na trái vụ, hướng đi mới mang lại hiệu quả vượt trội cho người nông dân.
Lãnh đạo xã Thống Nhất (bên trái) trao đổi với ông Lê Hồng Thắng (thôn Đình) về việc mở rộng diện tích trồng na trái vụ.
Thực hiện định hướng của tỉnh về nâng cao thu nhập cho người dân vùng nông thôn, xã Thống Nhất đã đẩy mạnh tuyên truyền, tạo chuyển biến mạnh về tư duy sản xuất, khơi dậy tinh thần “nghĩ lớn, làm lớn” trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Cùng với việc công khai quy hoạch, hỗ trợ thủ tục đất đai, xã khuyến khích dồn điền đổi thửa, mở rộng kinh tế trang trại, gia trại. Đồng thời phối hợp tổ chức các hội nghị tập huấn chuyển giao kỹ thuật cho trên 700 lượt nông dân. Nhờ vậy, nhiều mô hình sản xuất mới đã hình thành như: Sâm nam, sâm Bố chính, Đẳng sâm, ổi… Trong đó, có vùng trồng na trên 45ha với 42 hộ tham gia, dự kiến trong năm 2026, xã tiếp tục mở rộng thêm khoảng 100ha trồng na, đưa na trở thành vùng cây ăn quả chủ lực của địa phương.
Nếu như trước đây, người dân Thống Nhất chỉ trông vào một vụ na chính thu hoạch trong mùa hè, thì nay, nhờ áp dụng kỹ thuật chăm sóc, điều tiết sinh trưởng, nhiều hộ đã thành công trong việc cho cây na ra hoa, đậu quả trái vụ từ tháng 9 đến tháng 11. Dưới thời tiết se lạnh của vụ thu – đông khiến chất lượng quả to hơn, ngọt hơn, thơm hơn so với chính vụ. Đây chính là lợi thế giúp na trái vụ trở thành sản phẩm “được giá”, đem lại nguồn thu cao hơn cho người trồng. Trung bình giá bán na trái vụ dao động từ 60.000 – 120.000 đồng/kg, trung bình 8 - 10 tấn/ha, doanh thu đạt 480 – 600 triệu đồng/ha, cao hơn từ 20–30% so với na chính vụ.
Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, na trái vụ trên địa bàn xã Thống Nhất có chất lượng rất tốt và cho năng suất ổn định.
Gia đình ông Lê Hồng Thắng (thôn Đình) là một trong những hộ tiên phong theo hướng sản xuất này. Với hơn 1.000 gốc na trên diện tích gần 2ha, sau khi thu hoạch chính vụ, gia đình sẽ cắt tỉa, bón thúc và chăm sóc kỹ thuật để cây ra quả trái vụ. “Na trái vụ chất lượng rất tốt, năng suất ổn định, giá trị kinh tế cao hơn hẳn. Vụ năm nay, gia đình dự kiến thu khoảng 5 tấn, doanh thu hơn 1 tỷ đồng”. Ông Thắng chia sẻ.
Tương tự, anh Trần Văn Cơ (thôn Xích Thổ) cho biết: Na trái vụ luôn mang lại lợi nhuận cao nhất trong năm. Từ 800 cây na trên diện tích 1,5ha, gia đình thu được 1,2 tấn ngay đầu vụ tháng 10/2025 và dự kiến đạt 1,5 tấn khi kết thúc mùa thu hoạch. Quả na trái vụ ngọt hơn, giá cao hơn, lại bán rất chạy. Thương lái thường đặt mua trước cả vườn nên đầu ra rất ổn định.
Trồng na trái vụ đã giúp cho anh Trần Văn Cơ (thôn Xích Thổ) doanh thu khoảng 500 triệu đồng/năm.
Những con số trên cho thấy, na trái vụ ngày càng đóng góp quan trọng vào tăng thu nhập, tạo sinh kế ổn định cho nhiều hộ nông dân. Trước tiềm năng, lợi thế đất đai cùng với sự chủ động của người dân, UBND xã Thống Nhất xác định đây sẽ là một trong những cây trồng chủ lực gắn với mục tiêu cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Ông Nguyễn Văn Phú, Phó Chủ tịch UBND xã Thống Nhất cho biết: Địa phương sẽ tiếp tục hướng dẫn bà con mở rộng diện tích, xây dựng phương án sử dụng đất đa mục đích theo đúng quy hoạch để đảm bảo canh tác bền vững. Việc phát triển na trái vụ không chỉ dừng lại ở việc tăng số lượng, mà còn được định hướng nâng cao chất lượng, hướng tới các tiêu chuẩn VietGAP, tiến tới xây dựng thương hiệu OCOP, liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp, hợp tác xã nhằm giảm phụ thuộc vào thương lái và nâng cao giá trị sản phẩm.
Sự thành công bước đầu của mô hình na trái vụ cho thấy chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở xã Thống Nhất đang đi đúng hướng trong việc giảm diện tích cây trồng kém hiệu quả, tăng diện tích cây ăn quả có giá trị cao và ứng dụng khoa học kỹ thuật để làm chủ mùa vụ, tạo sản phẩm khác biệt. Trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển mạnh sang hướng sản xuất hàng hóa chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậu và nhu cầu thị trường, na trái vụ hoàn toàn có thể trở thành “đặc sản mới” của Thống Nhất. Với việc mở rộng thêm 80 ha trong thời gian tới sẽ giúp hình thành vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, tạo thế mạnh cạnh tranh và mở ra cơ hội xuất khẩu cho sản phẩm này. Song song với đó, địa phương cần tiếp tục thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ, hỗ trợ tín dụng, kỹ thuật, đồng thời định hướng xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm vườn na trái vụ, một hướng đi giàu tiềm năng, phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp đa giá trị.