Là tỉnh có cả biên giới trên đất liền và trên biển, Quảng Ninh giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng - an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế. Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, giữ vững ổn định xã hội, thời gian qua, tỉnh đã kiên trì xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân từ nền tảng thế trận lòng dân vững chắc, tạo nên "bức tường" bền chặt bảo vệ biên cương Tổ quốc.
Chung sức giữ vững biên cương
Trên tuyến biên giới dài, địa hình phức tạp, dân cư phân tán, lực lượng BĐBP Quảng Ninh được xác định là nòng cốt, chuyên trách trong quản lý, bảo vệ biên giới. Bám sát địa bàn, nắm chắc tình hình, thời gian qua công tác tuần tra, kiểm soát của lực lượng vũ trang tỉnh được triển khai thường xuyên, liên tục, với tinh thần chủ động từ sớm, từ xa trong phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật. Đảng ủy, Bộ CHQS tỉnh đã lãnh đạo, chỉ đạo lực lượng BĐBP phát huy vai trò nòng cốt, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tổ chức tuần tra, kiểm soát trên toàn tuyến biên giới đất liền và biển, kịp thời phát hiện, xử lý các vụ việc, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên địa bàn.
Đội Kiểm soát tàu thuyền số hiệu 010645 (Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Vạn Gia) phối hợp cùng lực lượng hải quân thực hiện tuần tra, kiểm soát trên tuyến biển.
Năm 2025, lực lượng BĐBP tỉnh đã đấu tranh thành công 4 kế hoạch nghiệp vụ, 4 chuyên án; bắt giữ, xử lý 282 vụ, 332 đối tượng, 251 phương tiện (giảm 5 vụ, 66 đối tượng, tăng 39 phương tiện so với cùng kỳ năm 2024), thu nộp ngân sách nhà nước hơn 3 tỷ đồng. Trong đó, xử lý hình sự 40 vụ, 66 đối tượng, 37 phương tiện; xử lý vi phạm hành chính 226 vụ, 247 đối tượng, 197 phương tiện; đồng thời phối hợp với các lực lượng chức năng bắt giữ, xử lý 16 vụ, 19 đối tượng, 17 phương tiện.
Những kết quả đó được tạo nên từ sự bám sát địa bàn, sự phối hợp chặt chẽ và tinh thần trách nhiệm cao của các lực lượng ngay từ cơ sở. Tại xã vùng cao Quảng Đức, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Quảng Đức phối hợp với Ban CHQS xã, các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát tuyến biên giới. Công tác kiểm tra đường biên, cột mốc được thực hiện chặt chẽ, kịp thời phát hiện và xử lý các tình huống phát sinh, góp phần giữ vững ANTT và bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.
Lực lượng biên phòng, quân sự, công an và nhân dân xã Quảng Đức thực hiện công tác kiểm tra bảo vệ cột mốc 1344.
Trung tá Nguyễn Công Hưng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Quảng Đức, cho biết: Sau khi thực hiện sáp nhập, vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý của đơn vị được mở rộng, bao gồm 5 xã biên giới cả trên đất liền và vùng biển. Địa bàn rộng, đặc thù phức tạp trong khi quân số mỏng, lực lượng phân tán đã đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác lãnh đạo, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Trước yêu cầu đó, trong năm đơn vị đã tổ chức 928 lượt tổ tuần tra biên giới với 3.780 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia; đồng thời triển khai 66 lượt tổ tuần tra trên biển với 265 lượt cán bộ, chiến sĩ và 66 lượt phương tiện. Bên cạnh nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, đơn vị còn thực hiện hiệu quả công tác phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trên biển, trực tiếp tham gia cứu nạn 2 vụ, đưa an toàn 22 người dân bị lật bè do dông lốc vào bờ.
Cùng với lực lượng nòng cốt trong quản lý, bảo vệ biên giới là BĐBP, sức mạnh của tuyến phòng thủ biên cương còn được nhân lên từ sự tham gia tự giác, trách nhiệm của nhân dân các dân tộc sinh sống dọc tuyến biên giới, ven biển, hải đảo. Thông qua các mô hình như “Tổ tự quản đường biên, cột mốc”, “Tổ tàu thuyền an toàn - đoàn kết”, “Dòng họ tự quản an ninh trật tự”, người dân trực tiếp tham gia tuần tra, giám sát, phát hiện, cung cấp thông tin, góp phần giữ vững ANTT ngay từ cơ sở.
Ông Trần Trung Kiên, khu Tràng Vĩ (phường Móng Cái 1), cho biết: Chúng tôi sống dựa vào rừng, vào biển, nên hiểu rất rõ từng đường mòn, bến nước, cột mốc trên địa bàn. Khi tham gia các tổ tự quản đường biên, cột mốc hay tổ tàu thuyền an toàn, bà con xác định đây không chỉ là trách nhiệm với Nhà nước, mà còn là trách nhiệm với chính cuộc sống của mình. Giữ vững an ninh biên giới thì bản làng mới yên bình, làm ăn mới ổn định. BĐBP luôn sát cánh, hướng dẫn tận tình nên người dân rất tin tưởng, sẵn sàng phối hợp tuần tra, cung cấp thông tin khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hải Hòa tuần tra trên tuyến biên giới đơn vị phụ trách. Ảnh: Nguyễn Chiến
Chính từ sự tham gia tự giác, trách nhiệm đó của người dân, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về biên giới quốc gia và ANTT của lực lượng BĐBP tiếp tục được triển khai thường xuyên, đa dạng về hình thức, phù hợp với từng nhóm đối tượng dân cư. Qua đó, nhận thức của người dân về chủ quyền lãnh thổ và trách nhiệm công dân trong bảo vệ biên giới ngày càng được nâng cao, tạo sự đồng thuận xã hội rộng khắp.
Thực tiễn cho thấy, ở đâu phong trào quần chúng được phát huy hiệu quả, ở đó tình hình an ninh ổn định, các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật trên tuyến biên giới được kiềm chế rõ nét. Thế trận lòng dân vì thế trở thành tuyến phòng thủ vững chắc, góp phần giữ bình yên nơi phên giậu Tổ quốc và tạo môi trường ổn định cho phát triển bền vững.
Củng cố thế trận lòng dân gắn với an sinh xã hội
Xây dựng thế trận lòng dân ở Quảng Ninh không tách rời nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bởi chỉ khi đời sống người dân được nâng cao, sinh kế ổn định, thì lòng dân mới thực sự bền chặt, tạo nền tảng vững chắc cho nhiệm vụ giữ gìn chủ quyền, bảo đảm ANTT.
Quán triệt quan điểm đó, cùng với nhiệm vụ bảo vệ biên giới, giữ vững quốc phòng - an ninh, lực lượng vũ trang và chính quyền các cấp đã tích cực tham gia hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo. Nhiều chương trình hỗ trợ cây trồng, vật nuôi, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện từng vùng được triển khai hiệu quả, giúp người dân từng bước ổn định cuộc sống, yên tâm bám đất, bám bản. Chị Chíu Mằn Sình, bản Nà Choòng (xã Hoành Mô), chia sẻ: Vườn đồi của gia đình tôi trước đây chủ yếu trồng các loại cây thời vụ. Từ khi được BĐBP tuyên truyền, vận động và hỗ trợ cây giống, phân bón, kỹ thuật, gia đình tôi đã mạnh dạn chuyển sang trồng cam, quýt, bưởi da xanh. 2 năm vừa qua, vườn cây đã bắt đầu ra quả, giúp gia đình tôi có thêm nguồn thu nhập, từng bước nâng cao đời sống.
Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Trà Cổ giúp người dân ngày công xây dựng nhà hưởng ứng phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát" năm 2025.
Bên cạnh đó, các chương trình mang đậm tính nhân văn như “Nâng bước em tới trường", "Con nuôi đồn biên phòng”, “Mái ấm biên cương” tiếp tục được BĐBP Quảng Ninh triển khai sâu rộng. Năm 2025, hưởng ứng phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”, các đơn vị biên phòng trong tỉnh đã hỗ trợ và vận động hơn 348 triệu đồng, đóng góp 245 ngày công để sửa chữa, xây mới nhà ở cho người dân trên địa bàn biên giới.
Cùng với lực lượng biên phòng, trong 5 năm qua, Bộ CHQS tỉnh đã huy động kinh phí xây mới, sửa chữa 124 nhà tình nghĩa, nhà đồng đội, nhà đại đoàn kết. Cán bộ, chiến sĩ toàn tỉnh đã đóng góp gần 35.000 ngày công cùng số tiền gần 16 tỷ đồng để xây dựng 8 công trình “Thắp sáng đường quê”, làm 3km đường giao thông liên thôn, xây dựng nhà bán trú, phòng học cho học sinh tại các xã Lương Minh, Ba Chẽ, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, học tập cho người dân vùng khó khăn.
Lực lượng vũ trang tỉnh đã tổ chức 8 đợt hành quân dã ngoại kết hợp làm công tác dân vận với trên 22.370 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia; hỗ trợ giống, vốn, vật nuôi, vật liệu xây dựng, công cụ sản xuất trị giá trên 4 tỷ đồng. Bộ đội đã cùng nhân dân xây kè đá ngăn lũ, nạo vét kênh mương, làm mới đường giao thông nông thôn, xử lý rác thải môi trường biển; tu sửa hàng chục nhà văn hóa, trường học, nghĩa trang liệt sĩ khang trang hơn. Nhiều phần quà thiết thực như xe đạp, góc học tập, áo ấm cho học sinh nghèo; giường sắt, téc nước cho các hộ khó khăn được trao tận tay người dân. Trong phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, lực lượng vũ trang tỉnh tiếp tục là lực lượng nòng cốt, điểm tựa vững chắc cho nhân dân mỗi khi bão lũ xảy ra.
Riêng trong năm 2025, lực lượng vũ trang tỉnh đã huy động trên 2,3 tỷ đồng hỗ trợ xây dựng 22 “Nhà tình nghĩa”, “Nhà đồng đội”; xóa 7 nhà tạm, nhà dột nát; tặng 350 suất thuốc, 80 suất quà, 25 xe đạp, 25 góc học tập; trao kinh phí thực hiện công trình “Thắp sáng đường biên” tại xã Hoành Mô… Những việc làm cụ thể, nghĩa tình ấy đã và đang trực tiếp bồi đắp niềm tin của nhân dân, thắt chặt hơn nữa mối quan hệ đoàn kết quân - dân, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho thế trận lòng dân trên địa bàn tỉnh.
Lãnh đạo Đồn Biên phòng Bắc Sơn đến thăm "Con nuôi đồn biên phòng" của đơn vị. Ảnh: Nguyễn Chiến
Khẳng định vai trò trung tâm của nhân dân trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, Đại tá Hoàng Văn Thuyết, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, nhấn mạnh: Việc củng cố, phát huy thế trận lòng dân gắn với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và khu vực phòng thủ tỉnh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng vũ trang giữ vai trò nòng cốt. Quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu; sự tin yêu, đùm bọc của nhân dân chính là yếu tố quyết định tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp lực lượng vũ trang nắm chắc địa bàn, chủ động ngăn chặn các âm mưu phá hoại ngay từ cơ sở.
Với cách làm bài bản, đồng bộ, lấy nhân dân làm trung tâm, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vai trò của một tỉnh biên giới vững vàng nơi phên giậu Đông Bắc - nơi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, tạo thành “bức tường thành” bền chặt bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.