Ngành thủy sản Quảng Ninh đang duy trì đà tăng trưởng mạnh, trong đó nuôi biển được xác định là hướng đi bền vững, giữ vai trò trụ cột cho sinh kế ven bờ, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và hội nhập thị trường.
Nuôi tôm công nghệ cao ở xã Hải Lạng.
Trong lĩnh vực khai thác, tỉnh tập trung cao cho mục tiêu quản lý đội tàu và chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đến ngày 25/12/2025, toàn tỉnh có 4.101 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên, trong đó 737 tàu do cấp tỉnh quản lý. Đáng chú ý, 100% đăng ký, cấp phép khai thác thủy sản cho các tàu cá đủ điều kiện; duy trì 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên lắp đặt và kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS); dữ liệu tàu cá được làm sạch, đồng bộ trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia và hệ thống định danh điện tử. Qua đó, đưa Quảng Ninh trở thành một trong số ít địa phương trong cả nước hoàn thành sớm các yêu cầu trọng tâm về quản lý đội tàu theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC).
Công tác giám sát sản lượng khai thác cũng được các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra. Năm 2025, sản lượng khai thác được kê khai, giám sát qua các điểm kiểm soát đạt trên 73.400 tấn, tương đương 93% tổng sản lượng khai thác cho thấy sự cải thiện rõ rệt về tính minh bạch và tuân thủ pháp luật. Song song với đó, các đoàn công tác được thành lập, trực tiếp xuống xã, phường, đặc khu ven biển để hướng dẫn ngư dân hoàn thiện thủ tục đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác, chứng nhận an toàn thực phẩm tàu cá và cài đặt phần mềm khai báo điện tử eCDT.
Cách tiếp cận này không chỉ phục vụ mục tiêu quản lý, mà từng bước thay đổi tư duy nghề cá từ khai thác tự do sang khai thác có trách nhiệm, gắn sinh kế của ngư dân với yêu cầu bảo vệ nguồn lợi và hội nhập thị trường quốc tế.
Theo báo cáo của Sở NN&MT, năm 2025, tốc độ tăng trưởng sản lượng thủy sản của Quảng Ninh đạt và vượt các chỉ tiêu, kịch bản tăng trưởng đã đề ra. Tổng diện tích nuôi trồng đạt trên 36.600ha, với 12.056 cơ sở nuôi. Trong đó, có khoảng 26.000ha nuôi nội địa và gần 11.000ha nuôi biển. Tổng sản lượng toàn ngành đạt trên 181.000 tấn (bằng 103,6% kịch bản tăng trưởng và 109% so với năm 2024). Trong đó, sản lượng khai thác đạt gần 79.000 tấn (bằng 102,4% kịch bản, tăng 103% so với năm 2024); sản lượng nuôi trồng đạt trên 102.000 tấn (bằng 104,5% kịch bản, tăng 114,8% so với năm 2024); 100% cơ sở nuôi trồng thuộc diện quản lý theo phân cấp đã đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm, tạo nền tảng cho truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ. Kết quả này không chỉ phản ánh quy mô sản xuất ngày càng mở rộng, mà còn cho thấy xu hướng dịch chuyển rõ nét từ khai thác sang nuôi trồng có kiểm soát.
Đáng chú ý, lĩnh vực nuôi biển, sản lượng năm 2025 ước đạt trên 62.000 tấn, chiếm hơn 60% tổng sản lượng nuôi trồng toàn tỉnh. Các vùng trọng điểm như: Vân Đồn, Cẩm Phả, Hà An, Đầm Hà, Cái Chiên từng bước hình thành không gian nuôi tập trung theo nhóm đối tượng chủ lực như cá biển và nhuyễn thể, hướng tới sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ổn định và bền vững.
Người dân xã Quảng Hà thu hoạch ngao nuôi.
Cùng với mở rộng quy mô, các mô hình nuôi biển công nghệ cao từng bước được nhân rộng, từ nuôi cá biển bằng thức ăn công nghiệp, nuôi nhuyễn thể theo hướng sinh thái, đến các mô hình kết hợp du lịch tại Vịnh Hạ Long và Vân Đồn. Hướng đi chung là kiểm soát môi trường nuôi, giảm chi phí đầu vào, nâng cao tỷ lệ sống và giá trị sản phẩm. Đặc biệt, việc chuyển đổi vật liệu nổi trong nuôi biển đạt tỷ lệ trên 99,5%, thay thế phao xốp bằng phao nhựa đạt quy chuẩn kỹ thuật, đã góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường biển, thân thiện với hệ sinh thái, gia tăng giá trị dịch vụ và lan tỏa hình ảnh “nuôi biển xanh” gắn với bảo tồn di sản thiên nhiên. Những chuyển biến này cho thấy nuôi biển đang trở thành một hợp phần quan trọng trong không gian phát triển kinh tế biển tổng hợp.
Bà Nguyễn Thị Hải Bình, Tổng Giám đốc STP Group, cho biết: "Mô hình trang trại trồng rong kết hợp nuôi hàu Thái Bình Dương và du lịch trải nghiệm tại đảo Phất Cờ (đặc khu Vân Đồn) có diện tích hơn 5ha là mô hình tiêu biểu của nuôi biển công nghiệp, với vật liệu HDPE thân thiện với môi trường, ứng dụng các công nghệ nuôi hiện đại, cho ăn tự động, camera giám sát… Mô hình nuôi xen canh, nuôi đa tầng giúp cá và nhuyễn thể phát triển tốt hơn, kết hợp nuôi nhiều loài trong một môi trường; tạo chuỗi sản xuất liên kết, các phân khu thuộc trang trại STP Group bao gồm khu điều hành, khu nuôi trồng, khu trải nghiệm".
Một trong những điểm nghẽn lâu nay của nuôi biển là thiếu hành lang pháp lý ổn định. Năm 2025, Quảng Ninh coi công tác cấp phép và giao khu vực biển là “chìa khóa” để hình thành các vùng nuôi bền vững. Cẩm nang hướng dẫn thủ tục giao biển được phát hành rộng rãi, giúp người dân, doanh nghiệp và chính quyền cơ sở nắm rõ quy trình, hồ sơ và trách nhiệm pháp lý. Trong năm qua, tỉnh tiếp nhận 63 hồ sơ đề nghị cấp phép nuôi trồng thủy sản trên biển, trong đó 54 hồ sơ đã được cấp phép với tổng diện tích trên 2.300ha, số còn lại đang hoàn thiện theo ý kiến của các sở, ngành. Các địa phương đã hoàn thành giao khu vực biển cho 817 cá nhân với tổng diện tích trên 503ha. Điểm mới quan trọng trong cách làm của Quảng Ninh là việc giao biển không chỉ gắn với quyền sử dụng mặt nước, mà còn gắn chặt với nghĩa vụ bảo vệ môi trường, tuân thủ quy hoạch, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm phối hợp với chính quyền địa phương trong quản lý vùng nuôi. Từ đó, tư duy sản xuất từng bước chuyển từ nuôi tự phát sang đầu tư bài bản, dài hạn, có liên kết theo chuỗi giá trị, tạo nền tảng cho hình thành các vùng nuôi tập trung quy mô lớn, ổn định và bền vững.
Ông Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Chi cục Biển, hải đảo, thủy sản và kiểm ngư Quảng Ninh (Sở NN&MT), cho biết: Từ định hướng chiến lược của tỉnh đến những kết quả cụ thể trên từng vùng nuôi, Quảng Ninh đang dần khẳng định vị thế là địa phương đi đầu trong phát triển nuôi biển bền vững ở khu vực phía Bắc, tạo dư địa mới cho tăng trưởng xanh và hội nhập sâu rộng trong giai đoạn phát triển mới. Phát huy đà tăng trưởng này, định hướng giai đoạn tới của tỉnh là phát triển nuôi biển công nghiệp, hiện đại, đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, thích ứng biến đổi khí hậu và hội nhập sâu với thị trường quốc tế. Trong tiến trình đó, sinh kế ven bờ được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ hệ sinh thái và ổn định xã hội. Năm 2026, ngành Nông nghiệp Quảng Ninh đặt mục tiêu nâng tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh lên khoảng 203.300 tấn, trong đó nuôi trồng tiếp tục giữ vai trò chủ lực với khoảng 120.300 tấn.
Khi người dân được giao biển ổn định, tiếp cận công nghệ và thị trường, nuôi biển không chỉ là kế sinh nhai, mà đang từng bước trở thành nền tảng của một kinh tế biển xanh, bền vững và có chiều sâu cho Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới.