Đại đoàn kết là truyền thống quý báu và là nguồn sức mạnh to lớn của dân tộc Việt Nam. Từ sự đồng lòng, niềm tin và tinh thần yêu nước của nhân dân, nhiều giá trị tốt đẹp tiếp tục được nhân lên, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Tại Quảng Ninh, việc phát huy tinh thần tự quản, vai trò chủ thể của người dân đã góp phần hình thành ngày càng nhiều khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc; đóng góp quan trọng vào sự phát triển nhanh, bền vững và toàn diện của tỉnh.

Một tiết mục tại Liên hoan tiếng hát khu dân cư tỉnh Quảng Ninh năm 2025.

Giữ gìn bản sắc quê hương

Quảng Ninh sở hữu nền văn hóa đa dạng, giàu bản sắc và truyền thống. Những năm qua, tỉnh đã chỉ đạo ngành Văn hóa và các địa phương đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đặc biệt chú trọng giáo dục văn hóa truyền thống. Nhiều địa phương đã tích cực trùng tu di tích, phục dựng lễ hội, bảo tồn nghệ thuật dân gian và gìn giữ bản sắc các làng dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng, xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu và người dân được khuyến khích trực tiếp tham gia gìn giữ và phát huy di sản văn hóa của cộng đồng. Qua đó, văn hóa và con người Quảng Ninh tiếp tục trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh.

Tiết mục trình diễn nghi thức truyền thống tại sân khấu khai hội Lễ Cầu mùa năm 2026 xã Quảng Tân.

Xã vùng cao Ba Chẽ hiện có quy mô dân số trên 17.500 người, với gần 66% là đồng bào DTTS. Những khó khăn, thiếu thốn ở nơi này đang dần lùi xa, thay vào đó là chất lượng đời sống của người dân ngày càng được nâng lên rõ rệt. Không chỉ bởi những tiêu chí về thu nhập, hạ tầng, y tế... đều liên tục được cải thiện, mà còn ở việc những thói quen, tập quán lạc hậu trong sinh hoạt, lao động cũng từng bước được xóa bỏ; đồng thời bản sắc văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ chọn lọc, phù hợp với nhịp phát triển, tiến bộ của đời sống mới. Trong đó, phải kể đến hàng loạt những CLB, đội nhóm về văn hóa truyền thống được ra đời tại nhiều thôn, bản trong toàn xã những năm qua. Đó là nơi để những người dân trong cộng đồng các dân tộc tại địa phương cùng gặp gỡ, gắn kết với nhau trong những phong trào, hoạt động cụ thể mang đậm màu sắc truyền thống.

Tại thôn Sơn Hải, xã Ba Chẽ những ngày này, các thành viên của CLB Hát đối truyền thống dân tộc Dao Thanh Y đang tích cực tập luyện tiết mục cho các buổi giao lưu văn nghệ được tổ chức sôi nổi trong những ngày tháng Giêng năm mới. Gác lại những công việc lo toan thường nhật, các chị em lại tề tựu đông đủ, cùng nhau ôn lại những tiết mục, bài hát cũ, lại cùng góp ý, bổ sung thêm những vũ đạo, đội hình mới cho thêm phần hấp dẫn. Những tiết mục mới cũng được dàn dựng, chuẩn bị công phu. Tình yêu, niềm say mê với văn hóa dân tộc cứ thế càng được bồi đắp, thêm lớn dần, để qua đó, các thành viên trong CLB cũng trở thành những nghệ nhân của làng, mang lại sức sống mới cho bản sắc truyền thống giữa đời sống hiện đại, tự tin quảng bá những nét đẹp độc đáo ấy đến với bạn bè bốn phương.

Một buổi sinh hoạt của CLB Hát đối truyền thống dân tộc Dao Thanh Y thôn Sơn Hải, xã Ba Chẽ.

CLB của thôn Sơn Hải còn đang dần mở rộng phạm vi hoạt động thông qua việc duy trì thường xuyên các buổi tập hát đối, mở các lớp ngoại khóa về thêu trang phục truyền thống ngay tại nhà văn hóa cộng đồng. Trong CLB này, những thành viên cao tuổi tham gia sinh hoạt hết sức đều đặn, vừa để có một sân chơi văn hóa tinh thần vui khỏe, vừa để được góp một phần sức mình vào nhiệm vụ trao truyền “báu vật” văn hóa phi vật thể của cộng đồng cho thế hệ con cháu đời sau tiếp nối, không để mai một. Với những thành viên trẻ tuổi, việc được khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống rực rỡ mà chính mình tự tay làm ra, cho tới việc được tham gia trong những chương trình giao lưu văn hóa khắp trong và ngoài xã, vào các dịp lễ, Tết, liên hoan văn nghệ quần chúng, lễ hội Bàn Vương... đó là niềm vinh dự, tự hào rất lớn. Lặng thầm mà bền bỉ, sâu sắc là cách mà khu dân cư này nuôi dưỡng, bồi đắp tình yêu văn hóa truyền thống dân tộc lớn dần qua mỗi ngày.

Phụ nữ thôn Sơn Hải, xã Ba Chẽ tham gia giao lưu, truyền dạy kỹ thuật may thêu trang phục truyền thống.

Điều đáng mừng là việc chú trọng giữ gìn bản sắc truyền thống đã không chỉ là câu chuyện cá biệt ở riêng xã Ba Chẽ. Những năm qua, tỉnh Quảng Ninh luôn kiên định với nhiệm vụ phải bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc trên địa bàn, không chỉ góp phần gìn giữ văn hóa, bản sắc dân tộc, mà còn tạo động lực phát triển toàn diện, rút ngắn khoảng cách, chênh lệch mức sống giữa các vùng miền. Việc lưu giữ, phát huy những giá trị văn hóa, từ tiếng nói, chữ viết, trang phục, các nghề thủ công truyền thống, cho tới các trò chơi, trò diễn, dân ca, dân vũ, tín ngưỡng... ngày càng được chú trọng trong khắp các vùng miền của tỉnh. Trong quá trình đó, vai trò chủ thể của người dân, tinh thần đoàn kết, chan hòa, gắn bó từng mỗi khu dân cư đã tạo nền tảng và động lực để nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tại Quảng Ninh được triển khai đồng bộ, hiệu quả thực chất. Bởi không chỉ là người sáng tạo, thực hành, biểu diễn, bảo tồn văn hóa mà chính người dân địa phương mới là yếu tố quyết định để từng bước lan tỏa, đưa nét đặc sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình để phát triển du lịch.

Cộng đồng tương thân, tương ái

Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chăm lo bảo đảm an sinh xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, xác định đây là vấn đề trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước. Tại Quảng Ninh thời gian qua, không chỉ lĩnh vực kinh tế có bước phát triển đột phá vững chắc, mà hệ thống an sinh xã hội cũng ngày càng đồng bộ và hoàn thiện hơn qua từng năm, với diện bao phủ không ngừng được mở rộng. Điều đáng nói là, những thành tựu an sinh to lớn đạt được không chỉ đến từ những chủ trương, chính sách, đề án được xây dựng trọng tâm, triển khai phù hợp kịp thời, mà còn có vai trò không thể thiếu từ sự chung tay, đồng lòng hưởng ứng, tham gia đẩy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân. Đó là câu chuyện có thể ghi nhận được từ nhiều khu dân cư, địa bàn cơ sở trong toàn tỉnh thời gian qua.

MTTQ phường Bình Khê phối hợp tổ chức lễ khánh thành nhà Đại đoàn kết cho hộ gia đình khó khăn trước thềm năm mới Bính Ngọ 2026.

Đối với gia đình chị Vũ Thị Lan ở khu phố Hiệp Hòa 5, phường Hiệp Hòa, Tết Nguyên đán Bính Ngọ vừa qua thật trọn vẹn. Đây là một trong số 11 hộ gia đình tại địa phương này được hỗ trợ xây dựng nhà mới từ nguồn hỗ trợ của các mạnh thường quân, chính quyền địa phương và sự động viên, trợ giúp của anh em họ hàng, bà con làng xóm. Trên cơ sở nắm chắc những kiến nghị, đề xuất chính đáng, Chi bộ và Ban Công tác Mặt trận khu phố đã chủ động vào cuộc, đề xuất với Đảng ủy, UBND và MTTQ phường sớm có phương án tháo gỡ khó khăn thủ tục đất đai và xây dựng nhà cho gia đình theo chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát mới phát sinh. Từ sự kêu gọi, vận động của ban lãnh đạo khu phố, đông đảo nhân dân, doanh nghiệp trên địa bàn còn đóng góp kinh phí, ủng hộ các loại vật liệu, gạch, cát, xi măng... để chung sức cất lên 1 căn nhà mới ngay trên nền ngôi nhà tạm bợ, xuống cấp trước kia.

Ngày khánh thành căn nhà mới cho gia đình chị Vũ Thị Lan, cả đại diện lãnh đạo phường và khu phố, bà con lối xóm gần xa cùng tề tựu rất đông đủ. Dường như ai cũng xúc động, vui mừng khi thấy một mái ấm khang trang mơ ước đã thành sự thật. Bên trong nhà tuy chưa có điều kiện trang sắm nhiều đồ dùng, vật dụng sinh hoạt mới... nhưng đã được lấp đầy bởi tình yêu thương, san sẻ giữa những người anh em, bà con thân thiết, sẵn sàng tối lửa tắt đèn có nhau. Cuộc sống gia đình chị Lan từ nay đã thêm phần yên ấm, không còn những nỗi lo canh cánh khi mưa dột, nắng gắt, hay ngập úng, bão gió; con thơ, mẹ già từ nay được yên ấm, an toàn dưới mái nhà vững chãi. Niềm mong ước về một cuộc sống khấm khá, tốt đẹp hơn cũng đã đến thật gần.

Gia đình chị Vũ Thị Lan (khu Hiệp Hòa 5, phường Hiệp Hòa) được hỗ trợ xây dựng nhà mới năm 2025.

Ông Đoàn Phú Long, Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Hiệp Hòa chia sẻ: Tình cảm gắn kết, luôn đùm bọc, tương trợ lẫn nhau từ nhiều năm qua đã luôn là nét đẹp truyền thống rất đáng quý của khu dân cư này, luôn được các gia đình quan tâm, gìn giữ. Với vai trò tích cực của chi bộ, Ban Công tác mặt trận, các chi hội đoàn thể và từng đảng viên, cá nhân tiêu biểu của khu phố, truyền thống nhân nghĩa, gắn bó keo sơn đã tiếp tục tỏa sáng trong đời sống hiện đại; cùng nhau xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc, ngày càng phát triển. Từ nền tảng là những khu dân cư đoàn kết, tương thân tương ái như vậy, toàn phường quyết tâm tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả hơn nữa các chính sách an sinh và phúc lợi xã hội, sẽ làm tốt chức năng giám sát và phản biện... để hướng tới mục đích cuối cùng là chăm lo tốt hơn cho đời sống của nhân dân.

Các nguồn lực xã hội hóa, sự tham gia chung sức, đồng lòng từ mỗi khu dân cư vững mạnh, đoàn kết, đã giúp Quảng Ninh thực hiện tốt phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau” và đảm bảo mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của sự phát triển. Các khu dân cư làm tốt công tác rà soát, bình xét từng trường hợp khó khăn; là tiếng nói sớm nhất trong việc phản ánh, kiến nghị tới cấp có thẩm quyền giải quyết chế độ cho các cá nhân, gia đình thuộc diện chính sách, đảm bảo không sai sót, chậm trễ... Đơn cử như sau cơn bão Yagi vào tháng 9/2024, Ủy ban MTTQ tỉnh đã phối hợp với UBND tỉnh hoàn thành phân bổ 144 tỷ đồng tiền mặt và 100% hiện vật trị giá 8 tỷ đồng tới người dân theo đúng kế hoạch. Trong năm 2025, MTTQ tỉnh tiếp tục phát động ủng hộ và phân bổ 88,316 tỷ đồng hỗ trợ cho các hộ trên địa bàn Quảng Ninh và các tỉnh, thành chịu nhiều thiệt hại do bão lũ, thiên tai.

Đoàn công tác Ủy ban MTTQ - Hội Chữ thập đỏ tỉnh Quảng Ninh trao các suất nhu yếu phẩm hỗ trợ người dân xã Sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng bị thiệt hại do thiên tai năm 2025.

Mỗi khu dân cư đoàn kết cũng là điều kiện quan trọng hàng đầu để tổng hòa làm nên thành công lớn cho các nhiệm vụ xoá 100% nhà tạm, nhà dột nát mới phát sinh trên địa bàn tỉnh. Nhiều đơn vị, địa phương trong toàn tỉnh căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ và đặc thù địa bàn cũng triển khai nhiều hoạt động, phong trào thi đua thiết thực chăm lo công tác an sinh, phúc lợi xã hội, thực hiện chương trình giảm nghèo bền vững, như: “Phụ nữ giúp nhau phát triển kinh tế”, “Mái ấm tình thương”, “Nuôi lợn tiết kiệm” của Hội LHPN tỉnh; “Nâng bước em tới trường - Con nuôi Đồn biên phòng” của BĐBP tỉnh; "Tết nhân ái", "Chợ Tết nhân ái", "Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc da cam" của Hội Chữ thập đỏ...

Hết năm 2025, toàn tỉnh không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2023-2025 quy định tại Nghị quyết số 13/2023/NQ-HĐND của HĐND tỉnh. Đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp nhân dân ngày càng được nâng cao, những khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc... đã và đang góp phần củng cố niềm tin vững chắc của nhân dân đối với sự lãnh đạo, điều hành của các cấp ủy Đảng, chính quyền.

Chủ thể, trung tâm của công cuộc đổi mới

Không chỉ trở thành điểm tựa cho các hộ khó khăn, người yếu thế vươn lên hay là nền tảng để giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, mà mỗi khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc còn là nền tảng vững vàng cho công tác giữ gìn trật tự, an toàn xã hội từ cơ sở, bảo vệ cuộc sống bình yên. Mỗi người dân hiểu rõ và chấp hành tốt chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, sẽ góp phần lan tỏa phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ ngày càng thêm sâu rộng. Từ những tổ an ninh tự quản, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, tổ liên gia PCCC... với sự tham gia của những công dân trách nhiệm, có uy tín rất cao trước cộng đồng. Cho tới những tổ hòa giải ở khu dân cư giúp tháo gỡ những mâu thuẫn nhỏ phát sinh trong nội bộ; những phong trào thi đua đẩy lùi tệ nạn xã hội, chấp hành trật tự đô thị, ATGT... Đồng thời còn phải nói tới việc duy trì hiệu quả phong trào kết nghĩa cụm dân cư 2 bên biên giới Việt Nam - Trung Quốc, góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển.

Giao lưu Hát đối trên sông biên giới Bắc Luân, trong khuôn khổ chuỗi hoạt động tại Hội chợ thương mại và du lịch Quốc tế Việt - Trung năm 2025. Ảnh: Thu Hằng (CTV)

Các khu dân cư đoàn kết, đồng thuận với chủ trương chung, sẵn sàng đóng góp trách nhiệm để hướng tới lợi ích lớn cho cả cộng đồng. Tiêu biểu là phong trào Bình dân học vụ số đang ngày càng được lan tỏa, tạo động lực cho người dân dù lứa tuổi hay ngành nghề nào trong xã hội cũng đều hiểu rõ tầm quan trọng của kỹ năng số, dần quen thuộc với các dịch vụ số... Hay như cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam đã tạo sức lan tỏa và chuyển biến tích cực trong nhận thức, việc làm ưu tiên sử dụng hàng hóa, dịch vụ được sản xuất, kinh doanh ngay từ các địa bàn dân cư. Bên cạnh đó càng cần phải nói tới những con đường khang trang, rộng rãi; những nhà văn hóa rộng đẹp là nơi sinh hoạt cộng đồng; những sân vui chơi công cộng, hệ thống camera an ninh, đèn điện thắp sáng... được người dân tham gia góp công, góp của, hiến đất GPMB, tham gia ý kiến bàn bạc để cùng với cấp ủy, chính quyền thực hiện thành công.

Đến nay, hàng trăm công trình, dự án đã được hoàn thành và đưa vào sử dụng, nổi bật là các tuyến đường giao thông, khu vui chơi, nhà sinh hoạt văn hóa, góp phần tạo diện mạo khang trang, không khí phấn khởi trong các khu dân cư từ thành thị đến nông thôn, từ vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa đến hải đảo. Đây là bước cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI và Nghị quyết số 05-NQ/TU về nâng cấp khu dân cư hiện hữu năm 2026. Và để triển khai chủ trương này, tỉnh đã bố trí khoảng 2.300 tỷ đồng từ ngân sách cho các địa phương thực hiện. Quá trình triển khai nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân, thể hiện qua phong trào tự nguyện hiến đất, tháo dỡ công trình, vật kiến trúc để giải phóng mặt bằng cho các dự án. Cùng với đó, cán bộ, đảng viên và người dân tại các thôn, khu phố còn tích cực tham gia giám sát thông qua Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, góp phần bảo đảm chất lượng và tiến độ các công trình.

Xã Quảng Tân phát động chiến dịch cao điểm toàn dân chung tay cải tạo, chỉnh trang hạ tầng khu dân cư (tháng 11/2025).

Thực tiễn tiếp tục khẳng định: Khi khối đại đoàn kết và vai trò chủ thể của nhân dân được phát huy từ khu dân cư sẽ tạo nên nguồn sức mạnh to lớn cho sự phát triển. Từ kinh nghiệm đó, MTTQ các cấp tỉnh Quảng Ninh đã cụ thể hóa thành 7 chương trình hành động nhiệm kỳ 2025-2030, trong đó trọng tâm là phát huy quyền làm chủ, tinh thần tự quản của nhân dân, xây dựng khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc.

Với sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ, nhiều mô hình, phần việc thiết thực đang được triển khai hiệu quả ở cơ sở như ứng dụng công nghệ số trong quản lý cộng đồng; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa; nâng cao hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở, hòa giải, giám sát, bảo đảm an ninh trật tự; đẩy mạnh khuyến học, khuyến tài và các hoạt động nhân ái. Cùng với đó là mở rộng các mô hình đoàn kết quân - dân, kịp thời động viên lực lượng làm nhiệm vụ nơi biên giới, hải đảo; biểu dương những gia đình, công dân tiêu biểu để lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.

Giai đoạn 2025-2030 mở ra cho Quảng Ninh những vận hội phát triển mới, với mục tiêu sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, để mỗi người dân ngày càng được thụ hưởng đầy đủ hơn thành quả phát triển. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cần sự chung sức của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, niềm tin, khát vọng vươn lên từ mỗi khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc.