Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng mở rộng, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm xây dựng môi trường thương mại thông thoáng, minh bạch, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp. Trong đó, việc thúc đẩy hợp tác kinh tế qua biên giới được xác định là hướng đi quan trọng để khai thác hiệu quả lợi thế Cửa khẩu quốc tế Móng Cái và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực.
Đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh và đồng chí Trần Cương, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bí thư Khu ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây ấn nút khởi động xây dựng Cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) tại TP Nam Ninh.
Ngày 11/11/2025, Sở Công Thương tỉnh Quảng Ninh và Ty Thương vụ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đã ký kết Thỏa thuận khung về thúc đẩy xây dựng thí điểm Khu hợp tác ngành nghề qua biên giới Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc). Theo thỏa thuận, hai bên thống nhất triển khai hợp tác trong 6 lĩnh vực trọng điểm, gồm: Công nghiệp, thương mại, dịch vụ cửa khẩu, logistics, trí tuệ nhân tạo (AI) và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các ngành nghề hợp tác.
Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch UBND phường Móng Cái 1, cho biết: Qua khảo sát thực tiễn các mô hình khu hợp tác ngành nghề qua biên giới tại một số quốc gia như Malaysia, Thái Lan, Trung Quốc, Myanmar, Lào… có thể thấy mô hình này đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới. Việc hình thành các lĩnh vực hợp tác ưu tiên, tạo tiền đề xây dựng chuỗi sản xuất - cung ứng xuyên biên giới, góp phần nâng cao chất lượng giao thương, từng bước đưa kinh tế cửa khẩu phát triển theo định hướng trở thành cực tăng trưởng kinh tế của tỉnh.
Xe nông sản chờ xuất khẩu tại khu vực cửa khẩu Bắc Luân II.
Song song với xây dựng khu hợp tác ngành nghề qua biên giới, ngày 26/1/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 164/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc). Triển khai đề án, tại khu vực cầu Bắc Luân I có các công nghệ nhận diện sinh trắc học kết hợp hệ thống cổng kiểm soát tự động nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục cho hành khách xuất nhập cảnh. Tại cầu Bắc Luân II thí điểm mô hình vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện tự hành thông minh trên nền tảng công nghệ 5G, hướng tới tổ chức vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới liên tục 24/7, góp phần giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả hoạt động thương mại. Giai đoạn 1 (năm 2026) tập trung xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hình thành các luồng chuyên dụng và Trung tâm điều hành thông minh phục vụ vận hành cửa khẩu. Giai đoạn 2 (2027-2030) tiếp tục mở rộng quy mô, tăng số lượng làn chuyên dụng, nâng cao năng lực thông quan và đầu tư thêm các hạng mục logistics, thương mại điện tử, hệ thống kho bãi hiện đại.
Cụ thể hóa lộ trình này, ngày 11/2/2026, tại vạch phân quản cầu Bắc Luân II (phường Móng Cái 1), tỉnh Quảng Ninh và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đã tổ chức Lễ khởi động xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng. Việc triển khai mô hình cửa khẩu thông minh được kỳ vọng sẽ góp phần đưa Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ và logistics quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đồng thời tạo động lực thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, du lịch giữa Quảng Ninh (Việt Nam) và Quảng Tây (Trung Quốc) ngày càng phát triển sâu rộng, hiệu quả.
Lãnh đạo Ban Quản lý KKT tỉnh, lãnh đạo phường Móng Cái 1 và các ngành chức năng cửa khẩu chào đón, tặng hoa chúc mừng doanh nghiệp có lô hàng xuất khẩu và nhập khẩu đầu tiên thông quan vào ngày 7/3/2026.
Không chỉ dừng lại ở định hướng chiến lược, các giải pháp tạo thuận lợi thương mại cũng đang được triển khai linh hoạt trong thực tiễn. Mới đây nhất, từ ngày 7/3/2026, tại khu vực cửa khẩu Bắc Luân II đã chính thức thực hiện thủ tục thông quan vào cuối tuần. Đây là bước đi cụ thể nhằm triển khai hiệu quả các nội dung đã được thống nhất trong cuộc hội đàm giữa đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh với đồng chí Trần Cương, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bí thư Khu ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, trong khuôn khổ chương trình Gặp gỡ đầu Xuân 2026.
Thống kê của Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái cho thấy, chỉ trong hai ngày cuối tuần đầu tiên triển khai (7-8/3), đã có gần 700 tấn hàng hóa được thông quan qua khu vực cửa khẩu Bắc Luân II. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu gồm tôm hùm, ốc hương, sò lụa, lươn; trong khi hàng nhập khẩu chủ yếu là linh kiện điện tử, linh kiện ô tô, cấu kiện nhà xưởng và nguyên liệu phục vụ sản xuất giày dép, may mặc.
Ông Trần Văn Danh, Giám đốc Công ty CP Thương mại Logistics N.C.T, cho biết: Việc triển khai thông quan cuối tuần giảm đáng kể chi phí logistics cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao tính ổn định và minh bạch của môi trường thủ tục tại khu vực cửa khẩu.
Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới và bám sát Nghị quyết số 05-NQ/TU (ngày 9/12/2025) của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái và các cơ quan chức năng của tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm, như: Phối hợp với Hải quan Đông Hưng xây dựng quy trình chuẩn hóa trong trao đổi, chia sẻ dữ liệu, từng bước hoàn thiện cơ chế “một cửa - một lần dừng”; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hạ tầng và các chính sách ưu đãi trong khu hợp tác ngành nghề hai nước. Đồng thời, chủ động phân tích dữ liệu doanh nghiệp, dự báo xu hướng dịch chuyển thương mại để thu hút các doanh nghiệp chiến lược trong các lĩnh vực ô tô, điện tử, nông sản và các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao, góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại biên giới phát triển bền vững.