Quảng Đức là xã miền núi, biên giới của tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trong đó người Dao Thanh Y chiếm tỷ lệ lớn. Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào nơi đây đã gìn giữ được nhiều phong tục, tập quán, lễ hội và nghi lễ truyền thống độc đáo.
Thi vấn tóc tại Lễ hội Sóng Mun - tái hiện nét đẹp trong phong tục người mẹ vấn tóc và dạy các thiếu nữ người Dao Thanh Y cách vấn tóc trong sinh hoạt hàng ngày.
Việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc, mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Theo kế hoạch, ngày 19/3 (tức 1/2 âm lịch) tới, xã Quảng Đức sẽ tổ chức Lễ hội Sóng Mun. Đây là lễ hội truyền thống tái hiện nét đẹp văn hoá truyền thống của đồng bào Dao Thanh Y. Lễ hội diễn ra với hai phần: Phần lễ và phần hội. Phần lễ tái hiện các nghi thức truyền thống cầu bình an, cầu may mắn cho bản làng, mùa màng thuận lợi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Người dân các bản làng tụ hội, cùng nhau góp lễ và cử người uy tín đại diện đến miếu làng làm lễ cúng cầu an. Phần hội với nhiều hoạt động văn hoá, thể thao dân gian đặc sắc, như: Thi vấn tóc phụ nữ Dao Thanh Y, trình diễn trang phục truyền thống, thi ẩm thực dân tộc, giao lưu hát đối, nhảy sạp, cùng các trò chơi dân gian như đẩy gậy, kéo co, ném còn…
Điểm nhấn của lễ hội là Lễ cấp sắc - một nghi lễ quan trọng trong đời sống tâm linh của người Dao Thanh Y. Theo quan niệm của đồng bào, lễ cấp sắc là nghi lễ đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông, được ghi tên vào phả tộc và chính thức tham gia các hoạt động tín ngưỡng của cộng đồng. Nghi lễ này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn là nét văn hoá đặc trưng, được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, Lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y tỉnh Quảng Ninh đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia vào ngày 10/12/2024.
Xã Quảng Đức đặc biệt quan tâm phát huy vai trò của đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng. Đây là những “kho tàng sống” lưu giữ nhiều tri thức dân gian quý giá, đóng vai trò quan trọng trong việc truyền dạy và bảo tồn các phong tục, tập quán, nét đẹp văn hoá của các dân tộc. Năm 2025, xã Quảng Đức đã tổ chức lớp truyền dạy nghi lễ cấp sắc với sự tham gia của 15 học viên là người Dao Thanh Y sinh sống trên địa bàn, do các nghệ nhân và người có uy tín trực tiếp hướng dẫn. 100% học viên tham gia đầy đủ các nội dung theo chương trình khoá học. Việc tổ chức lớp truyền dạy không chỉ góp phần khôi phục những giá trị văn hoá đang có nguy cơ mai một, mà còn tạo môi trường giao lưu, gắn kết cộng đồng, nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ trong việc gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc.
Thực hiện Kết luận số 156-KL/TW ngày 21/5/2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và Kết luận số 76-KL/TW của Bộ Chính trị, xã Quảng Đức đã xây dựng kế hoạch cụ thể nhằm phát triển văn hoá, con người phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.
Theo đó, xã xác định mục tiêu xây dựng con người Quảng Đức phát triển toàn diện, thực sự là trung tâm, chủ thể, nguồn lực và động lực quan trọng của sự phát triển. Địa phương đặc biệt chú trọng nhiệm vụ bảo tồn, phục hồi và phát huy các di sản văn hoá, lịch sử, các công trình kiến trúc, cảnh quan mang bản sắc văn hoá truyền thống… nhằm quảng bá bản sắc văn hoá của địa phương.
Phụ nữ Dao Thanh Y, xã Quảng Đức, trao đổi cách thêu may trang phục truyền thống.
Bà Trần Thị Minh, Trưởng phòng Văn hoá - Xã hội xã Quảng Đức, cho biết: “Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn, đặc biệt là dân tộc Dao Thanh Y, luôn được địa phương xác định là nhiệm vụ quan trọng. Thời gian tới, xã tiếp tục duy trì các lớp truyền dạy, phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín; đồng thời gắn bảo tồn văn hoá với phát triển du lịch cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Những lễ hội, phong tục, nghi lễ của đồng bào các dân tộc không chỉ được bảo tồn, mà còn trở thành nguồn lực quan trọng, góp phần xây dựng đời sống văn hoá phong phú và phát triển bền vững".