Trước yêu cầu phát triển bền vững, xã đảo Vĩnh Thực đã xác định: Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ thường xuyên, là mục tiêu xuyên suốt, hướng tới xây dựng “xã đảo xanh không rác thải nhựa”.
Vĩnh Thực có diện tích trên 49km², dân số khoảng 5.500 người, kinh tế chủ yếu dựa vào nông, lâm, ngư nghiệp và dịch vụ du lịch quy mô nhỏ lẻ. Đây là những ngành nghề ít gây ô nhiễm lớn, song lại phát sinh lượng chất thải sinh hoạt đáng kể, nhất là trong điều kiện hạ tầng xử lý còn hạn chế.
Tại khu vực cảng Vạn Gia, tình trạng rò rỉ dầu mỡ, phát sinh rác thải từ tàu thuyền, hành khách cùng với khí thải, tiếng ồn từ phương tiện vận tải thủy có thể gây ô nhiễm cục bộ, nhất là vào thời điểm cao điểm.
Theo thống kê, mỗi ngày toàn xã phát sinh khoảng 3 tấn rác thải sinh hoạt. Trong khi đó, địa phương chưa có khu xử lý rác tập trung quy mô lớn, việc xử lý chủ yếu vẫn là thu gom, tập kết tạm thời và xử lý tại chỗ hoặc vận chuyển về điểm xử lý chung bằng hình thức thủ công. Điều này tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí nếu không được kiểm soát tốt.
Là xã đảo, hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản, vận tải thủy và du lịch biển diễn ra thường xuyên. Tại khu vực cảng Vạn Gia, tình trạng rò rỉ dầu mỡ, phát sinh rác thải từ tàu thuyền, hành khách cùng với khí thải, tiếng ồn từ phương tiện vận tải thủy có thể gây ô nhiễm cục bộ, nhất là vào thời điểm cao điểm. Thói quen sử dụng túi nilon, sản phẩm nhựa dùng một lần trong sinh hoạt của một bộ phận người dân vẫn chưa được thay đổi triệt để. Công tác phân loại rác tại nguồn còn chưa đồng bộ; việc tái chế, tái sử dụng chưa được chú trọng. Đây là những “điểm nghẽn” khiến áp lực môi trường tại địa phương gia tăng.
Xã Vĩnh Thực duy trì thường xuyên hoạt động thu gom rác thải trên bãi biển.
Trước những thách thức đó, cấp ủy, chính quyền xã Vĩnh Thực đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó đặt trọng tâm vào thay đổi nhận thức, hành vi của người dân - yếu tố then chốt quyết định hiệu quả công tác bảo vệ môi trường.
Theo đó, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền thông qua nhiều hình thức như truyền thông lưu động, treo băng rôn, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, lồng ghép giáo dục môi trường trong trường học… Qua đó, từng bước nâng cao ý thức, hình thành thói quen sống xanh trong cộng đồng.
Hưởng ứng các chiến dịch bảo vệ môi trường, xã đã tổ chức hàng trăm buổi ra quân “Ngày Chủ nhật xanh”, thu hút hàng nghìn lượt người dân tham gia vệ sinh, làm sạch bãi biển, đường làng, ngõ xóm. Hoạt động thiết thực này góp phần tạo sự lan tỏa mạnh mẽ về tinh thần trách nhiệm với môi trường trong mỗi người dân.
“Ngày Chủ nhật xanh” thu hút hàng nghìn lượt người dân tham gia vệ sinh môi trường, làm sạch đường làng, ngõ xóm.
Xã đã tổ chức cho 100% hộ dân trên địa bàn đã ký cam kết không vứt rác bừa bãi, đổ rác đúng nơi quy định và hạn chế sử dụng túi nilon dùng một lần. Đồng thời, các mô hình “Gia đình không rác thải nhựa”, “Khu dân cư không rác thải nhựa”, “Nhà sạch - vườn đẹp”, “Con đường nở hoa”… được triển khai rộng khắp trên địa bàn, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn theo hướng sáng - xanh - sạch - đẹp.
Song song với đó, xã triển khai mô hình “Phân loại rác - biến rác thành tiền” tại 7/7 thôn, hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn, tận dụng rác hữu cơ để ủ thành phân bón. Mô hình không chỉ giúp giảm lượng rác thải ra môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế thiết thực cho các hộ gia đình.
Trong công tác quản lý, địa phương đã thành lập các tổ thu gom rác tại thôn, xây dựng 3 điểm tập kết rác tạm thời và nâng tỷ lệ thu gom rác thải rắn lên trên 80%. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kịp thời chấn chỉnh, xử lý các vi phạm về môi trường.
Ông Ngô Văn Đường, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thực, cho biết: Xác định bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong phát triển kinh tế - xã hội, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân; đồng thời huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng môi trường, nhất là hệ thống thu gom, xử lý rác thải phù hợp với điều kiện xã đảo. Mục tiêu là từng bước hiện thực hóa mô hình "Đảo xanh không rác thải nhựa", gắn với phát triển du lịch sinh thái bền vững.
Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của người dân, công tác bảo vệ môi trường tại xã đảo Vĩnh Thực đang từng bước đi vào nền nếp, tạo nền tảng quan trọng để địa phương phát triển bền vững, hướng tới là điểm đến xanh, sạch, hấp dẫn nơi địa đầu Tổ quốc.