Những năm gần đây, kinh tế tập thể tại nhiều địa phương ở Quảng Ninh đang từng bước phát triển cả về số lượng lẫn quy mô hoạt động. Nhiều tổ hợp tác, hợp tác xã (HTX) được thành lập đã giúp nông dân thay đổi tư duy sản xuất, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Để kinh tế tập thể thực sự phát huy hiệu quả, yêu cầu hiện nay không còn chỉ dừng ở việc thành lập mô hình mới, mà quan trọng hơn là làm sao để các hợp tác xã “sống khỏe”, hoạt động hiệu quả và mang lại lợi ích thực chất cho thành viên.
Khi nông dân không còn “mạnh ai nấy làm”
Không còn cảnh thấp thỏm chờ thương lái hay tự mang hàng ra chợ bán như trước, giờ đây mỗi khi đến kỳ thu hoạch, sản phẩm của các thành viên HTX chăn nuôi và dịch vụ Đồng Tiến (xã Hải Lạng) đều được HTX đứng ra thu gom, kết nối tiêu thụ. Với nhiều hộ chăn nuôi, đây là thay đổi lớn nhất kể từ khi tham gia mô hình kinh tế tập thể.
Tại trang trại của gia đình bà Phạm Thị Lan, những khay trứng vịt biển vừa được thu hoạch xong nhanh chóng được người của HTX đến nhận và vận chuyển về điểm tập kết trước khi đưa ra thị trường. Có đầu ra ổn định, người dân không còn phải lo sản phẩm làm ra bị tồn đọng hay giá cả bấp bênh như trước đây.
Bà Phạm Thị Lan, thành viên HTX chăn nuôi và dịch vụ Đồng Tiến cho biết: “Điều thuận lợi nhất khi tham gia HTX là đầu ra cho sản phẩm được đảm bảo hơn. Nhờ vậy, gia đình bà chủ động hơn trong việc tính toán sản xuất, mạnh dạn mở rộng quy mô chăn nuôi. Từ chỗ nuôi nhỏ lẻ, đến nay đàn vịt biển của gia đình đã phát triển lên hơn 500 con”.
HTX Chăn nuôi và dịch vụ Đồng Tiến, xã Hải Lạng, thu gom và tiêu thụ trứng vịt biển cho thành viên HTX.
Không chỉ hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, HTX Đồng Tiến còn từng bước tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản hơn. Các hộ thành viên được liên kết trong cùng quy trình chăn nuôi, hỗ trợ kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và sản lượng hàng hóa nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường.
Ông Vũ Tuấn Anh, Giám đốc HTX chăn nuôi và dịch vụ Đồng Tiến cho biết, HTX hiện có hơn 20 thành viên tham gia. Mục tiêu của HTX không chỉ là tiêu thụ sản phẩm cho người dân mà còn hướng tới xây dựng vùng chăn nuôi ổn định, nâng cao chất lượng hàng hóa để tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Câu chuyện ở HTX Chăn nuôi và dịch vụ Đồng Tiến là một lát cắt cho thấy kinh tế tập thể đang từng bước trở thành “điểm tựa” cho nông dân trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Theo số liệu thống kê của Hội Nông dân tỉnh, hiện nay, nhiều tổ hợp tác, HTX đã dần được hình thành và phát triển ở cơ sở. Chỉ tính riêng giai đoạn 2020-2024, các cấp Hội Nông dân trong tỉnh đã tuyên truyền, vận động, tư vấn, hỗ trợ thành lập 94 HTX và 96 tổ hợp tác. Riêng năm 2025 tiếp tục thành lập mới thêm 14 HTX và 18 tổ hợp tác.
Những con số đó cho thấy kinh tế tập thể ở khu vực nông thôn đang từng bước tạo được sức lan tỏa và trở thành hướng đi được nhiều nông dân lựa chọn. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, khi người dân liên kết lại thông qua tổ hợp tác, HTX, không chỉ đầu ra sản phẩm được cải thiện mà quy mô sản xuất, chất lượng hàng hóa và khả năng cạnh tranh trên thị trường cũng từng bước được nâng lên. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa theo hướng bền vững hơn.
Phát huy vai trò “bà đỡ” của Hội Nông dân
Thực tế từ nhiều mô hình kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh cho thấy, sự phát triển của các tổ hợp tác, HTX thời gian qua có dấu ấn rất rõ của các cấp Hội Nông dân. Không chỉ dừng ở việc tuyên truyền, vận động thành lập mô hình mới, Hội Nông dân các cấp còn đồng hành cùng hội viên trong tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ liên kết sản xuất, kết nối tiêu thụ và từng bước đưa chuyển đổi số vào nông nghiệp.
Trong năm 2025, các cấp Hội Nông dân trong tỉnh đã tuyên truyền, vận động, tư vấn, hướng dẫn thành lập mới 14 HTX và 18 tổ hợp tác; đồng thời triển khai sâu rộng phong trào thi đua “Cán bộ, hội viên nông dân tích cực tham gia phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp”, tạo sức lan tỏa trong phát triển kinh tế tập thể ở cơ sở.
Hội Nông dân xã Tiên Yên tuyên truyền hội viên ứng dụng KHCN để đưa sản phẩm lên sàn thương mại.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng nhằm nâng cao nhận thức của hội viên, nông dân về vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển nông nghiệp hàng hóa. Chỉ riêng trong năm 2025, các cấp Hội đã tổ chức tuyên truyền tới hơn 138.000 lượt hội viên, nông dân và nhân dân về chủ trương, chính sách phát triển kinh tế tập thể; phối hợp xây dựng hàng trăm tin, bài, phóng sự tuyên truyền về các mô hình HTX hoạt động hiệu quả.
Không chỉ hỗ trợ thành lập mô hình mới, Hội Nông dân các cấp còn tập trung nâng cao chất lượng hoạt động của các HTX thông qua đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực và hỗ trợ chuyển đổi số. Năm 2025, Hội Nông dân tỉnh đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về kỹ năng quản lý, lập kế hoạch kinh doanh, kỹ năng thương mại cho cán bộ HTX; đồng thời tổ chức 17 hội nghị tập huấn chuyển đổi số cho hơn 1.000 lượt cán bộ, hội viên nông dân. Hơn 10.162 hội viên cũng được hỗ trợ tạo tài khoản trên các sàn thương mại điện tử để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.
Nguồn lực hỗ trợ phát triển sản xuất cũng tiếp tục được quan tâm. Thông qua Quỹ Hỗ trợ nông dân và phối hợp với các tổ chức tín dụng, nhiều hội viên, HTX đã được tiếp cận vốn vay để mở rộng quy mô sản xuất, phát triển các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị.
Từ thực tế đó có thể thấy, vai trò của các cấp Hội Nông dân không chỉ là cầu nối vận động nông dân tham gia kinh tế tập thể mà còn là “bà đỡ” giúp các HTX từng bước củng cố hoạt động, nâng cao hiệu quả liên kết và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đây cũng là nền tảng quan trọng để kinh tế tập thể phát triển theo hướng bền vững, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân nông thôn.