Những tác phẩm tượng Bác Hồ ở Quảng Ninh

16/05/2021 21:45

Không chỉ ở Cô Tô, tại Quảng Ninh hiện có nhiều bức tượng Bác Hồ rất đẹp. Đặc biệt, không ít bức tượng trong số này do người Quảng Ninh sáng tác, thể hiện và bằng chất liệu than đá đặc trưng ở Vùng mỏ.

Tượng đài Bác Hồ trên đảo Cô Tô.

Tiêu biểu và hoành tráng nhất là tượng đài Bác Hồ trên đảo Cô Tô. Năm 1968, tượng đài Bác Hồ đã được xây dựng ở nơi Bác đứng nói chuyện với quân và dân trên đảo ngày 9/5/1961. Tác giả tượng là nhà điêu khắc Nguyễn Văn Quế cùng các cộng sự Nguyễn Đức Nựu, Lê Văn Minh.

Lúc đầu, tượng Bác được dựng bán thân, với chất liệu làm bằng bê tông, tay phải giơ lên cao vẫy chào đồng bào. Tượng cao 1,8m (cả bệ là 4m). Công trình được khánh thành ngày 22/5/1968, nhân dịp kỷ niệm ngày sinh lần thứ 78 của Bác. Năm 1976, kỷ niệm ngày sinh lần thứ 86 của Bác, tượng Bác bán thân được thay bằng tượng toàn thân của nhà điêu khắc Nguyễn Phước Sanh với chất liệu bê tông cốt thép. Tượng có chiều cao 4,5m, cả bệ cao 9m. Năm 1996, kỷ niệm ngày sinh lần thứ 106 của Bác, tượng Bác bằng bê-tông được thay bằng đá gra-nít như ngày nay. Cho đến nay, tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Cô Tô vẫn được đánh giá là tượng đài Bác có quy mô to lớn, đẹp nhất vùng Đông Bắc của Tổ quốc. Bức tượng bán thân Bác đầu tiên hiện được dựng ở trung tâm huyện Vân Đồn.

Nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê được nhiều người biết đến với một số mẫu tượng đẹp về chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo nhiều người đánh giá, tượng chân dung Bác Hồ của nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê đã thể hiện rõ nét tinh thần của Bác, đảm bảo bố cục tốt và tính nghệ thuật cao.

Nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê sinh năm 1946 tại Đức Thọ, Hà Tĩnh; là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hiện sống ở TP Hạ Long, gắn bó và thành danh với mảnh đất Quảng Ninh. Khi đang học năm thứ 3 Đại học Mỹ thuật Việt Nam, ông đã sáng tác bức tượng chân dung Bác Hồ đầu tiên. Chưa ưng ý, nên sau đó ông quyết định dựng bức thứ hai và bức này được Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm chọn mua làm mẫu cho việc xây dựng bộ tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh để đặt tại các hội trường theo một quy định thống nhất trong toàn quốc. Mẫu tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh sau đó được xây dựng với 5 kích thước khác nhau: 80cm, 100cm, 120cm, 140cm, 160cm để gửi cho tất cả các tỉnh, thành.

Sau đó ông còn sáng tác nhiều tượng về Bác với kích thước lớn hơn, hoành tráng hơn. Đến nay, nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê đã có hơn 20 tác phẩm với kích thước lớn nhỏ khác nhau. Một số tượng Bác Hồ của nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê được nhiều người biết đến như: Tượng Bác Hồ bằng đồng cao 2,15m đang được trưng bày ở Nhà lưu niệm Bác trên đảo Ngọc Vừng; Bác Hồ với những người thợ rừng, Bác Hồ đọc báo ở Việt Bắc; Cháu mãi khắc ghi lời căn dặn của Bác Hồ... Bức tượng bán thân có chiều cao 86,5cm, bằng chất liệu composite về Bác Hồ của ông đã được chọn vào triển lãm mỹ thuật “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” ở Nghệ An.

Và hiện tại, dù tuổi tác đã cao nhưng nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê vẫn đang nung nấu ý tưởng làm chân dung Bác Hồ qua các giai đoạn lịch sử, như: Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, Bác ở chiến khu Việt Bắc, Bác Hồ trong chiến thắng Điện Biên Phủ, những giây phút cuối đời của Bác Hồ, Bác Hồ với Quảng Ninh v.v..

Theo nhà điêu khắc Kiều Sỹ Khuê, cái khó nhất khi tạc tượng Bác là ở chỗ ông chưa được gặp Bác Hồ. Người không có ảnh cố định về một thời kỳ. Không thể sử dụng ảnh của thời kỳ này để dùng tạc tượng cho thời kỳ khác được. Mỗi người chụp chân dung Bác lại nhìn ở những góc độ khác nhau. Thêm nữa, khi làm tượng về chân dung lãnh tụ cũng không thể cách điệu quá nhiều mà phải đảm bảo tính chân thực. Do đó, tạc tượng Bác Hồ cái cốt yếu nhất là phải toát lên cái tinh thần Hồ Chí Minh.

Về chất liệu, một điểm độc đáo ở Quảng Ninh mà điêu khắc nơi khác không có được đó là tượng than đá. Không chuyên tâm về đúc đồng như Kiều Sỹ Khuê, nhà điêu khắc Phạm Duy Thanh đã tạc tượng Bác bằng chất liệu than đá đặc trưng của Quảng Ninh. Các tác phẩm tiêu biểu của ông là “Bác Hồ ở Chiến dịch biên giới”, “Bác Hồ với chiến sĩ hải quân”, “Bác Hồ với thợ lò”, “Bác Hồ với nhân dân các dân tộc Quảng Ninh”, “Bác Hồ về thăm mỏ”... 

Một người cũng có nhiều tượng chân dung Bác Hồ là nhà điêu khắc Tuấn Lợi. Tượng chân dung Bác Hồ bằng than đá của ông Tuấn Lợi luôn hiện lên với nụ cười tươi, gương mặt hiền hậu như một ông tiên. Nhiều tác phẩm của ông đã được tỉnh Quảng Ninh dùng làm quà tặng trong quan hệ ngoại giao. Tiêu biểu như tượng chân dung Bác khảm bằng đá Tấn Mài gắn trên một hòn than lớn, tựa vầng trăng xuống núi. Tác phẩm này được đánh giá là một trong hơn 300 sản phẩm mỹ thuật, mỹ nghệ tốt nhất toàn quốc và vinh dự đặt tại hội trường Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V. Rồi phù điêu than đá (1,6x1,4m) chân dung Bác Hồ khảm xà cừ điệp với bó hoa sen cách điệu được Quân ủy Trung ương chọn làm một trong số những quà tặng cho Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô sau khi các chuyên gia ở đây đã giúp Việt Nam thực hiện thành công việc bảo quản thi hài Bác. Rồi bức tượng chân dung Bác cao gần 1m, được tỉnh Quảng Ninh tặng Trung ương vào dịp kỷ niệm 40 năm Giải phóng Vùng mỏ (1955-1995)...

Không phải là nghệ sĩ điêu khắc chuyên nghiệp nhưng ông Đới Ngọc Mạnh, từng là công nhân xưởng Mỹ nghệ của mỏ Than Cẩm Phả (sau này chuyển về mỏ Đèo Nai) rất ao ước tạc tượng Bác Hồ bằng chất liệu than đá. Bởi theo ông, những tác phẩm điêu khắc dùng chất liệu than đá có ưu điểm là không bị ôxy hoá. Hàng trăm năm (có thể hàng nghìn năm sau) nước bóng của than cũng không bị mài mòn mà trường tồn vĩnh cửu với thời gian.

Năm 1969, sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, ông Mạnh đã dành 45 ngày đêm miệt mài bên khói than đến quên ăn, quên ngủ để hoàn thành bức tượng Bác Hồ bằng than lớn nhất Việt Nam với trọng lượng gần 600kg, cao1m45. Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đề nghị ông Mạnh trao tặng bức tượng cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam. 

Đáng chú ý trong số các tượng về Bác Hồ ở Quảng Ninh có bức tượng chân dung Bác bằng than đá do ông Mão, một công nhân mỏ ở Cẩm Phả tạc từ than đá gửi lên Chiến khu tặng Bác năm 1951. Bức tượng cao chừng 40cm, nghệ thuật thể hiện có phần mộc mạc do ông Mão khi tạc chỉ được hình dung về Bác qua các ảnh nhưng tình cảm của người thợ mỏ rất chân thành. Các cán bộ Bảo tàng Hồ Chí Minh từng đánh giá cao, coi đây là một hiện vật quý mà ngay cả Bảo tàng Hồ Chí Minh cũng không có được.

 

Phạm Học



Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin sở ban ngành
Bản đồ

Lịch công tác trống

Tin tiêu điểm
Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 29340
Đã truy cập: 29002826

© Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh

Giấy phép xuất bản: số 53/GP-TTĐT ngày 27/05/2015 - Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.

- Cơ quan chủ quản: Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh.

- Cơ quan quản lý nhà nước và thường trực kỹ thuật: Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh.

- Quản lý nội dung trang chủ: Trung tâm Truyền thông tỉnh.

- Quản lý nội dung các Cổng thành phần: Thủ trưởng các cơ quan, tổ chức. 

Ghi rõ nguồn "Quảng Ninh Portal" khi phát hành lại thông tin từ  Website này.