Kính gửi: - Ông Nguyễn Phương Đông
- Địa chỉ: Số nhà 39, khu Đồng Minh, phường Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh
*Nội dung câu hỏi của công dân:
Trên giấy khai sinh của bà tôi hiện tại không có ghi tên cha, mẹ; giờ đi thực hiện thủ tục khai nhận thừa kế cần xác nhận tên cha và mẹ của bà nhưng do bà lưu lạc từ miền trong ra từ bé thất lạc cha, mẹ không thể xác định được cha, mẹ của bà để xác định hàng thừa kế thứ nhất. Kính mong Sở Tư pháp có thể cho hướng để gia đình tôi thực hiện được thủ tục theo quy định của nhà nước.
Nội dung trả lời:
Sau khi nghiên cứu nội dung câu hỏi và căn cứ quy định của pháp luật hiện hành, Sở Tư pháp có ý kiến như sau:
1. Về việc ghi nhận thông tin cha, mẹ trên Giấy khai sinh:
Căn cứ:
- Điều 14, Điều 15 và Điều 25 Luật Hộ tịch năm 2014;
- Khoản 2 Điều 15 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch;
- Điều 9 Thông tư số 04/2020/TT-BTP ngày 28 tháng 5 năm 2020 của Bộ Tư pháp hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch.
Theo quy định trên:
- Trường hợp trẻ không xác định được cha, mẹ thì phần khai về cha, mẹ trong Giấy khai sinh và Sổ hộ tịch được để trống.
- Việc bổ sung thông tin cha, mẹ vào Giấy khai sinh chỉ được thực hiện khi có căn cứ xác định rõ ràng về quan hệ cha, mẹ, con, như: quyết định của Tòa án, văn bản nhận cha, mẹ, con hợp pháp, hoặc các giấy tờ chứng minh khác theo quy định của pháp luật.
Như vậy, trong trường hợp của bà mà trên giấy khai sinh hiện không có thông tin về cha, mẹ và không có tài liệu, chứng cứ xác định được cha, mẹ thì không đủ căn cứ pháp lý để bổ sung phần thông tin cha, mẹ vào Giấy khai sinh.
2. Về việc xác định hàng thừa kế theo quy định của pháp luật:
Căn cứ:
- Điều 649, Điều 650, Điều 651 và Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Theo đó:
- Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
- Nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất, thì di sản được chia cho những người ở hàng thừa kế thứ hai, bao gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh, chị, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
- Nếu hàng thừa kế thư hai không còn ai thì di sản được chia cho những người ở hàng thừa kế thứ ba, bao gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Như vậy, nếu người để lại di sản (bà của ông Nguyễn Phương Đông) không xác định được cha, mẹ thì không thể xác định được người thuộc hàng thừa kế thứ nhất là cha, mẹ. Việc chia thừa kế sẽ căn cứ vào những người có quan hệ huyết thống trực tiếp hoặc gián tiếp khác (như con, chồng, anh chị em ruột, v.v.) theo các hàng thừa kế tiếp theo được pháp luật quy định.
3. Về thủ tục phân chia di sản thừa kế:
Theo quy định tại Điều 59 Luật Công chứng năm 2024 và Điều 44 Nghị định số 104/2025/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Công chứng 2024 và Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch.
- Việc phân chia di sản thừa kế được thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực (Phòng Công chứng hoặc Văn phòng công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã) nơi có bất động sản hoặc nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản.
- Hồ sơ phân chia di sản gồm:
+ Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của người chết;
+ Giấy chứng tử của người để lại di sản;
+ Giấy tờ tùy thân và giấy tờ chứng minh mối quan hệ của những người thừa kế;
+ Các giấy tờ hộ tịch có liên quan.
Trong trường hợp không có tài liệu chứng minh quan hệ huyết thống với cha, mẹ, thì người yêu cầu công chứng cần làm văn bản cam kết, xác nhận của những người liên quan, hoặc yêu cầu công chứng viên xác minh về nhân thân của người để lại di sản(xác minh về việc đăng ký khai sinh của bà khi không có ghi tên cha, mẹ trong giấy khai sinh) hoặc có xác nhận của chính quyền địa phương để chứng minh mối quan hệ thừa kế thực tế theo quy định.
Công chứng viên sẽ xem xét hồ sơ, xác minh và hướng dẫn cụ thể để bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về thừa kế.
4. Kết luận và hướng dẫn thực hiện:
- Như nội dung thông tin của ông Nguyễn Phương Đông hỏi, đối chiếu theo quy định của pháp luật hiện hành thì không thể xác nhận hoặc bổ sung thông tin cha, mẹ của bà vào giấy khai sinh khi không có căn cứ pháp lý rõ ràng.
- Khi làm thủ tục phân chia di sản, gia đình ông cần xác định hàng thừa kế căn cứ vào quan hệ thực tế và giấy tờ hiện có, nếu có nội dung chưa rõ thì yêu cầu công chứng viên xác minh làm rõ.
- Đề nghị ông Nguyễn Phương Đông liên hệ trực tiếp Tổ chức hành nghề công chứng hoặc UBND cấp xã trên địa bàn nơi có tài sản thừa kế để được hướng dẫn chi tiết, lập hồ sơ phù hợp với quy định pháp luật./.