1. Biểu dương những tấm gương tố giác tham nhũng
Ông Quách Quang Doãn, cán bộ trong cơ quan Đảng của tỉnh Hà Bắc, do tố cáo những hành vi tham nhũng của Bí thư Tỉnh ủy Hà Bắc Trình Duy Cao nên bị đưa đi lao động cải tạo. Sự kiện này được nêu lên như một hành vi trả thù nghiêm trọng, tăng rủi ro đối với người tố cáo.
Do vậy, cùng với việc thông báo hành vi phạm pháp của Trình Duy Cao, Ủy ban Kiểm tra kỷ luật trung ương Đảng Cộng sản TQ đã công khai biểu dương tinh thần chống tiêu cực của Quách Quang Doãn.
Nhiều địa phương ở TQ đang mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin về tham nhũng. Đầu năm nay, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Bắc Kinh đã cùng 20 cơ quan thông tấn báo chí của thành phố này hình thành “liên minh chống tham nhũng”. Theo đó, người tố giác tham nhũng thông qua đường dây nóng phản ảnh cho các cơ quan thông tấn báo chí về các hành vi tham nhũng và những cơ quan này thông báo cho Viện Kiểm sát theo đường liên lạc riêng.
2. Tập trung lực lượng kiểm tra xử lý
TQ chủ trương điều động các cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh và bộ có nhiều kinh nghiệm và phẩm chất chống tham nhũng để tổ chức thành các đoàn kiểm tra thường xuyên dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Kiểm tra kỷ luật trung ương Đảng Cộng sản TQ, khi kiểm tra ở tỉnh (hoặc bộ) nào thì trưởng đoàn không phải là người của địa phương hoặc cơ quan bị kiểm tra.
Năm 2003, TQ đã tổ chức năm đoàn kiểm tra thực hiện kiểm tra ở nhiều tỉnh như Quý Châu, Hồ Nam, Cát Lâm, Giang Tô, Cam Túc, Hải Nam... để phát hiện và xử lý kịp thời các hiện tượng tiêu cực, tránh tình trạng như trước đây khi phát hiện thì đã quá nặng, hết đường cứu chữa.
3. Phối hợp quốc tế chống tham nhũng
Hơn 4.000 quan chức tham nhũng mang theo 5 tỉ nhân dân tệ đang cùng gia đình sống ung dung ở nước ngoài là một trong những vấn đề nhức nhối trong công tác chống tham nhũng ở TQ. Phần lớn trong số này hiện định cư tại Mỹ, Canada, Úc, New Zealand...
Điều đáng nói là nhiều quan chức trong số đó đã xuất cảnh một cách đàng hoàng, đúng thủ tục hoặc thông qua tuyến du học của con cái đưa vợ con đi trước, bản thân vẫn ở trong nước tiếp tục “vơ vét” rồi đi sau; điều này chứng tỏ có một lỗ hổng trong chế độ giám sát cán bộ xuất cảnh.
Năm qua TQ đã tham gia ký hai công ước - Công ước của LHQ về tấn công tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia và Công ước của LHQ về chống tham nhũng - nhằm phối hợp chống tội phạm trên bình diện quốc tế. Để ngăn chặn làn sóng tội phạm chạy ra nước ngoài, việc kiểm tra gắt gao các giấy tờ và lý do xuất cảnh đã trở thành việc làm thường xuyên ở TQ; năm 2003, gần 150 hạng mục ra nước ngoài khảo sát đã bịhủy bỏ.
Hiện TQ đang ra sức thuyết phục chính phủ các nước về việc dẫn độ các tội phạm TQ về nước xử lý tuy TQ chưa ký kết điều ước song phương về dẫn độ với các nước này. Ví dụ: trường hợp dẫn độ tên buôn lậu khét tiếng Lại Xương Tinh hiện đang sống tại Canada hay đối với Dương Tú Châu, nguyên phó giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Triết Giang, người đã dùng tiền tham nhũng mua một lúc năm căn nhà cao cấp ở New York trước khi xuất cảnh sang Mỹ, và nhiều trường hợp khác.
4. Chống tham nhũng chủ yếu bằng định chế
Trước cải cách mở cửa, TQ phòng chống tham nhũng chủ yếu bằng phương thức vận động, giáo dục. Sau cải cách, khi nền kinh tế chuyển đổi nhanh, thể chế chưa theo kịp diễn biến thực tế thì nhiều quan chức lợi dụng sơ hở của pháp luật để tham ô, nhận hối lộ.
Thời gian này TQ chống tham nhũng chủ yếu bằng quyền lực và đã sử dụng phương thức này suốt hơn 20 năm qua. Nhưng thực tế cho thấy nếu chống tham nhũng chủ yếu dựa vào quyền lực mà chế độ chưa hoàn thiện thì cường độ chống mạnh hay yếu thường tùy thuộc vào mức độ quan tâm của lãnh đạo nhiều hay ít; các địa phương, các ngành thiếu đồng bộ; hơn nữa, phương thức này chỉ nhấn mạnh trừng trị, ít quan tâm đề phòng.
Năm 2003 được xem là năm khởi đầu của TQ thực thi phương thức chống tham nhũng chủ yếu bằng định chế, ngăn ngừa tham nhũng ngay từ đầu nguồn và là năm khởi đầu hội nhập luật pháp quốc tế về chống tham nhũng.
Ông Ngô Quan Chính, chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra kỷ luật trung ương Đảng Cộng sản TQ, nói TQ sẽ “đưa việc xây dựng định chế vào tất cả các khâu, các mặt chống tham nhũng”. Năm 2003 cũng là năm hình thành “điều lệ giám sát trong Đảng” của Đảng Cộng sản TQ. Điều lệ này được xem là một bản tuyên ngôn của Đảng mang tính lịch sử về tự giám sát, tự ràng buộc sau 54 năm chấp chính.
Bùi Hữu Phong
(Theo Việt Báo)