Dự án treo

11/11/2016 09:00

 Tốt nghiệp Học viện Quân sự, Vũ Thứ được trên điều động cấp tốc ra biển đảo Trường Sa làm nhiệm vụ. Hơn hai năm xa nhà, nay Thứ mới có dịp đi công tác đặc biệt kết hợp nghỉ phép về thăm quê lúa nơi sinh ra anh.

Chiếc ô tô buýt từ từ đỗ bên đường cái, Vũ Thứ với bộ thường phục, vai khoác ba lô xuống xe, rảo bước về đến khu đất rộng đầu làng thì ngơ ngác nhìn quanh. Lát sau anh nhận ra khu đất này năm xưa là cánh đồng lúa xanh mơn mởn thẳng cánh cò bay. Đã có lần, ông Bộ trưởng Bộ Nông Nghiệp về thăm và nói với mọi người rằng: “Chất đất ở đây màu mỡ! Bà con nông dân luôn cải tiến kĩ thuật, gắng sức làm ra nhiều thóc lúa đảm bảo đời sống gia đình và xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh!”- Bà con nông dân phấn khởi nghe và làm theo lời ông Bộ trưởng. Vậy mà bây giờ cánh đồng này trở thành hoang hóa. Nơi thì xây nhà cao tầng dở dang để trơ những bộ khung trụ bê tông trắng phếch, nơi thì để máy móc thiết bị han gỉ nằm chết gí trong đám cây dại. Thứ nhận ra đây là những “công trình dự án treo”. Chợt từ lối ngách của lô nhà mới gắn gạch xuất hiện mấy người đàn ông mặc comle, đầu bóng mượt, tay cầm thước, tay cầm bản vẽ đi ra nghiêng nghiêng ngó ngó khoa vòng tay ngang trời chỉ trỏ, mắm môi cười, gật đầu lia lịa. Rồi họ kéo nhau đến bên chiếc xe ô tô bảy chỗ màu trắng đỗ ở trước cửa nhà hàng đặc sản rừng. 

Mấy nữ tiếp viên nhà hàng tíu tít ra khoác tay ôm eo họ: “Dạ, chúng em chào các sếp ạ!” - “Xin mời các sếp vào thưởng thức đặc sản rừng…” - Các vị đó cười tít mắt, bẹo má mỗi cô một cái rồi du môi chạm tay thơm gió. Vị trán hói nheo mắt, rụt cổ giơ ngửa bàn tay hãm trước mặt mấy tiếp viên: “Từ từ, chờ sếp lớn đến đã!” Bỗng một chiếc xe ô tô bốn chỗ màu đen bóng nhoáng nhẹ nhàng đỗ bên. Mấy vị kia mừng rỡ, sốt sắng bước vòng quanh xe. Ai cũng muốn chính mình mở cửa xe đón tay sếp, nhưng do kính xe đổi màu khó nhìn mặt người bên trong, họ rối rít hỏi nhau: “Sếp đâu, sếp đâu!”- Cánh cửa xe bật mở, một bà mặc váy đầm xanh lơ đặt gót giày nhọn xuống đất, tay còn cầm thỏi son hồng uốn môi tô thêm chút nữa mới bập lại nói: “Sếp đây sếp đơ...ây!”- Mấy vị kia nhao nhao: “Dạ em chào sếp ạ!” - “Mời sếp vào nhà hàng đặc sản rừng này ạ! - “Ừ!” - Vị sếp nữ đó ừ một tiếng rồi cất thỏi son, vuốt vạt váy ghé tai vị trán hói: 

- Chiều qua các cậu cho tớ ăn tái hoẵng, uống rượu tiết dê về bụng cứ sôi ùng ục suốt đêm đơ...ấy!

Vị trán hói xoa hai tay, cười nói:

- Thế hả chị! Em bảo nhà hàng đổi món nhá!..

Vị sếp nữ hất hàm:

- Món gì? 

Vị có vết sẹo to ở má nhanh nhảu:

- Dạ, nay chúng em mời sếp thưởng thức thịt đà điểu nhắm với rượu quê giằm ngán sống ạ! 

- Ôke, lạ miệng đấy! - Vị sếp đó gật chao đầu rồi đưa mắt chỉ tay ra khu đồng để hoang, hất hàm: “Này, khu đất kia cứ giữ giá đền bù như ban đầu, rồi dành cho em trai của tớ mảnh to làm sân ta nít đấy nhé! - “Dạ”- “Còn khu kia pátsê cho mấy ông kễnh xây khách sạn cao cấp. Ăn cả là không xuôi đâu!” - “Dạ!” - “Hãy làm sẵn năm chiếc phong bì, mỗi chiếc dăm ngàn đô để mai tớ lựa lời với họ, nghe chưa!” - “Vâng ạ!..”- Rồi tất cả tíu tít dắt tay nhau đi vào trong nhà hàng. Vũ Thứ lắc lắc đầu tiếp tục nhận ra “đây là nhóm người trong ban dự án đất đai của thành phố”. Anh quan sát xung quanh thấy bà con dân làng mình với bộ mặt héo hon, dáng gầy đang táo tác ngược xuôi chạy bữa ăn, anh chau mày chầm chậm bước chân. Đến lối ngoặt phía trái của cửa hàng đó, Thứ chợt thấy một ông cụ già khoảng ngoài tám mươi tuổi mặc quần áo vá, tóc bạc da mồi, mặt mày hốc hác, thân hình gầy gò đang cúi lom khom cấu những sợi rau ngắn ngủn bên vạ đường. Anh sững sờ, ướm hỏi:

- Cụ Thông phải không ạ?

Cụ già nheo mắt ngước nhìn, cất giọng thều thào:

- Ơ ợ... hình như anh là Thứ con trai ông Nhuận ở cuối làng?

- Vâng ạ!

- Đi từ ngày ấy đến giờ mới về cơ à? - Cụ già hỏi.

Thứ vội cúi xuống nâng tay cụ:

- Vâng! Vì nhiệm vụ cấp thiết bảo vệ biển đảo của Tổ Quốc cụ ạ!

Cụ Thông lắc đầu thở dài, chỉ tay ra khu đất trước mặt nói:

- Ừ... bảo vệ biển đảo Tổ Quốc là vậy... nhưng anh xem kia, mất hết ruộng đất rồi! Bây giờ nhiều “dự án treo, mua đi bán lại” nên chẳng còn hạt lúa thơm, con ếch, con cua đồng ngon lành nữa đâu. Bà con ta khổ lắm! Thân già này phải đi mót khoai, kiếm tí rau tập tàng về ăn... Còn anh hãy về mau, bố anh ốm nặng không đủ tiền mua thuốc tốt, mẹ anh phải đi ở trông con cho nhà giàu đấy!

- Trời!.. - Thứ thốt lên trong nỗi đau cảnh nhà, và thương thân cụ Thông. Nhưng giờ cần phải nắm bắt thêm tình hình dân làng mình hơn nữa, anh đứng thừ người, nhớ lại lời của mấy cụ trong làng có lần kể về quá trình cuộc đời cụ Thông: “Cụ Thông chỉ có một người con gái, năm xưa đi Thanh niên xung phong đã hi sinh ở Trường Sơn. Còn cụ bà quanh năm ốm yếu, lọ mọ vườn tược... Thời phong kiến Pháp thuộc, cụ Thông là đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ, phải đi ở chăn trâu cho địa chủ. Đến tuổi mười tám, cụ được vào du kích tham gia đánh bốt, phá tề giải phóng cho dân làng khỏi bị giặc Pháp o ép đốt nhà, cướp của, cưỡng hiếp phụ nữ. Ngay trên cánh đồng này, cụ đã cùng hai chiến sĩ Việt Minh tuy bị thương vào mạng sườn máu chảy đầm đìa mà vẫn truy đuổi bắt bằng được tên đội ngụy ác ôn ở bốt Cầu Lim đang chạy tháo thân sang bốt Cầu Sắt.

Sau, cụ đi bộ đội đã từng đánh trận ở Điện Biên Phủ. Hoà bình lập lại, cụ được Tỉnh đội cho học chữ Quốc ngữ và bồi dưỡng sơ cấp chính trị, rồi cho phục viên về địa phương xây dựng gia đình riêng. Mấy năm sau, nông thôn bước vào công cuộc “phát động giảm tô, cải cách ruộng đất”. Xã uỷ lâm thời bầu cụ làm phó chủ tịch xã. Năm 1956. Tại sân đình làng Đông, một phiên toà đặc biệt của “cụm cải cách ruộng đất” xét xử những tên “địa chủ cường hào gian ác đầu sỏ liên xã” nhằm giành lại ruộng cấy, trâu cày cho nông dân. Vì lợi ích đấu tranh giai cấp, cụ Thông được xã bố trí tham gia ban hội thẩm phiên toà. Các con cháu nhà địa chủ đều phải nghiêm chỉnh chấp hành “lệnh xét xử đấu tố”. Các vị chánh án, thẩm phán phiên toà và đông đảo bà con nông dân đều kiên quyết đấu tranh trấn áp những tên địa chủ có thái độ ngoan cố. Khi luận tội các tên địa chủ xong thì cho chúng trả lời trước nông dân. Bọn chúng đều phải cúi đầu  nhận  hết  mọi tội lỗi.   Riêng tên Nguyễn  Thoan    ngoan cố cãi ngang, thì tiếng các ông bà nông dân lại hô to: “Đả đảo tên Nguyễn Thoan địa chủ cường hào gian ác đầu sỏ còn ngoan cố”- “Đả đảo đả đảo...” Cuối phiên toà, tên Thoan đã phải cúi đầu nhận có hàng trăm mẫu ruộng mật chuyên thu tô, sưu cao thuế nặng bóc lột sức lao động của dân cày, và lại hay cưỡng hiếp đàn bà con gái. Tiếp đó là các loại văn tự cầm cố ruộng vườn của bà con nông dân đều phải đem ra đổ thành đống đốt cháy bùng bùng. Sau cuộc cải cách ruộng đất, chính quyền ta đòi lại từ tay bọn địa chủ hàng trăm mẫu ruộng cho nông dân. Bà con nông dân có ruộng có trâu, có cánh đồng lúa tốt bời bời, đời sống mọi nhà ấm no hạnh phúc...”    

Vũ Thứ ngẫm nghĩ tự đặt vấn đề: “Những người nông dân ở làng quê này xưa kia đã phải trải qua đấu tranh quyết liệt với giặc ngoại xâm và bọn địa chủ mới có được ruộng đất để làm ăn sinh sống mà sao bây giờ lại tay trắng?..” - Anh nén lòng hỏi thêm cụ Thông:

- Cụ ơi, mấy năm qua đời sống của bà con làng mình thế nào ạ?

Cụ Thông nâng vạt áo thấm nước mắt, nói tiếp: 

- Mấy năm qua trên thu ruộng đất của bà con nông dân, rồi đền bù với số tiền giá thấp. Họ phổ biến rằng “chờ khi nào trên xây dựng xong một số nhà máy thì ai cũng được nhận vào làm công nhân hưởng lương tháng”.  Nhưng chờ mãi đến  giờ ruộng  đất  vẫn bỏ  hoang. Bà con không biết làm gì để duy trì cuộc sống bởi số tiền đền bù của họ tiêu dần vào sự ăn chơi hưởng thụ theo lối sống đua đòi. Con cái họ sinh hư, trai thì nghiện hút, đề đóm, cờ bạc rượu chè; gái thì bỏ học lên thành phố làm con ở hoặc làm gái điếm để có tiền gửi về nuôi chồng, nuôi con. Ngay tôi già rồi mà còn cả tin đem khoản tiền lớn cho mụ cò vay lãi. Khi vỡ nợ, nó trốn ra nước ngoài biệt tăm nên thân tôi mới thế này. Chỉ còn một số gia đình xóm trại, họ ăn dè tằn tiện mới dám cho con theo học đại học!

Thứ đang tập trung nghe cụ Thông nói, chợt anh thấy từ trong nhà hàng, vị sếp nữ ấy hai tay ôm bụng, đôi chân xiêu vẹo bước vội ra ngoài cửa với bộ mặt tái nhợt. Rồi như không cầm được bụng dạ, vị sếp đó nhăn mặt lao ra đường phía đầu gió, rướn cổ mửa thốc tháo những thức ăn ô hợp nhớt dãi chua nồng xuống bờ cỏ tạt cả vào rá rau và lưng áo bạc thếch của cụ Thông. Cụ Thông đứng phắt lên với đôi mắt giận dữ nhìn thẳng mặt vị sếp đó. Mấy vị dự án ra vội xúm xít dìu đỡ