Trong sản xuất than nói chung và lĩnh vực khai thác than hầm lò nói riêng, cơ giới hoá đóng vai trò quan trọng trong công tác đảm bảo an toàn, nâng cao hiệu quả sản xuất. Để đẩy nhanh tốc độ đào lò, chuẩn bị kịp thời các diện sản xuất than, từ cuối năm 2019, Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin đã nghiên cứu, đưa máy EBH-45 vào thi công đào lò. Đến nay, sau gần 5 năm đưa vào sản xuất đã giúp đơn vị nâng cao tốc độ đào lò, năng suất lao động và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.
Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn TKV Nguyễn Ngọc Cơ kiểm tra việc áp dụng máy đào lò EBH-45 tại Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin.
Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin là một trong những đơn vị sản xuất than hầm lò lớn của TKV. Trung bình mỗi năm, sản lượng khai thác than hầm lò của đơn vị đạt từ 2,9 - 3,4 triệu tấn, chiếm 10 - 15% tổng sản lượng than khai thác hầm lò của Tập đoàn. Để đáp ứng sản lượng khai thác than trên, hàng năm, Công ty phải đào từ 34.000 - 40.000 m lò để chuẩn bị diện sản xuất phục vụ khai thác than.
Trước đây, sản xuất than hầm lò nói chung và Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin nói riêng cơ bản áp dụng công nghệ đào lò bằng phương pháp khoan nổ mìn truyền thống. Công nghệ khoan nổ mìn gương vẫn duy trì bằng khoan điện hoặc khoan khí nén cầm tay, cho tốc độ khoan thấp. Chính vì vậy, tốc độ đào lò tại các diện cơ bản chậm và không đảm bảo an toàn. Theo yêu cầu của TKV về cơ giới hóa trong sản xuất, Than Vàng Danh đã có nhiều bước tiến mới trong công tác đào lò. Công ty sử dụng máy combai AM-50Z để phục vụ công tác đào lò chuẩn bị. Tuy nhiên, máy có nhược điểm: trọng lượng máy lớn (27 tấn), bản xích nhỏ, tay khấu một khớp dạng cần thẳng nên khả năng linh hoạt kém với thi công các đường lò có đường phương không ổn định; khi khấu sang phải hoặc sang trái phải di chuyển bánh xích khiến cho đất đá nền bị vò nát, máy dễ bị sa lầy, lún nền, đặc biệt trong điều kiện nền lò có nước; hệ thống thủy lực kém ổn định, thường xảy ra sự cố ở bộ phận di chuyển. Ngoài ra, do điều kiện địa chất phức tạp và kích thước của máy lớn, sau khi đào đường lò đã được chống giữ có hiện tượng áp lực gia tăng gây nén, bẹp làm giảm tiết diện đường lò, dẫn đến khi chuyển diện phải tháo dỡ máy thành các bộ phận nhỏ, từ đó làm giảm năng suất, tăng chi phí và thời gian làm việc.
Để tiếp tục triển khai cơ giới hóa đào lò và từ những bất cập trên, nhóm tác giả Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin đã hình thành ý tưởng phải nghiên cứu đưa vào sử dụng chủng loại máy đào lò linh hoạt, gọn nhẹ và phù hợp với điều kiện địa chất, điều kiện thực tế sản suất của Công ty và các mỏ trong TKV. Nhóm tác giả đã tìm hiểu tài liệu máy và các công nghệ đào lò tiên tiến trong và ngoài nước, trực tiếp sang làm việc và thăm quan hiện trường máy đào lò của Công ty TNHH Cơ giới Công trình An Hóa Huệ Châu (Trung Quốc). Đoàn đã khảo sát thực tế sử dụng máy combai đào lò than tại mỏ than Long Lang (Trung Quốc) và đề xuất cải tiến, bổ sung một số chi tiết, vấn đề kỹ thuật cho phù hợp để áp dụng hiệu quả với điều kiện địa chất của các mỏ than hầm lò vùng Quảng Ninh thuộc TKV.
Máy đào lò EBH-45 cải tiến có trọng lượng nhỏ (9,5 tấn), tay khấu 2 khớp điều khiển, có thể đứng yên một vị trí để khấu toàn gương nên hạn chế được hiện tượng lún nền. Máy được trang bị 2 kích cân bằng chống xuống nền lò để tăng lực đẩy và ngăn hiện tượng máy bị đẩy lùi trong quá trình khấu, đồng thời phục vụ nâng máy khi bị sa lầy để hỗ trợ di chuyển. Máy khấu có dạng cánh tay treo kéo dài linh hoạt kiểu máy xúc gầu thuận, phạm vi làm việc của đầu cắt rộng nên linh hoạt, thi công được nhiều loại hình tiết diện, bao gồm cả tiết diện nhỏ và có khả năng hỗ trợ cho công tác xúc bốc. Máy được tích hợp thêm bộ phận cần khoan, đầu búa căn đá và gầu xúc đất đá, cho phép xử lý thuận lợi tại các vị trí cục bộ có đất đá cứng, khi không dùng làm máy khấu có thể lắp gầu xúc, búa căn để hoán đổi chức năng thành máy xúc hoặc máy căn phá. Động cơ vận hành máy đều là động cơ thủy lực nên vận hành đơn giản, dễ sửa chữa và ít sự cố.
Công nhân vận hành, kiểm tra máy đào lò EBH-45.
Ông Vương Minh Thu, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin, trưởng nhóm tác giả giải pháp cho biết: Máy EBH-45 là thiết bị đào lò thế hệ mới, hiện đại nhất của ngành than tính đến thời điểm này. Với kết cấu linh hoạt, máy đào lò EBH-45 cho phép di chuyển thuận lợi trong tiết diện lò từ 9-13m2. Ngoài ra, máy đào lò EBH-45 được thiết kế có thể lắp đặt bổ sung đầu căn đá, hệ thống khoan thăm dò gương và cơ cấu nâng xà vì chống, giúp người thợ giảm được sức lao động phổ thông. Tại các vị trí gương lò ít đá kẹp, công tác khấu máy thuận lợi và nhanh chóng, tại các vị trí nhiều đá kẹp cứng, công tác khấu máy khó khăn hơn, tăng chi phí răng khấu. Tại một số vị trí các lớp đá kẹp quá dày hoặc trụ nổi, máy được lắp hoán đổi đầu khấu sang đầu căn để phá đá giúp quá trình thi công đạt năng suất lao động cao hơn so với thiết kế.
Với những ưu điểm vượt trội của máy đào lò EBH-45, Công ty đã đưa vào sử dụng 3 thiết bị để phục vụ công tác đào lò chuẩn bị. Từ khi đưa máy đào lò EBH-45 vào sử dụng, công tác khấu gương bằng máy đã giải quyết được hai vấn đề cốt lõi là: Tăng được tốc độ đào lò và giảm số lượng nhân lực trực tiếp hàng ca. Giải pháp đưa máy EBH-45 vào thi công đào lò tại Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin đã góp phần mang lại hiệu quả lớn về mặt kỹ thuật, kinh tế, xã hội như mở rộng phạm vi áp dụng công nghệ, nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành đào lò, cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động, nâng cao hệ số an toàn trong quá trình thi công đào lò, kịp thời chuẩn bị diện sản xuất phục vụ khai thác than của Công ty.
Sau gần 5 năm đưa vào sử dụng, máy đào lò EBH-45 của Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin đã phát huy hiệu quả về năng suất, an toàn, đặc biệt là giảm được sức lao động cho công nhân. Cụ thể tính trên giá thành 1m lò đào mới, Công ty tiết kiệm được 1,5 triệu đồng. Chi phí này được tái đầu tư sản xuất, tiếp tục cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động. So với công nghệ đào lò bằng khoan nổ mìn, xúc máy (tốc độ 75m/tháng), tốc độ đào lò bằng máy EBH-45 tăng từ 32,7 - 47,7m/tháng; năng suất lao động được tăng lên 1,2 - 1,5 lần so với công nghệ truyền thống. Việc sử dụng máy đào lò EBH-45 giúp loại bỏ các rủi ro mất an toàn liên quan đến vật liệu nổ so với đào lò bằng khoan nổ mìn, mức độ nặng nhọc và cường độ làm việc của người lao động được giảm thiểu do không phải thực hiện công tác khoan nổ mìn, giảm gần như hoàn toàn công tác xúc bốc bằng thủ công tại gương lò.
Nhóm tác giả Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin nhận giải Nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ 17 (2022 - 2023)
Với kết quả triển khai áp dụng mang lại hiệu quả cao như trên, giải pháp “Nghiên cứu đưa máy EBH-45 vào thi công đào lò tại Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin” của nhóm tác giả Vương Minh Thu, Phạm Văn Minh và các cộng sự đạt giải nhất Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Quảng Ninh lần thứ IX, năm 2022 - 2023. Ngoài ra, giải pháp cũng được Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc đánh giá cao về tính mới, tính sáng tạo, khả năng áp dụng nhân rộng và hiệu quả kỹ thuật, kinh tế, xã hội. Đây cũng là một trong các giải pháp đạt giải nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ 17 (2022 - 2023).
Việc nghiên cứu và áp dụng thành công đưa máy EBH-45 vào thi công đào lò đã tạo ra một bước tiến mới trong công nghệ đào lò của Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin cũng như của TKV, góp phần làm phong phú thêm dây chuyền công nghệ đào lò thay thế cho công nghệ đào lò truyền thống và đào lò sử dụng máy AM-50Z. Từ hiệu quả áp dụng máy đào lò EBH-45 tại Công ty Cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã chỉ đạo các đơn vị trong Tập đoàn triển khai áp dụng máy đào lò EBH-45 nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác đào lò. Đến nay, máy đào lò EBH-45 đã được áp dụng tại các mỏ than thuộc TKV như: Than Nam Mẫu, than Uông Bí, than Mông Dương, than Khe Chàm,... mang lại hiệu quả cao. Hiện tại, trong Tập đoàn TKV đã có tổng cộng 13 máy đào lò EBH-45, theo chương trình cơ giới hóa giai đoạn 2023 - 2025 trong khai thác và đào lò, dự kiến sẽ đầu tư thêm 28 máy nâng tổng số máy đào lò EBH-45 đến năm 2025 là 41 máy.
Ban Biên tập