Sáng ngày 17-9, tại TP Hạ Long, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh tổ chức hội thảo tư vấn, phản biện Đề án phát triển bền vững kinh tế thủy sản tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Tham dự hội thảo có Lãnh đạo các cơ quan: Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh; Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Cơ quan chủ trì xây dựng Đề án; các thành viên Hội đồng tư vấn, phản biện và đại diện các cơ quan, đơn vị có liên quan.
Ông Nguyễn Thành Nguyên, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh chủ trì hội thảo.
Những năm qua, thuỷ sản Quảng Ninh đã có bước phát triển và đạt được những kết quả quan trọng. Năm 2023, tổng sản lượng thủy sản đạt trên 172.962 tấn, tăng trưởng đạt 5,5%, đã có chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu sản lượng từ khai thác sang nuôi trồng; số lượng tàu cá ven bờ giảm bình quân 7,6%/năm; giá trị xuất khẩu thủy sản tăng gấp 1,4 lần; chủ động sản xuất giống đối tượng nuôi chủ lực (tôm, cua, cá biển), tăng 1,8 lần so với năm 2018; sản lượng nuôi tôm công nghiệp lớn nhất từ trước đến nay, đạt 27.555,1 tấn tăng 2,09 lần so với năm 2018 đạt 13.193 tấn; chủ quyền an ninh vùng biển đảo được giữ vững; đời sống ngư dân được ổn định và tiếp tục nâng cao. Trong 6 tháng đầu năm 2024, tổng sản lượng thủy sản đạt 88.475,52 tấn, tăng 4,6% so với cùng kỳ năm 2023.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành thuỷ sản còn những tồn tại, hạn chế, yếu kém như: Phát triển thuỷ sản đang xung đột với các ngành khác, do vậy cần điều chỉnh quy hoạch, thay đổi mục tiêu phát triển; công tác lập, quản lý và triển khai thực hiện quy hoạch còn nhiều bất cập, chưa theo kịp với thực tiễn sản xuất dẫn đến tình trạng nuôi trái phép còn phổ biến; tổ chức sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết, hiệu quả thấp, chủ yếu sản xuất theo hộ gia đình; cơ cấu đội tàu mất cân đối, đặc biệt là vùng biển ven bờ có đến 86,9% số tàu hoạt động; các hệ sinh thái, môi trường biển và nuôi trồng thủy sản ngày càng suy giảm; các khu bảo tồn biển, khu bảo vệ nuôi trồng thủy sản chưa được thành lập, các loài hải sản đặc hữu suy giảm nghiêm trọng; các phế phẩm từ hoạt động thuỷ sản chưa được tận thu, tận dụng và xử lý triệt để; chưa xây dựng được thương hiệu thuỷ sản gắn với chỉ dẫn địa lý; truy xuất nguồn gốc sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu; lao động có học vấn thấp, tư duy sản xuất theo phong trào, kỹ năng nghề nghiệp thấp, không tuân thủ quy trình kỹ thuật, ngại thực hiện các thủ tục hành chính;... Trước những vấn đề thực tiễn nêu trên, việc xây dựng Đề án phát triển bền vững kinh tế thuỷ sản tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhằm khai thác, phát huy thế mạnh, tận dụng đối đa lợi thế cạnh tranh, nhận diện lại vị trí, giá trị và tiếp tục tái cơ cấu, thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng tầm ngành thuỷ sản trong cơ cấu ngành nông, lâm, ngư nghiệp và ngành kinh tế biển trong giai đoạn mới.
Ông Phan Thanh Nghị, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT trình bày quá trình xây dựng và tóm tắt dự thảo Đề án tại hội thảo.
Đề án phát triển bền vững kinh tế thủy sản tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì triển khai xây dựng, đến nay đã có 36 đơn vị có ý kiến tham gia góp ý vào dự thảo Đề án. Để xây dựng Đề án vừa đảm bảo tính khoa học, vừa có tính khả thi cao, UBND tỉnh đã giao Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh thực hiện tư vấn, phản biện Đề án. Thông qua việc tổ chức tư vấn, phản biện đã thu nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý trong và ngoài tỉnh, nhằm cung cấp cho cơ quan lấy ý kiến tư vấn, phản biện có thêm cơ sở, luận cứ khoa học, thực tiễn mang tính độc lập, khách quan trước khi quyết định phê duyệt Đề án.
Tại hội thảo, các thành viên Hội đồng tư vấn, phản biện đã phân tích, làm rõ một số vấn đề xung quanh Đề án phát triển bền vững kinh tế thủy sản tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó nhấn mạnh một số nội dung trọng tâm, như: Cơ sở xây dựng Đề án; quan điểm, định hướng, mục tiêu của Đề án; nhiệm vụ và giải pháp; các dự án ưu tiên và kinh phí thực hiện Đề án; tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả thực hiện Đề án.
Đồng thời đưa ra khuyến nghị cho Sở Nông nghiệp và PTNT về một số vấn đề, như: Xác định và định vị Đề án nhằm thực thi, cụ thể hóa quy hoạch không gian biển, quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất tỉnh và quy hoạch các địa phương; rà soát, giảm bớt và sắp xếp thứ tự ưu tiên các dự án cần triển khai cấp thiết nhất trên quan điểm nhận diện những tồn tại cần khắc phục hiện nay để phát triển ngành thủy sản Quảng Ninh; đặt ra các chỉ tiêu khả quan hơn trong một số nhiệm vụ; giải pháp huy động nguồn lực cho các dự án, nhiệm vụ của Đề án và thu hút nguồn nhân lực để thực hiện Đề án nói riêng và phát triển kinh tế thủy sản nói chung;…
PGS. TS. Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam phát biểu tại hội thảo.
Phát biểu tại hội thảo, PGS. TS. Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam nhấn mạnh: Cần đề cập tác động của biến đổi khí hậu đến phát triển nuôi biển. Cơn bão Yagi vừa qua đã thực sự tác động mạnh mẽ tới nghề nuôi biển Quảng Ninh và mang đến cho ngành nuôi biển Quảng Ninh một thông điệp không thể rõ ràng hơn: Không thể tiếp tục phát triển nuôi biển tự phát, manh mún, lạc hậu như trước đây khi biến đổi khí hậu đang gia tăng với mức độ ngày càng cuồng nộ như hiện nay. Quảng Ninh cần thay đổi triệt để phương thức quản lý và phát triển nuôi biển. Điều đó sẽ tác động mạnh theo hướng tích cực đến cơ cấu và trình độ công nghệ của nghề nuôi biển. Như vậy, bên cạnh việc phòng chống tác động do biến đổi khí hậu tạo ra, vẫn cần dự báo về khả năng tận dụng những thay đổi có lợi cho phát triển nuôi biển, nhất là nuôi biển công nghiệp xa bờ.
Cũng tại hội thảo, TS. Nhữ Văn Cẩn, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản thẳng thắn đánh giá: Đề án có phần khái quát chung, phần hiện trạng ngành thủy sản của tỉnh còn dài, nội dung trùng lặp, cần khái quát, viết gọn để đảm bảo cân đối giữa các phần của Đề án, có sự logic, hợp lý giữa các nội dung của đề án; không nên xây dựng Đề án trong Đề án, sẽ tốn thêm thời gian, đề án trung gian,… nên xác định luôn các dự án ưu tiên để thực hiện; dự án ưu tiên nên căn cứ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm và xây dựng luôn dự án cần thực hiện; danh mục dự án nên phân chia theo nhóm nhỏ hơn để tránh sót, ví dụ về nuôi trồng thủy sản nên có dự án hạ tầng/ phát triển giống/ nuôi biển/ nuôi tôm thâm canh/…; việc xây dựng các dự án cần có tiêu chí để tránh tùy tiện, sai phạm, ví dụ vùng nuôi quy mô như thế nào thì cần đầu tư hạ tầng, khu vực có nguyên liệu, điều kiện nào thì nên có trung tâm logistic?
Trên cơ sở ý kiến tư vấn, phản biện của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và ý kiến của các đại biểu tại Hội thảo, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh sẽ tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh để cung cấp thêm thông tin, luận cứ khoa học, cơ sở thực tiễn, giúp cho cơ quan xây dựng Đề án phát triển bền vững kinh tế thủy sản tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 hoàn thiện đảm bảo chất lượng, khả thi sau khi phê duyệt và triển khai thực hiện.
Nguyễn Duyên