Tinh thần công dân số

Dù không phải cuối tuần, lớp tập huấn kỹ năng số tổ chức tại nhà văn hóa khu phố Trưng Vương 1 (phường Vàng Danh), vẫn thu hút khá đông người đến tham dự. Đúng 8 giờ sáng theo giấy mời của Ủy ban MTTQ phường, bà con nhân dân có mặt đông đủ. Có vài chị tiểu thương sẵn sàng tạm nghỉ vài tiếng bán hàng buổi sáng để đi học. Có nhóm các bà, các chị hưu trí cùng rủ nhau đến lớp, thảo luận rôm rả. Có cả các cựu chiến binh ngồi ngay trên dãy bàn đầu tiên, chăm chú học tập nghiêm túc... Chắc hẳn dù là ai thì cũng đều không muốn mình trở nên lạc hậu, bị bỏ tụt lại phía sau trong xu hướng tất yếu của làn sóng chuyển đổi số đương đại. Nhất là những học viên “tóc hoa râm, đeo kính lão”, họ thực sự đã gạt bỏ tâm lý e ngại, rào cản tuổi tác, quyết tâm học hỏi để được tiếp cận với những công nghệ mới, tiện ích mới.

Lớp tập huấn kỹ năng số tổ chức tại khu phố Trưng Vương 1, phường Vàng Danh.

Tiếng nhạc rộn ràng từ loa phát thanh nhỏ dần rồi dừng hẳn lại, thay vào đó là tiếng của người chủ trì lớp học - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Vàng Danh Nguyễn Mạnh Hùng. Anh giới thiệu nhanh quy định, yêu cầu lớp học và khái quát chủ trương thúc đẩy bình dân học vụ số theo nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ xã. Toàn hội trường nhất trí với quan điểm, chuyển đổi số là nhiệm vụ cấp bách, cần triển khai tới toàn dân, toàn diện, huy động tinh thần trách nhiệm của mọi người, mọi nhà. Và buổi học nhanh chóng bắt đầu khi màn hình ti vi lớn chiếu những hình ảnh tuyên truyền mà đội ngũ cán bộ MTTQ phường chuẩn bị, thiết kế. Các tình nguyện viên của lớp học cũng tỏa ra khắp hội trường, ngồi chung với các học viên, tận tình hướng dẫn, giải đáp những câu hỏi cơ bản nhất.

Anh Nguyễn Mạnh Hùng nói với chúng tôi, những lớp tập huấn kỹ năng số theo phương pháp “cầm tay chỉ việc” do MTTQ phường chủ trì tổ chức, đã lần lượt được đưa đến khắp các khu dân cư trên địa bàn trong gần 1 năm qua. Các lớp tập huấn kỹ năng số đều đi vào trọng tâm là các nội dung phù hợp, thiết thực nhất với nhu cầu người dân: Cách sử dụng VNeID, đăng ký định danh điện tử, nộp hồ sơ dịch vụ công, thanh toán không dùng tiền mặt, tham gia các nhóm tuyên truyền của tổ dân, khu phố... cho đến việc bảo mật thông tin cá nhân, cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo, thông tin xấu độc, chống phá... Tuy nhiên, mục tiêu cốt lõi trong phong trào này được xác định là trước hết phải cổ vũ, động viên tinh thần chủ động của những công dân số. Và những người cao tuổi được xác định là lực lượng công dân số đặc biệt. Khi có họ tham gia tích cực vào làn sóng chuyển đổi số thì nguồn cảm hứng, sức ảnh hưởng tới cộng đồng sẽ càng thêm mạnh. Những lời nói mẫu mực, hành động quyết liệt của người cao tuổi sẽ khiến cộng đồng dân cư chuyển mình theo.

Các đoàn viên thanh niên phường Vàng Danh trực tiếp hướng dẫn người dân tham gia lớp tập huấn kỹ năng số.

Đã tham gia nhiều lớp tập huấn trước đây, bà Đặng Thị Phượng (65 tuổi) vẫn rất hào hứng khi lại được đến với buổi học hôm nay tại khu phố Trưng Vương 1. Bên trong cuốn sổ tay của bà là những trang ghi chép nắn nót về những bài giảng được nghe, như về việc kết nối với người thân, bạn bè bằng mạng xã hội, việc truy cập internet để tìm những công thức nấu ăn ngon, cho đến việc đặt xe taxi công nghệ, thanh toán không dùng tiền mặt...

Bà Phượng tâm sự: Hóa ra, những tiện ích công nghệ số này không hề khó, chỉ là bản thân còn thiếu quyết tâm, động lực mà thôi. Nhiều kiến thức số được ghi chép hết vào sổ cá nhân, để mỗi tối về nhà lại mở ra ôn luyện, thuần thục rồi thì người này chỉ lại cho người khác. Có những thao tác yêu cầu tới mật khẩu phức tạp, gây khó khăn cho người cao tuổi, thì chúng tôi lại có cách là dùng nhận diện vân tay, khuôn mặt... rất phù hợp với người cao tuổi.

Cán bộ phường Vàng Danh và khu phố Trưng Vương 1 đến trực tiếp hộ dân để nắm tình hình học tập kỹ năng, kiến thức chuyển đổi số.

“Tinh thần chuyển đổi số cũng rất cần vai trò tiên phong của cán bộ, đảng viên. Bà con nhân dân sẽ càng thêm tin tưởng, tín nhiệm, ủng hộ và đồng thuận khi thấy được chất lượng công việc của ban lãnh đạo khu phố nâng lên mỗi ngày. Đồng thời qua đó, bà con cũng càng ghi nhận, đánh giá cao vai trò của các tiện ích công nghệ số trong nhịp sống đời thường, mang lại những lợi ích thiết thực mà chính nhân dân được hưởng lợi trực tiếp. Từ đó, tinh thần công dân số lại nhân lên thêm sôi nổi...”. Lời khẳng định này của ông Vũ Thành Nhân, Trưởng Ban công tác mặt trận khu phố Trưng Vương 1 nối tiếp câu chuyện với chúng tôi. Chắc hẳn đó là kinh nghiệm đúc kết thực tế của một người đã có gần 3 năm tham gia hoạt động của khu phố, là hạt nhân của hầu hết các phong trào thi đua từ cơ sở trong giai đoạn chuyển đổi số diễn ra trên mọi mặt đời sống xã hội.

Thôn bản cũng hòa nhịp số hóa

Cuộc họp giao ban của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội xã Quảng Đức về nhiệm vụ tham gia chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Qua các ý kiến thảo luận, bàn bạc, những cánh tay giơ cao tán thành với nhận định, phải phát huy vai trò, trách nhiệm đi đầu của mỗi đảng viên, đoàn viên, hội viên trong học tập kiến thức, kỹ năng số, tạo sức tác động tới quần chúng nhân dân. Đặc biệt, lực lượng đoàn viên, thanh niên trong xã đóng vai trò nòng cốt trong nhiệm vụ này. Với lợi thế am hiểu công nghệ, những cán bộ trẻ đóng vai trò là cầu nối thiết thực nhất, chuyển tải những khái niệm số phức tạp thành những hướng dẫn trực quan, dễ hiểu. Mưa dầm thấm lâu, tai nghe mắt thấy, càng hiểu rõ những lợi ích của công nghệ số thì bà con càng thêm động lực tìm hiểu về chuyển đổi số, tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số, xã hội số.

Ủy ban MTTQ xã Quảng Đức họp giao ban, kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo (tháng 3/2026).

Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Quảng Đức Ngô Thị Mai Linh cho biết, xác định những khó khăn đặc thù về địa lý, văn hóa vùng miền, nhưng địa phương vẫn tạo được làn sóng chuyển đổi số lan tỏa mạnh mẽ, nhờ cách triển khai linh hoạt, sáng tạo và quyết tâm cao của đội ngũ cán bộ từ cơ sở. Thông qua các tổ công nghệ số cộng đồng do thanh niên làm nòng cốt, bám sát ngay ở những thôn xóm xa xôi nhất, sẵn sàng tư vấn hỗ trợ 24/7 để không ai mang tâm lý e ngại công nghệ số. Chiếc điện thoại thông minh không chỉ dùng để gọi điện, nhắn tin, lướt mạng xã hội giải trí... mà còn là công cụ để thanh toán điện tử, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, học tập, kinh doanh... mang lại sự thay đổi thực chất cho cuộc sống bà con. Những hoạt động tư vấn mô hình kinh tế, hướng dẫn vay vốn ưu đãi để đầu tư sản xuất, hỗ trợ liên kết tiêu thụ, bán hàng online... được xã triển khai trên các kênh chính thống, hội nhóm mạng xã hội được nhiều người quan tâm, giúp bà con quen thuộc hơn với các công cụ, tiện ích nền tảng số.

Từ nguồn hỗ trợ của Tỉnh Đoàn Quảng Ninh, các cán bộ thôn bản của xã Quảng Đức được trao tặng máy tính và hướng dẫn sử dụng công nghệ số.

Dành trọn 1 ngày ở Quảng Đức, chúng tôi có dịp được nghe tận tai, thấy tận mắt những dấu ấn tiên phong, nòng cốt của tuổi trẻ vùng cao trong thúc đẩy phong trào Bình dân học vụ số đến từng thôn bản. Hiện nay, Đoàn Thanh niên xã đang trực tiếp quản lý, duy trì trang web Cổng thông tin tuyên truyền trang zalo “Thanh niên Quảng Đức số” với nhiệm vụ là một kênh thông tin chính thống giúp lan toả các hoạt động đoàn - hội - đội và những thông tin thời sự của địa phương đến với đoàn viên và nhân dân. Còn phải nói tới việc từ nguồn hỗ trợ của Tỉnh Đoàn và vận động của Đoàn xã, ban lãnh đạo các bản Nà Lý, Mả Thàu Phố, Quảng Hợp đã được trao tặng bộ máy tính kèm máy in đáp ứng yêu cầu công tác chuyển đổi số tại địa bàn dân cư, nâng cao điều kiện làm việc cho đội ngũ cán bộ cơ sở...

Xã Quảng Đức tập huấn chuyển đổi số và AI cho cán bộ, nhân viên trạm y tế và trung tâm hành chính công (tháng 2/2026).

Ở xã Quảng Đức cũng đang dấy lên khí thế sôi nổi của phong trào Bình dân học vụ số từ khắp các thôn, bản. Trong những câu chuyện rôm rả thường nhật, có ngày càng nhiều hơn những lời kể về công tác chuyển đổi số nơi vùng cao. Bà con hào hứng khi thấy các lớp học cộng đồng được xã tổ chức để hướng dẫn kỹ năng tra cứu thông tin, sử dụng dịch vụ công, thanh toán điện tử và bảo đảm an toàn trên môi trường mạng... Các buổi sinh hoạt chi bộ đảng khu dân cư, sinh hoạt chi hội đoàn thể về chuyên đề “Đảng viên tiên phong trong chuyển đổi số” được thực hiện nghiêm túc. UBND xã cũng tổ chức tập huấn cho cán bộ, viên chức và người dân làm quen với công nghệ số; lắp đặt wifi miễn phí tại các điểm nhà văn hóa; cử các tổ công nghệ số cộng đồng “đi từng ngõ, gõ từng nhà”...

Trên hành trình tác nghiệp của chúng tôi, những câu chuyện sinh động về phong trào Bình dân học vụ số được nối dài không ngừng. Kế thừa tinh thần và ý nghĩa của Bình dân học vụ năm xưa mà Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng, phong trào mới cũng đang làm tốt sứ mệnh đưa ánh sáng tri thức đến mọi nẻo đường quê hương. Người dân Vùng mỏ hôm nay đang cùng cả nước khẩn trương hòa nhập vào dòng chảy của xã hội số, vững bước phát triển trong kỷ nguyên mới.