Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Quảng Ninh đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương. Sau thời gian vận hành, mô hình đã cho thấy những hiệu quả rõ nét của việc tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp; qua đó từng bước khẳng định tính phù hợp với thực tiễn phát triển của tỉnh.
Một góc đô thị Quảng Ninh hôm nay. Ảnh: Hùng Sơn
Tinh gọn bộ máy, sắp xếp nhân sự gắn với ổn định hoạt động
Việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tác động sâu rộng đến toàn bộ hệ thống chính trị ở cơ sở. Không chỉ là sự điều chỉnh mang tính cơ học về tổ chức, mô hình này đặt ra yêu cầu tái cấu trúc đồng bộ từ bộ máy, nhân sự, tài chính, đến phương thức quản lý, điều hành. Với Quảng Ninh - địa phương có quy mô kinh tế lớn, địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, việc triển khai mô hình mới đòi hỏi cách làm chủ động, linh hoạt, nhưng phải bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định.
Ngay từ khi có chủ trương triển khai, tỉnh xác định mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm hoạt động của chính quyền các cấp diễn ra liên tục, không để gián đoạn việc giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp. Tinh thần này được quán triệt và thể hiện nhất quán trong suốt quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên toàn tỉnh.
Cán bộ Thanh tra tỉnh làm việc với ông Phạm Văn Mến (thôn Đông Thành, đặc khu Vân Đồn) về nội dung kiến nghị liên quan đến việc thu hồi đất.
Một trong những kết quả nổi bật là việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, rõ chức năng, nhiệm vụ, nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Việc tổ chức lại các đơn vị hành chính xã, phường, đặc khu được triển khai đồng bộ với rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính quyền địa phương, khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng lặp trước đây.
Cụ thể, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã sớm cho chủ trương, bố trí đầy đủ đội ngũ cán bộ tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy của 54 xã, phường, đặc khu; đồng thời thực hiện quy trình sắp xếp, tiếp nhận công chức, viên chức khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo đúng quy định. Cùng với đó, tỉnh thành lập 178 cơ quan chuyên môn khối Đảng, đoàn thể và 164 phòng chuyên môn khối chính quyền thuộc các xã, phường, đặc khu.
Cán bộ, công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hoàng Quế giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.
Tỉnh cũng tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND tỉnh và các cơ quan, tổ chức trên cơ sở sáp nhập, tiếp nhận các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp huyện trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, xây dựng, nông nghiệp, cửa khẩu. UBND các xã, phường, đặc khu thành lập 69 đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời triển khai quyết liệt kế hoạch sắp xếp đơn vị sự nghiệp, trường học, cơ sở y tế, doanh nghiệp nhà nước; tinh gọn các tổ chức của cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị, bảo đảm hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Kết quả, toàn tỉnh giảm 32 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các sở, ngành và 260 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã; lĩnh vực giáo dục giảm 280 đầu mối đơn vị, lĩnh vực y tế giảm 126 đầu mối. Việc sắp xếp được thực hiện bài bản, có lộ trình, hạn chế tối đa xáo trộn, đồng thời tạo điều kiện để bộ máy mới nhanh chóng ổn định và đi vào hoạt động.
Công tác bố trí, sắp xếp cán bộ, công chức được triển khai thận trọng, gắn với yêu cầu thực tiễn. Thay vì chỉ chú trọng cơ cấu, Quảng Ninh đặc biệt quan tâm lựa chọn đội ngũ cán bộ có năng lực, kinh nghiệm, đáp ứng yêu cầu công việc khi mô hình mới đặt ra khối lượng nhiệm vụ lớn hơn cho cấp cơ sở. Cùng với đó, tỉnh chú trọng tăng cường hỗ trợ cho cấp xã trong thực hiện các nhiệm vụ trọng yếu. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, tổng số công chức, viên chức được tiếp nhận, biệt phái về các địa phương là 166 người, gồm 104 công chức và 62 viên chức.
Tổ công tác của UBND phường Hạ Long kiểm tra thực tế, lắng nghe các phản ánh, kiến nghị, đề xuất của người dân trên địa bàn phường (tháng 8/2025).
Chủ tịch UBND xã Đường Hoa Trần Đức Dũng cho biết: Việc tỉnh quan tâm điều chuyển, tăng cường cán bộ về xã đã kịp thời bổ sung nguồn lực quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở. Xã đã tiếp nhận 3 công chức do tỉnh điều động, đảm nhiệm các lĩnh vực then chốt như tài chính - ngân sách, quản lý đầu tư xây dựng, công nghệ thông tin; đồng thời tiếp nhận 9 viên chức thuộc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình II về công tác tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ xã. Ngay sau khi tiếp nhận, UBND xã phân công nhiệm vụ phù hợp, tạo điều kiện để cán bộ, viên chức nhanh chóng nắm bắt công việc, tham gia xử lý các tồn đọng, vướng mắc phát sinh khi triển khai mô hình mới.
Thực tiễn cho thấy, dù khối lượng công việc lớn, áp lực cao, song bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp ở Quảng Ninh đã nhanh chóng thích ứng, vận hành tương đối ổn định. Việc tinh gọn tổ chức không làm giảm hiệu quả quản lý, mà ngược lại, góp phần làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng vị trí, nâng cao tính chủ động trong thực thi nhiệm vụ.
Bảo đảm tiết kiệm, chống lãng phí
Cùng với sắp xếp nhân sự, tỉnh đặc biệt chú trọng công tác rà soát, xử lý trụ sở làm việc, nhà, đất dôi dư sau khi tổ chức lại bộ máy. Việc lập phương án xử lý được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định, bảo đảm sử dụng hiệu quả tài sản công, tránh lãng phí. Nhiều trụ sở được điều chỉnh công năng, bố trí lại để phục vụ trực tiếp cho hoạt động của chính quyền cấp xã theo mô hình mới, giúp các đơn vị sớm ổn định điều kiện làm việc.
Cấp xã đã thực hiện bàn giao, tiếp nhận và bố trí, xử lý đối với 1.732 trụ sở, cơ sở hoạt động sự nghiệp; xây dựng phương án sử dụng phù hợp, tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có, hạn chế thất thoát, lãng phí. Song song với đó, tỉnh bố trí nhà công vụ và phê duyệt phương án sắp xếp, bàn giao, đưa vào sử dụng 98 xe ô tô, gồm 62 xe công tác và 36 xe chuyên dùng cho 54 xã, phường, đặc khu.
Nhân dân khu Liên Hoà 7 (phường Liên Hòa) phấn khởi khi có tuyến đường mới rộng rãi, sạch đẹp đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Ảnh: Trúc Linh
Bên cạnh đó, tỉnh kịp thời điều chỉnh dự toán, phân bổ nguồn lực để bảo đảm hoạt động thường xuyên của chính quyền địa phương 2 cấp. Các khoản chi phục vụ công tác quản lý, điều hành và cung ứng dịch vụ công được bảo đảm đầy đủ, tạo nền tảng để bộ máy mới vận hành thông suốt ngay từ giai đoạn đầu.
Đáng chú ý, trong quá trình sắp xếp, tỉnh thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức và người hoạt động không chuyên trách bị tác động. Tỉnh đã hoàn thành giải quyết chính sách nghỉ việc theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP và Nghị định số 67/2025/NĐ-CP của Chính phủ cho 1.276 trường hợp, với tổng kinh phí thực hiện là 1.307,785 tỷ đồng; đồng thời ban hành quyết định nghỉ việc cho 768 trường hợp theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP.
Việc giải quyết chính sách được triển khai công khai, minh bạch, đúng quy định, góp phần ổn định tư tưởng, tạo sự đồng thuận trong đội ngũ cán bộ cơ sở. Đây là yếu tố quan trọng giúp quá trình chuyển đổi mô hình diễn ra thuận lợi, hạn chế phát sinh các vấn đề phức tạp từ cơ sở.
Hiệu quả quản lý tài sản công và NSNN được cải thiện rõ rệt. Việc sắp xếp, xử lý trụ sở dôi dư, điều chỉnh phân bổ nguồn lực theo mô hình mới giúp sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực hiện có. Cùng với đó, việc đầu tư phương tiện, trang thiết bị phục vụ công tác quản lý, điều hành ở cấp xã đã góp phần nâng cao điều kiện làm việc và chất lượng thực thi nhiệm vụ.
Lãnh đạo Đảng uỷ, UBND phường Liên Hoà trao đổi, trò chuyện với nhân dân thực hiện chủ trương nâng cấp cải tạo tuyến đường khu vực chợ Quán (phường Liên Hoà). Ảnh: Trúc Linh
Cải cách hành chính, chuyển đổi số tạo chuyển biến rõ rệt
Song song với sắp xếp bộ máy, cải cách hành chính và chuyển đổi số được xác định là điểm nhấn quan trọng trong vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Toàn tỉnh đã số hóa 143.953 hồ sơ, tài liệu, trong đó ở cấp huyện trước đây là 95.974 hồ sơ.
Hệ thống thủ tục hành chính được rà soát, chuẩn hóa và công bố đồng bộ trên môi trường điện tử. Tổng số thủ tục hành chính tại 2 cấp là 2.304 thủ tục, trong đó có 2.294 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đạt 99,6%. Nhiều thủ tục đủ điều kiện được triển khai theo hình thức “toàn trình”, cho phép người dân, doanh nghiệp thực hiện trọn vẹn các bước trên môi trường số, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao tính minh bạch.
Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh đáp ứng việc tiếp nhận, trả kết quả phi địa giới hành chính. Hiện Quảng Ninh có 2.276 thủ tục hành chính đủ điều kiện thực hiện phi địa giới, trong đó cấp tỉnh 1.919 thủ tục, cấp xã 357 thủ tục, đạt 98,8% tổng số thủ tục hành chính. Từ ngày 1/7/2025 đến 14/12/2025, toàn tỉnh tiếp nhận 9.109 hồ sơ không phân biệt địa giới hành chính.
Cũng trong giai đoạn này, toàn tỉnh tiếp nhận 391.888 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 389.649 hồ sơ tiếp nhận mới và 2.239 hồ sơ chuyển từ kỳ trước; đã giải quyết 370.821 hồ sơ, với 366.518 hồ sơ giải quyết trước và đúng hạn, đạt 98,8%. Khối lượng hồ sơ lớn cho thấy áp lực công việc không nhỏ, song tỷ lệ giải quyết đúng hạn cao phản ánh sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ, công chức và hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành.
Toàn cảnh Khu công nghiệp Sông Khoai (phường Hiệp Hòa). Ảnh: Đỗ Phương
Ông Nguyễn Văn Nhân, Tổng Giám đốc Công ty CP Đô thị Amata Hạ Long, nhận định: Quảng Ninh tạo cho doanh nghiệp cảm giác an tâm đầu tư lâu dài nhờ hạ tầng tốt, thủ tục nhanh gọn và chính quyền luôn đồng hành, kịp thời tháo gỡ khó khăn.
Chuyển đổi số không chỉ dừng ở cung cấp dịch vụ công trực tuyến, mà còn được triển khai đồng bộ trong hoạt động nội bộ. Hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư, kết nối liên thông từ tỉnh đến cơ sở; các nền tảng dùng chung và cơ sở dữ liệu được tích hợp, khai thác hiệu quả, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Các hệ thống như quản lý văn bản điều hành, cổng thông tin điện tử, thư điện tử công vụ, hạ tầng mạng truyền số liệu chuyên dùng và hội nghị truyền hình trực tuyến đã phủ 100% đơn vị hành chính cấp xã.
Sau gần 7 tháng triển khai, hoạt động của các cơ quan, đơn vị ở xã, phường, đặc khu từng bước đi vào nền nếp; chất lượng giải quyết thủ tục hành chính được cải thiện; kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ được tăng cường, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Cùng với đó, hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư, kết nối liên thông từ tỉnh đến cơ sở; các nền tảng dùng chung, cơ sở dữ liệu được tích hợp, khai thác hiệu quả, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Việc số hóa hồ sơ, tài liệu từng bước được đẩy mạnh, tạo nền tảng cho quản lý hiện đại, giảm dần phụ thuộc vào hồ sơ giấy. Các hệ thống công nghệ thông tin của tỉnh được vận hành ổn định, liên tục và từng bước tối ưu hóa, gồm: Hệ thống quản lý văn bản điều hành, cổng thông tin điện tử, thư điện tử công vụ, hạ tầng mạng truyền số liệu chuyên dùng và hội nghị truyền hình trực tuyến phủ 100% đơn vị hành chính cấp xã.
Bên cạnh đó, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng chữ ký số, tài khoản định danh điện tử trong giải quyết thủ tục hành chính đã góp phần hình thành thói quen giao dịch số trong cộng đồng. Những thay đổi này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn tạo thuận lợi, gia tăng mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp khi tiếp cận dịch vụ công.
Dù còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện trong quá trình vận hành, song những kết quả đạt được cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Quảng Ninh đã và đang phát huy hiệu quả trên thực tế. Những chuyển biến trong tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, chuyển đổi số và quản trị địa phương là minh chứng sinh động cho nỗ lực đổi mới, sáng tạo của tỉnh trong xây dựng chính quyền phục vụ, lấy người dân làm trung tâm. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên (GRDP) của tỉnh đạt 11,89%, dẫn đầu cả nước; quy mô nền kinh tế đạt khoảng 368.445 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 10.402 USD; giải quyết việc làm đạt 30.740 lượt người lao động, đạt 102,5% kế hoạch năm.
