Bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng

26/12/2017 17:00
Ngày 27/9/2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1419/QĐ-TTg xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt đối với Khu di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng; ngày 18/2/2013, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 322/QĐ-TTg  “Phê duyệt Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị của Khu di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng 1288, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh”. Đây không chỉ là niềm vinh dự, tự hào mà còn là trách nhiệm lớn lao của Đảng bộ và nhân dân thị xã Quảng Yên trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của Khu di tích.

 Trận quyết chiến chiến lược Bạch Đằng 1288

Sau hai lần thất bại, cuối năm 1287, đế quốc Nguyên Mông lại hùng hổ kéo quân xâm lược nước ta. Rút kinh nghiệm từ những thất bại trước đó, lần này, chúng điều thêm một đạo thủy binh hùng mạnh do tướng Ô-Mã-Nhi và Phàn Tiếp chỉ huy theo đường biển tiến vào kết hợp với đạo quân bộ của Thoát Hoan với mưu đồ nhanh chóng tiêu diệt Bộ chỉ huy và quân chủ lực của ta. Với kinh nghiệm dạn dày qua 2 lần đối đầu với quân Nguyên Mông, Quốc công Tiết chế Trần Quốc Tuấn - vị chỉ huy tối cao quân đội nhà Trần đã đề ra kế hoạch đánh địch hết sức thông minh, tài giỏi. Để tránh sức mạnh vượt trội ban đầu của địch, ông không đương đầu trực tiếp với địch mà tổ chức rút lui để bảo toàn lực lượng, cất dấu lương thực, nhằm triệt nguồn cướp lương của địch, đồng thời, dựa vào hào lũy làng xã, phát động nhân dân đánh du kích tiêu hao sinh lực địch. Khi thời cơ đến, mở trận Vân Đồn- Cửa Lục tiêu diệt gọn đoàn thuyền lương do Trương Văn Hổ chỉ huy. Mất hết nguồn quân lương cộng với khí hậu khắc nghiệt lại thường xuyên bị quân dân ta đánh phá, tướng sĩ quân Nguyên Mông tinh thần mỏi mệt, suy sụp khiến kế hoạch đánh nhanh, thắng nhanh của địch bị phá sản. Trong tình thế cùng quẫn, Thoát Hoan buộc phải rút quân về nước theo hai đường thủy, bộ. Với nhãn quan chiến lược sâu sắc, đồng thời, phát huy thế mạnh của ta (giỏi đánh thủy binh), khoét sâu vào chỗ yếu của địch (chỉ mạnh ở kỵ binh), Hưng Đạo Vương quyết định chọn đạo thủy binh của tướng Ô-Mã-Nhi, Phàn Tiếp để tiêu diệt. Lợi dụng địa hình, địa vật hiểm yếu, ông bí mật cho lập trận địa mai phục trên sông Bạch Đằng, kết hợp trận địa cọc ngầm, với kế hoạch hỏa công và mai phục nên chỉ trong ngày mùng 8 tháng 3 năm Mậu Tý 1288, hơn 600 chiến thuyền và 4 vạn tên xâm lược đã bị bắt sống và tiêu diệt.

1. Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, dâng hương tại đền Trần Hưng Đạo, nhan dịp về thăm và làm việc tại thị xã Quảng Yên (tháng 4/2016).

Trận đại thắng trên sông Bạch Đằng 1288 có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng, không chỉ kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến lần thứ 3 chống quân Nguyên Mông xâm lược, mà còn vĩnh viễn đập tan mưu đồ xâm chiếm lược ta, không chỉ giữ vững nền độc lập dân tộc mà còn chặn đứng âm mưu xâm chiếm các nước Đông Á và Đông Nam Á. Chiến thắng lịch sử Bạch Đằng 1288 là đỉnh cao nghệ thuật thủy chiến của quân và dân Đại Việt thế kỷ XIII, một thắng lợi mang tầm vóc thời đại, một biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, khí phách anh hùng, trí thông minh, sáng tạo và sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời, khẳng định sự cường thịnh của nước Đại Việt, công lao to lớn của các vua Trần, tầm vóc vĩ đại của thiên tài quân sự, Anh hùng dân tộc Trần Quốc Tuấn

 

 

Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích

Theo Quy hoạch tổng thể được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Khu di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng, có quy mô 380 ha, là một hệ thống các di tích, bao gồm: Đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, Bến đò cổ tren sông Bạch Đằng, Bãi cọc Yên Giang, các Bãi cọc cánh đồng Vạn Muổi, Má Ngựa, đền Trung Cốc thuộc phường Nam Hòa, đình Trung Bản, đình Điền Công, hai cây lim Giếng Rừng, đình Yên Giang, Bảo tàng Bạch Đằng, các khu vực bảo vệ và khu vực dịch vụ du lịch phát huy giá trị Khu di tích. Trong đó, Khu vực bảo vệ I, có diện tích 79,47 ha; Khu vực bảo vệ II, có diện tích 114,78 ha; Khu vực phục vụ dịch vụ - hỗ trợ phát huy giá trị di tích có diện tích 167,75 ha.

Về không gian, lấy cụm di tích đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, Bến Đò cổ gắn với Bãi cọc Yên Giang làm Trung tâm. Từ đó, hành trình tham quan của du khách được thực hiện như sau: Từ Trung tâm Khu di tích, du khách làm lễ dâng hương tại đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, thăm Bến đò cổ trên sông Bạch Đằng. Sau đó ra khu vực Quảng trường lễ hội, thăm tượng Trần Hưng Đạo, rồi theo trục đường thần đạo hướng về Bãi cọc Yên Giang, trên đường thần đạo du khách tham quan khu trưng bày, giới thiệu đa chức năng (Bảo tàng); thăm Khu văn hóa Bạch Đằng và Bãi cọc Yên Giang. Sau khi rời khu trung tâm, du khách tiếp tục đi thăm các di tích khác trong quần thể di tích Bạch Đằng...

Thời gian thực hiện Quy hoạch đến 2025, trong đó, chia thành 3 giai đoạn. Giai đoạn 2012 đến 2015: Chuẩn bị đầu tư, triển khai một số dự án về bảo tồn di tích và xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, đền bù giải phóng mặt bằng. Giai đoạn 2015-2020: Thực hiện nội dung chính của Quy hoạch, trong đó, tiếp tục đầu tư xây dựng các dự án bảo tồn di tích và di sản văn hóa phi vật thể, công trình hạ tầng; các dự án đào tạo nguồn nhân lực. Giai đoạn 2020 đến 2025: Hoàn thiện các dự án thành phần, các hạng mục phụ trợ; các dự án bảo tồn, tôn vinh giá trị phi vật thể, bảo tồn môi trường, cảnh quan, thông tin…

3. Văn nghệ chào mừng tại lễ hội Bạch Đằng

Cùng với đó, Lễ hội Bạch Đằng trở thành một lễ hội lớn, giàu tính nhân văn của tỉnh Quảng Ninh. Hàng năm, Lễ hội thường được tổ chức từ mùng 6 đến mùng 9/3 âm lịch (chính hội là ngày 8/3) tại các điểm trong cụm di tích, trong đó, Trung tâm lễ hội diễn ra ở di tích đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà và đình Yên Giang. Nét nổi bật là nghi lễ rước thần (Tượng Trần Hưng Đạo được rước từ đền Trần Hưng Đạo về đình Yên Giang rồi quay trở lại vào ngày hôm sau) được tổ chức với quy mô trang trọng và uy nghiêm thu hút đông đảo nhân dân địa phương và khách thập phương tham dự. Để lễ hội thực sự là công việc của người dân, những năm gần đây, thị xã giao cho phường Yên Giang trực tiếp tổ chức, riêng các năm chẵn (5 năm một lần) do thị xã hoặc tỉnh tổ chức.

Để triển khai thực hiện Quy hoạch, thị xã đã phối hợp với Ban quan lý các di tích trọng điểm tỉnh, các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức công bố Quy hoạch, triển khai cắm mốc thuật và khoanh vùng bảo vệ di tích. Xây dựng Quy chế phối hợp quản lý Khu di tích; triển khai công tác tuyên truyền, quảng bá về giá trị lịch sử, văn hóa của di tích; triển khai lập Quy hoạch chi tiết bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích. Trong đó, Công ty CP Mỹ Xây dựng Việt Nam được chọn là đơn vị tư vấn xây dựng Quy hoạch.

 

Đoàn rước Đức Thánh Trần Hưng Đạo trong lễ hội truyền thống Bạch Đằng.

Kết quả bước đầu việc bảo tồn, tôn tạo di tích

Các giá trị Khu di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng 1288 hiện còn đến ngày nay, gồm: Đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, Bến đò cổ, Bãi cọc Yên Giang, cánh đồng Muối, Má ngựa Nam Hòa, Hai cây lim Giếng Rừng, đình Trung Cốc, Trung Bản, đình Yên Giang, Điền Công…

Nhân dịp Lễ kỷ niệm 725 năm chiến thắng Bạch Đằng (1288-2012) đón nhận bằng di tích Quốc gia đặc biệt - Di tích lịch sử Bạch Đằng, nhiều hạng mục của Khu di tích đã được trùng tu, tôn tạo như: Bảo tàng Bạch Đằng, đền Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, Bến đò cổ, đình Trung Cốc, Trung Bản, Điền Công, hai cây lim Giếng Rừng, đường vào  Bãi cọc Yên Giang, tổng kinh phí 84 tỷ đồng.

Tháng 3/2014, khởi công Dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử đình Yên Giang. Trong đó, tu bổ, tôn tạo Đại đình, với diện tích xây dựng 431 m2, theo kiến trúc truyền thống, mặt bằng chữ Công, bốn mái, tiền tế gồm 03 gian, 02 chái; hậu cung 03 gian. Phục hồi hai nhà Tả Mạc, Hữu Mạc diện tích  mỗi nhà 60 m2. Đồng thời, tôn tạo cổng tứ trụ; bình phong bằng đá xanh nguyên khối kiểu cuốn thư, trạm khắc và một số hạng mục quan trọng khác. Tổng kinh phí được duyệt trên 19,3 tỷ đồng.

Tiếp đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Văn bản số: 319/TTg-KGVX và Văn bản số: 422/TTg-KGVX về việc phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử chiến thắng Bạch Đằng, tỉnh Quảng Ninh, giai đoạn 1, trong đó, bao gồm các hạng mục: Xây dựng hệ thống giao thông vào cụm di tích; Xây dựng hạ tầng và cảnh quan phụ trợ di tích tại khu trung tâm (7,8 ha); Xây dựng Nhà trưng bày chiến thắng Bạch Đằng, với tổng kinh phí 206.933 triệu đồng. Ngày 26/10/2016,  UBND tỉnh ban hành Quyết định số: 3598/QĐ-UBND “Phê duyệt Dự án đầu tư Bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử chiến tháng Bạch Đằng, giai đoạn 1”.

Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, triển khai dự án, thị xã đã tổ chức công tác đền bù, giải phóng mặt bằng khu trung tâm, thu hồi diện tích 7,8 ha, trong đó có 72 hộ dân và 01 tổ chức bị ảnh hưởng, có tới 09 hộ tái định cư nơi ở mới; tổ chức thi công phần Đồi lim từ nguồn vốn xã hội hóa; thực hiện đào đất và bóc phong hóa khu sân Lễ hội đền Trần Hưng Đạo.

Đặc biệt, ngày 18/11/2017 đã khởi công xây dựng Nhà đón tiếp và hạ tầng khu trung tâm với diện tích 7,8 ha. Trong đó: Xây dựng Nhà đón tiếp Khu A, 01 tầng, diện tích xây dựng 247 m2; hạ tầng khu trung tâm, bao gồm các hạng mục: Đường giao thông, san nền, cấp nước, thoát nước, hệ thống điện, điện chiếu sáng, cây xanh…tổng mức đầu tư  67,5 tỷ đồng. Dự kiến công trình hoàn thành vào tháng 11/2018./.

T/h: Dương Mạnh Hùng


Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 2212
Đã truy cập: 2421198