Ba Chẽ: Truyền dạy trạm, khắc mặt nạ Ka đong và vẽ tranh thờ của người Dao

13/01/2021 10:00

Thực hiện Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa người Dao phục vụ cho phát triển du lịch cộng đồng tại thôn Sơn Hải, xã Nam Sơn, huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2019 - 2020, định hướng đến năm 2025”. Huyện Ba Chẽ vừa tổ chức lớp truyền dạy trạm khắc mặt nạ Ka đong và vẽ tranh thờ của người Dao cho các em học sinh trường Phổ thông DTNT huyện.

Các học viên được 2 giảng viên là nghệ nhân đến từ tỉnh Bắc Kạn trực tiếp truyền dạy, hướng dẫn.

Tham gia lớp truyền dạy lần này có 10 học viên là học sinh dân tộc thiểu số trong nhà trường và được 2 giảng viên là nghệ nhân đến từ tỉnh Bắc Kạn trực tiếp truyền dạy, hướng dẫn cách trạm, khắc mặt nạ Ka đong và vẽ tranh thờ của người Dao.

Trong nghi lễ thờ cúng, người Dao sử dụng nhiều tranh cúng; trong đó phổ biến là bộ tranh Tam Tượng (hay còn gọi là Tam Thanh) và bộ Đại Đường Quân. Tranh thờ không chỉ là tín ngưỡng mà còn thể hiện niềm tin của người Dao với cuộc sống. Đồng bào quan niệm, các vị thần linh luôn nhìn thấu mọi việc và sẵn sàng phạt người nào định làm điều ác. Chỉ cần nhìn ngắm bức tranh có các vị thần được khắc họa oai nghiêm là những ai có ý định làm việc xấu sẽ điều chỉnh hành vi của mình. 

Hướng dẫn các em học sinh vẽ tranh thờ của người Dao.

Múa Ka Đong hay còn gọi là Chay Tú sấy, là một bài múa vô cùng ý nghĩa của người Dao Áo dài thuộc phương ngữ Mùn hay còn gọi là Dao Thanh Y. Đầu tiên là động tác múa đi cày, đi bừa, múa đi cấy, múa đi gặt rồi đến đeo mặt nạ Ka Đong để diễn trò. Họ sẽ chọc ghẹo cô gái do người nam đóng giả, để cô gái sinh con. Sinh con ra, Ka Đong đem con đi rửa mặt, bón cháo, bón cơm... nuôi con lớn thành chàng trai khôi ngô tuấn tú; ca đong dạy cho con biết đánh võ, đi săn, dạy con biết trêu ghẹo, làm quen các cô gái xinh đẹp để rồi lấy về làm vợ... Xen lẫn trong màn múa là các hội thoại răn dạy con người, các bài học đạo đức, bài học ứng xử, kinh nghiệm trong lao động sản xuất... Lý giải cho việc đeo mặt nạ quỷ là sự tái hiện không gian sinh tồn trong quá trình di cư, sinh sống để bảo vệ giống nòi rất có thể phải mạnh mẽ và hung hãn như quỷ dữ, bởi các sự hiểm nguy như muông thú, thiên tai, địch họa... luôn rình rập con người, dòng họ, gia đình, bản làng trong cuộc sống thường ngày.

Với việc làm ý nghĩa này góp phần bảo tồn và phát huy vốn văn hóa phi vật thể đặc sắc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Nghệ nhân Phùng Minh Hiệu cho biết: Truyền dạy cho các cháu về cách trạm khắc mặt nạ Ka đong và vẽ tranh thờ của người Dao chính là giúp cho lớp trẻ nắm bắt, gìn giữ và phát huy vốn quý văn hóa truyền thống của dân tộc bằng những việc làm và sản phẩm cụ thể.

Học viên Khúc Thanh Thiên - Lớp 8 trường Phổ thông DTNT huyện phấn khởi nói: Cháu rất thích học lớp điêu khắc mặt nạ này, được các thầy hướng dẫn tỉ mỉ nên chúng cháu cũng tự làm được mặt nạ Ka đong; trong thời gian tới cháu sẽ tiếp tục cố gắng hoàn thiệnlàm nhiều mặt nạ hơn nữa.

Qua lớp truyền dạy lần này nhằm tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị di sản của các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Ba Chẽ nói chung và bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc của dân tộc Dao nói riêng; đồng thời ngăn chặn sự mai một của các giá trị văn hoá, làm cho sự đặc sắc của văn hoá dân tộc này được bảo tồn và phát huy.

Các em học sinh chăm chú trạm khắc sản phẩm đầu tay của mình.

Thầy Lương Văn Khang, hiệu trưởng trường Phổ thông DTNT huyện nói: Lớp truyền dạy trạm khắc mặt nạ Ka đong và vẽ tranh thờ của người Dao rất là ý nghĩa đối với học sinh nhà trường, qua thời gian học các em rất là hứng thú và bước đầu đã chế tác được mặt nạ; chúng tôi cũng mong rằng những lớp truyền dạy này sẽ được nhân rộng và tạo được bản sức riêng của toàn trường, đồng thời góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trên địa bàn huyện.

Trong xu thế hiện nay, khi xã hội ngày càng phát triển, nhiều tục lệ đã bị mai một dần theo thời gian; việc duy trì những giá trị văn hoá tiêu biểu của dân tộc là rất cần thiết; cộng đồng dân tộc Dao cũng như các dân tộc khác trên địa bàn huyện Ba Chẽ đã và đang không ngừng bảo vệ, gìn giữ và phát huy vốn quý văn hóa truyền thống của dân tộc mình, góp phần bảo tồn và phát huy vốn văn hóa phi vật thể đặc sắc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam./.

Ngọc Lợi/Trung tâm TT&VH Ba Chẽ



Gửi ý kiến phản hồi

Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 3372
Đã truy cập: 4129000