Xây dựng xã hội học tập trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh – Kết quả nhìn lại sau 8 năm thực hiện Đề án

18/06/2021 14:15

Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021-2030” được ban hành tại Quyết định số 89/QĐ-TTg ngày 09/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ (Đề án 89) đặt mục tiêu tạo chuyển biến cơ bản trong xây dựng xã hội học tập theo hướng hình thành hệ thống giáo dục mở, linh hoạt, liên thông, bảo đảm đến năm 2030 mọi người dân đều có cơ hội bình đẳng trong việc tiếp cận giáo dục suốt đời có chất lượng. Thực hiện Đề án, trong 8 năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh đã phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội và Ủy ban nhân dân cấp huyện tích cực, nỗ lực triển khai thực hiện và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần trong việc nâng cao trình độ văn hóa cho nhân dân trên địa bàn toàn tỉnh.

     Quyết liệt trong chỉ đạo thực hiện

     Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án, thực hiện Kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Hội khuyến học Việt Nam, UBND tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo xã hội học tập cấp tỉnh do đồng chí Phó chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban, đồng chí Giám đốc sở GD&ĐT làm Phó trưởng ban thường trực, ban hành quy chế hoạt động và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên; chỉ đạo các huyện, thị xã, thành phố thành lập Ban chỉ đạo cấp huyện, cấp xã và xây dựng kế hoạch thực hiện đề án cấp tỉnh, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, UBND các huyện, thành phố, thị xã tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về mục đích, ý nghĩa và lợi ích của việc xây dựng xã hội học tập, xây dựng kế hoạch, chương trình hành động cấp huyện với những giải pháp và chỉ tiêu cụ thể phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương. Theo nhiệm vụ triển khai, cụ thể hóa các Đề án thành phần của các Bộ, ngành trung ương, các sở, ban, ngành của tỉnh đã đồng loạt xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện các Đề án: ngành giáo dục thực hiện Đề án “Xóa mù chữ đến năm 2020” và “phát triển đào tạo từ xa giai đoạn 2015-2020”; ngành văn hóa, thể thao và du lịch thực hiện Đề án “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong các thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa, câu lạc bộ”; Hội khuyến học thực hiện Đề án “Đẩy mạnh phong trào học tập trong gia đình, dòng họ, cộng đồng và đơn vị đến năm 2020”; ngành thông tin – truyền thông thực hiện Đề án “Truyền thông về xây dựng xã hội học tập”, Liên đoàn lao động tỉnh thực hiện đề án “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong công nhân lao động tại các doanh nghiệp đến năm 2020 ”…

     Với trách nhiệm là cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo, Sở GD&ĐT đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh ban hành các chỉ thị, nghị quyết, kế hoạch và các văn bản hướng dẫn phù hợp với mục tiêu, nhiệm vụ của Đề án 89. Ký kết các chương trình phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể trong tỉnh; phối hợp với Trung tâm Truyền thông tỉnh phát sóng các tin, bài, phóng sự về xây dựng xã hội học tập; phối hợp với Hội khuyến học cấp tỉnh tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo, hướng dẫn các cấp, các ban, ngành, đoàn thể và địa phương triển khai đánh giá, công nhận các mô hình “Gia đình học tập”, “Dòng học học tập”, “Cộng đồng học tập, “ Đơn vị học tập”, “công dân học tập”…

     Có thể khẳng định rằng, việc triển khai thực hiện Đề án 89 đã được cấp ủy, chính quyền, đặc biệt là ngành giáo dục và đào tạo, hội khuyến học các cấp phối hợp triển khai thực hiện nghiêm túc. Sau 8 năm đã ban hành hàng trăm văn bản chỉ đạo, hướng dẫn từ tỉnh đến cơ sở. Đặc biệt, ngày 27/4/2016, Ban thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 04-CT/TU “về tiếp tục đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời trong giai đoạn hội nhập quốc tế hiện nay” đã tạo điểm nhấn quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của tỉnh, từ đó thúc đẩy, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng với sự đồng thuận của nhân dân, tạo chuyển biến lớn trong phong trào xây dựng xã hội học tập.

     Những kết quả quan trọng

     Sau 8 năm nỗ lực triển khai thực hiện Đề án, công tác xây dựng xã hội học tập trên địa bàn toàn tỉnh đã đạt được một số thành tựu, kết quả nổi bật.

     Một là, mạng lưới cơ sở giáo dục được củng cố, phát triển về quy mô, số lượng, chất lượng, góp phần nâng cao dân trí, tạo nguồn nhân lực có chất lượng và chất lượng cao cho phát triển xã hội. Hiện nay, mạng lưới trường, lớp ở các bậc học được phủ khắp 177 phường, xã của 13 huyện, thị xã, thành phố với quy mô phát triển ngày một tăng; mặc dù, tại một số địa bàn trung tâm thành phố, thị xã có áp lực do tăng dân số cơ học nhưng cơ bản vẫn đảm bảo trường lớp cho học sinh học tập. Đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo được xây dựng đảm bảo về số lượng, nâng lên về chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp dạy học ngày một cao hơn. Chất lượng đào tạo của các nhà trường đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Tính đến năm học 2020-2021, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh có 645 trường học từ bậc mầm non đến THPT với tổng số 338.989 trẻ mầm non và học sinh các cấp học phổ thông và 22.511 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong toàn ngành. Trên địa bàn tỉnh hiện có 02 trường đại học, 07 trường cao đẳng, 01 trường trung cấp và 01 cơ sở của Trường Đại học Ngoại thương; có 01 trung tâm hướng nghiệp và giáo dục thường xuyên cấp tỉnh; 13 trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên cấp huyện; 162 trung tâm ngoại ngữ, tin học, kĩ năng sống. Số lượng cơ sở giáo dục thường xuyên tư thục tăng nhanh trong mấy năm gần đây, đặc biệt là hệ thống trung tâm tin học, ngoại ngữ đã hỗ trợ tích cực trong việc nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học cho học sinh, sinh viên, cán bộ công chức, giáo viên và người dân theo hướng xã hội hóa. Toàn tỉnh hiện có 177 trung tâm học tập cộng đồng. Đa số các trung tâm đều có trụ sở riêng, một số trung tâm đặt ở nhà văn hóa xã, trung tâm văn hóa - thể thao của xã, phường, thị trấn hoặc nhà sinh hoạt cộng đồng để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân có thể tham gia học tập, sinh hoạt. Hầu hết các trung tâm có máy vi tính nối mạng internet, có tủ sách riêng phục vụ nhu cầu học tập và khai thác thông tin của người dân địa phương. Trong 8 năm qua, các trung tâm học tập cộng đồng đã thu hút trên 4.000.000 lượt người học với trên 52.000 lớp học.

     Hai là, tiếp tục duy trì và phát huy kết quả đạt được trong công tác phổ cập giáo dục và xóa mù chữ trên địa bàn toàn tỉnh. Trong 8 năm qua, các địa phương đã nỗ lực tổ chức xóa mù chữ cho hàng nghìn người trong độ tuổi 15-60. Nhờ đó, tỉ lệ người biết chữ tăng dần hằng năm, đến năm 2019 số người trong độ tuổi 15-60 biết chữ đạt 99,41%. Công tác phổ cập giáo dục mầm non trẻ em 5 tuổi được duy trì giữ vững, phổ cập giáo dục tiểu học đạt mức độ 3, phổ cập giáo dục THCS đạt mức độ 2. Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt 86,5%. 

     Ba là, triển khai có hiệu quả việc xây dựng các mô hình học tập tiêu biểu và học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề cho người lao động trên địa bàn tỉnh. Số lượng gia đình, dòng họ, cộng đồng, đơn vị đạt danh hiệu gia đình học tập, dòng họ học tập, cộng đồng học tập, đơn vị học tập qua các năm đều tăng, tạo được sức lan tỏa trong nhân dân, góp phần quan trọng trong công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập trong mọi tầng lớp nhân dân trên địa bàn tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh có 71% gia đình được công nhận là “gia đình học tập”; 62% dòng họ được công nhận “dòng họ học tập”; 81,1% cộng đồng được công nhận “cộng đồng học tập”; 82,7% đơn vị được công nhận “đơn vị học tập”. Tỷ lệ lao động qua đào tạo trên địa bàn tỉnh tăng từ 67,5% năm 2012 lên 85% năm 2020, cao hơn tỷ lệ chung của cả nước (58,6%). Bên cạnh đó, từ tỉnh đến các địa phương, đơn vị đã dành nguồn kinh phí đáng kể để tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, viên chức các cấp. Riêng cấp tỉnh đã đào tạo, bồi dưỡng cho gần 33.000 lượt người với tổng kinh phí thực hiện 259 tỷ đồng. Nhờ đó, đến nay 100% cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện, cấp tỉnh được đào tạo đáp ứng tiêu chuẩn quy định.

     Tại buổi tổng kết thực hiện Quyết định số 89-QĐ/TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2012-2020, Bộ GD&ĐT đã tặng Bằng khen cho 03 tập thể, 03 cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc thực hiện Đề án 89 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

     Còn đó những hạn chế, khó khăn

     Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, nổi bật nêu trên, việc thực hiện Đề án 89 còn gặp một số hạn chế, khó khăn cần được tiếp tục quan tâm củng cố, khắc phục. Đó là, Ban chỉ đạo xây dựng xã hội học tập của phường, xã, thị trấn còn thường xuyên thay đổi nhân sự, việc kiện toàn, bổ sung đôi khi chưa kịp thời; bên cạnh đó, phần lớn lực lượng tham gia trực tiếp công tác xây dựng xã hội học tập kiêm nhiệm, không dành được nhiều thời gian cho công tác này. Đội ngũ báo cáo viên ít, nguồn tài liệu tuyên truyền chưa phong phú, đa dạng cũng làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng. Kinh phí ban đầu và kinh phí chi thường xuyên cho hoạt động của các trug tâm học tập cộng đồng còn rất mức độ, khả năng huy động hỗ trợ từ các nguồn lực xã hội hóa chưa cao, còn gặp nhiều khó khăn. Công tác khảo sát, điều tra, nắm bắt nhu cầu học tập của người dân theo quan điểm “cần gì học nấy” trong cộng đồng chưa sát thực tế, chưa hiệu quả. Số lượng lao động nông thôn ra học tại các trung tâm học tập cộng đồng còn thấp. Công tác giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh sau THCS, THPT còn hạn chế; chất lượng đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người sau đào tạo còn mức độ, chưa sát với nhu cầu tuyển dụng nhân lực lao động của các doanh nghiệp…

     Tiếp tục thực hiện mạnh mẽ, sâu rộng Đề án 89 trong thời gian tới

     Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021-2030” đặt mục tiêu tạo chuyển biến cơ bản trong xây dựng xã hội học tập theo hướng hình thành hệ thống giáo dục mở, linh hoạt, liên thông, bảo đảm đến năm 2030 mọi người dân đều có cơ hội bình đẳng trong việc tiếp cận giáo dục suốt đời có chất lượng. Điều này góp phần thực hiện khâu đột phá chiến lược về phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên nền tảng cách mạng công nghiệp 4.0. Do đó, để tiếp tục triển khai thực hiện hiệu quả Đề án trong thời gian tới rất cần sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt hơn với những biện pháp, cách làm hiệu quả hơn, sát thực tiễn hơn của các cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị trong toàn tỉnh để việc xây dựng xã hội học tập thực sự thiết thực, hiệu quả. Theo đó, cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm sau: tiếp tục củng cố mạng lưới trường, lớp, tăng cường cơ sở vật chất bảo đảm chất lượng các hoạt động giáo dục, đào tạo; tổ chức các hình thức tuyên truyền phong phú, đa dạng, phù hợp với sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và bối cảnh công nghệ số để nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức, người lao động và nhân dân về ý nghĩa, sự cần thiết và tầm quan trọng của việc xây dựng xã hội học tập và việc tự học của mỗi người; củng cố phát triển các cơ sở giáo dục thường xuyên, phát huy hiệu quả vai trò, tiềm năng của các trung tâm học tập cộng đồng để trung tâm thật sự trở thành nơi lan tỏa tinh thần học tập trong cộng đồng dân cư; quan tâm đầu tư, hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và thực hiện tốt xã hội hóa để huy động nguồn lực cho việc xây dựng xã hội học tập; chủ động phát hiện, nhân rộng và khen thưởng xứng đáng các tấm gương, nhân tố điển hình, mô hình làm tốt trong phong trào xây dựng xã hội học tập; coi trọng công tác kiểm tra, đánh giá và sơ kết, tổng kết định kì rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện./.

Một số hình ảnh sau 8 năm thực hiện Đề án

Châu Hoài Thu – Phó giám đốc Sở GDĐT


Tìm kiếm theo chuyên mục - nội dung - ngày tháng

Tin Nóng
Tin tiêu điểm

Lịch công tác trống

Website liên kết
Thống kê truy cập
Hôm nay: 990
Đã truy cập: 2412465